Logo
Unionpedia
Komunikacja
pobierz z Google Play
Nowy! Pobierz Unionpedia na urządzeniu z systemem Android™!
Pobieranie
Szybszy dostęp niż przeglądarce!
 

Średniowiecze

Indeks Średniowiecze

Fortyfikacje Carcassonne (1992) gemm. Średniowiecze – epoka w historii Europy trwająca od V wieku do XV wieku, która rozpoczęła się wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego i trwała do epoki renesansu i wielkich odkryć geograficznych.

818 kontakty: Abbasydzi, Afryka Północna, Aghlabidzi, Aigues-Mortes, Akredytywa, Aksum, Akwitania, Akwizgran, Al-Andalus, Alamanowie, Alanowie, Aleksy I Komnen, Alfred Wielki, Algebra, Alkuin, Almagest, Almohadzi, Analfabetyzm, Anatolia, Anglia Wschodnia, Anglosasi, Anglowie, Anicius Manlius Severinus Boethius, Antoni Wielki, Apostoł, Arabski podbój Hiszpanii, Arabski podbój Iranu, Archeologia, Architektura gotycka, Architektura gotycka we Francji, Architektura romańska, Architektura starożytnego Rzymu, Armata, Arpad, Artefakt (archeologia), Arystoteles, Średniowieczne optimum klimatyczne, Średniowieczny uniwersytet, Astrolabium, Święcenia niższe, Święte Cesarstwo Rzymskie, Święty cesarz rzymski, Atak Rusów na Konstantynopol (860), Atanazy Wielki, Attyla, August (tytuł), Augustyn z Hippony, Austrazja, Awarowie, Awinion, ..., Île-de-France, Azory, Łacina, Łęk oporowy, Łucznik (żołnierz), Łuk (architektura), Łuk kompozytowy, Żydzi, Bałkany, Bagdad, Barbarzyńca, Bardzo bogate godzinki księcia de Berry, Bari, Bartolomeu Dias, Bayeux, Bazyli I Macedończyk, Bazyli II Bułgarobójca, Bazylika, Bazylika św. Mikołaja w Bari, Bazylika św. Witalisa w Rawennie, Bazylika Saint-Denis, Beda Czcigodny, Belizariusz, Benedykt z Nursji, Beneficjum, Benelux, Bernard z Clairvaux, Biblia, Biblioteka Brytyjska, Biskup, Bitwa na Kosowym Polu (1389), Bitwa nad rzeką Guadalete, Bitwa nad rzeką Lech (955), Bitwa pod Adrianopolem, Bitwa pod Bosworth, Bitwa pod Crécy, Bitwa pod Las Navas de Tolosa, Bitwa pod Manzikertem, Bitwa pod Nikopolis (1396), Bitwa pod Poitiers (1356), Bitwa pod Poitiers (732), Bizancjum (miasto), Bliski Wschód, Bonaventura Berlinghieri, Bonifacy VIII, Bracia Wspólnego Życia, Bretania, Broń drzewcowa, Broń ręczna, Brosza, Brytania, Brytowie, Budapeszt, Bunt Ciompich, Burgundowie, Calais, Carcassonne, Cassone, Celibat, Cenobityzm, Cerkiew prawosławna, Cesarstwo Łacińskie, Cesarstwo Bizantyńskie, Cesarstwo Nicejskie, Cesarstwo Rzymskie, Cesarstwo zachodniorzymskie, Cezar (tytuł), Cezaropapizm, Chansons de geste, Chłopi, Childeryk I, Chlodwig I, Chomąto, Chorał gregoriański, Chosrow II Parwiz, Christine de Pisan, Chrześcijaństwo, Chrzest Polski, Chrzest Rusi, Ciężka jazda, Cimabue, Common law, Corpus Iuris Civilis, Crux gemmata, Cyceron, Cystersi, Czarna śmierć, Czechy, Czynsz, Daleki Wschód, Dalmacja, Dama z jednorożcem (cykl tapiserii), Damaszek, Danelagh, Dante Alighieri, Dżuma, Dżuma Justyniana, Długi łuk angielski, Dekret Gracjana, Dekurion, Demografia średniowiecza, Denar, Devotio moderna, Dialektyka, Dioklecjan, Dniepr, Domena królewska we Francji, Dominikanie, Droga św. Jakuba, Drugie państwo bułgarskie, Drzeworyt, Duccio di Buoninsegna, Duchowieństwo, Dwupolówka, Dynastia macedońska, Dynastia salicka, Dziedziczenie (prawo), Dziesiętny system liczbowy, Edirne, Edward (Czarny Książę), Edward III, Edykt z Alhambry, Egzarchat Rawenny, Ekskomunika, Elekcja cesarska, Eleonora Akwitańska, Emalia, Emirat Sycylii, Erytrea, Essen, Etiopia, Etos rycerski, Eucharystia (sakrament), Ewangeliarz, Ewangeliarz z Lindisfarne, Fasada, Fatymidzi, Ferdynand Aragoński, Fibula, Figuratywizm, Filigran, Filip II August, Filip IV Piękny, Filozofia przyrody, Flagelanci, Flamboyant, Flandria (region), Flawiusz Ardaburiusz Aspar, Florencja, Forma (sztuka), François Villon, Francesco Petrarca, Frankowie, Fresk, Fryderyk I Barbarossa, Fryderyk II Hohenstauf, Fyrd, Galia, Gall Anonim, Główszczyzna, Gemma (kamień), Genewa, Geoffrey Chaucer, Geoffrey z Monmouth, Geometria, Germanie, Gesta regum Anglorum, Giotto di Bondone, Giovanni Boccaccio, Giovanni Caboto, Giovanni Pisano, Gladius, Gleba, Goci, Godzinki, Gotyk, Gotyk międzynarodowy, Gourdon (Saona i Loara), Gracjan (prawnik), Grawerstwo, Grzegorz I, Grzegorz VII (papież), Grzegorz XI, Grzegorz z Tours, Gundobad, Hagia Sophia, Hagiografia, Hanza, Hełm, Hełm garnczkowy, Henryk Żeglarz, Henryk II Plantagenet, Henryk III Plantagenet, Henryk IV Salicki, Henryk V Salicki, Henryk VII Tudor, Herakliusz (cesarz bizantyński), Herezja, Hierarchia kościelna, Hieronim z Pragi, Hieronim ze Strydonu, Historia Żydów w Cesarstwie Rzymskim, Historia Żydów w Niemczech, Historia Żydów w Polsce, Historia Bułgarii (681–1018), Historia Europy, Historia Polski (1386–1492), Historia Polski (do 1138), Historia Węgier, Hrabia, Hrabstwo, Hugo Kapet, Hunowie, Husytyzm, Hymn, I najazd mongolski na Polskę, I wyprawa krzyżowa, II najazd mongolski na Polskę, III najazd mongolski na Polskę, III wyprawa krzyżowa, Ikonoklazm, Iliria, Iluminacja książki, Immunitet w średniowieczu, Imperium Karolińskie, Imperium Osmańskie, Inflanty, Inkunabuł, Inkwizycja, Innocenty III, Inwazja Normanów na Anglię w 1066, Inwestytura, Iran, Islam, Italia (kraina historyczna), IV wyprawa krzyżowa, Izabela I Katolicka, Jan bez Ziemi, Jan Duns Szkot, Jan Hus, Jan I Tzimiskes, Jan van Eyck, Jarmark, Jarmarki szampańskie, Język grecki, Język wernakularny, Języki romańskie, Języki słowiańskie, Jemen, Jerozolima, Joanna d’Arc, Johannes Tauler, John Wycliffe, Jonathan Riley-Smith, Judaizm, Juliusz Nepos, Justynian I Wielki, Jutowie (plemię germańskie), Kaganat Awarów, Kalifat, Kalifat Kordoby, Kalmar, Kamea, Kanonizacja, Kapetyngowie, Kapitała, Kapitel, Karloman I (król Franków), Karol II Łysy, Karol III Prostak, Karol Młot, Karol Otyły, Karol Wielki, Karolingowie, Kartuzi, Kasjodor, Kastylia-León (królestwo), Katafrakt, Katarzy, Katedra, Katedra św. Gerwazego i św. Protazego w Soissons, Katedra św. Juliana w Le Mans, Katedra św. Mikołaja w Newcastle, Katedra św. Piotra, Pawła i Andrzeja w Peterborough, Katedra św. Szczepana w Bourges, Katedra Najświętszej Marii Panny w Rouen, Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu, Katedra Notre-Dame w Laon, Katedra Notre-Dame w Paryżu, Katedra w Amiens, Katedra w Canterbury, Katedra w Chartres, Katedra w Ely, Katedra w Exeter, Katedra w Glasgow, Katedra w Gloucester, Katedra w Lincoln, Katedra w Noyon, Katedra w Reims, Katedra w Salisbury, Katedra w Winchesterze, Katolicyzm, Kawalerowie mieczowi, Kądziel, Kenneth I, Klaudiusz Ptolemeusz, Klemens VII (antypapież), Kołowrotek, Kość słoniowa, Kościół (organizacja), Kościół katolicki, Kościoły wschodnie, Kodeks (zbiór praw), Kodeks Justyniana, Kodeks Teodozjański, Kodyfikacja, Kolczuga, Kolonia (Niemcy), Kolonizacja, Kolumba opat z Hy, Kolumban Młodszy, Kompendium, Konklawe 1378 (antypapież Klemens VII), Konklawe 1378 (Urban VI), Konklawe 1417, Konkordat wormacki, Konrad I (król niemiecki), Konstancja Sycylijska, Konstantyn I Wielki, Konstantyn VII Porfirogeneta, Konstantynopol, Król Artur, Królestwo Alby, Królestwo Anglii, Królestwo Anglii Wschodniej, Królestwo Aragonii, Królestwo Asturii, Królestwo Burgundii, Królestwo Cypru, Królestwo Czech, Królestwo Francji (987–1791), Królestwo Jerozolimskie, Królestwo Kastylii, Królestwo Leónu, Królestwo Longobardów, Królestwo Nawarry, Królestwo Niemieckie, Królestwo Portugalii, Królestwo Swebów, Królestwo Sycylii, Królestwo Włoch (774–962), Królestwo Węgier, Królestwo Wizygotów, Kronika Galla Anonima, Krucjata, Krucjaty północne, Krucyfiks Gerona, Kryzys wieku III, Krzyż Lotara, Krzysztof Kolumb, Książęta Normandii, Księga Daniela, Księga z Kells, Księstwo Normandii, Kusza, Kusznik, La Manche, Legion, Lenno, Leon IX, Leon VI Filozof, Leonardo Bruni, Limoges, Liturgia chrześcijańska, Logika, Lollardzi, Longobardowie, Lotar I, Lubeka, Ludolfingowie, Ludwik I Pobożny, Ludwik II Niemiecki, Ludwik IV Dziecię, Ludwik IX Święty, Ludwik VII Młody, Lyon, Mała epoka lodowa, Małgorzata I, Maghreb, Magna Charta Libertatum, Mahomet, Maiestas Domini, Majolika, Majordom, Maksymian z Rawenny, Malarstwo tablicowe, Malleus Maleficarum, Marcin Luter, Marcin V, Marco Polo, Marrani, Maszyna drukarska, Matryca grawerowana, Matylda (opatka w Essen), Maurowie, Maurycjusz (cesarz bizantyński), Mediewalizm, Mediewistyka, Mercja, Merowingowie, Mieszczaństwo, Mikołaj z Verdun, Ministeriał, Minstrel, Minuskuła karolińska, Misja (religia), Missus dominicus, Misterium, Misterium w Elche, Mistrz Eckhart, Mistycyzm, Mistyka nadreńska, Możnowładztwo, Moguncja, Monastycyzm, Monte Sant’Angelo, Morze Adriatyckie, Morze Śródziemne, Morze Czarne, Morze Egejskie, Mozaika, Mozela, Mudéjar, Mudejarowie, Museu Nacional d’Art de Catalunya, Muzułmanin, Narbona, Nastawa ołtarzowa, Nawa, Nawa główna, Neustria, Niderlandy (region historyczny), Nieużytek, Niewola awiniońska, Niewola babilońska, Normandia (kraina historyczna), Normanowie, Nortumbria, Nowożytność, Ożaglowanie łacińskie, Ołtarz Trzech Króli, Ołtarz Wita Stwosza w Krakowie, Oświecenie (epoka), Oblężenie, Odkrycie Ameryki, Odlewnictwo, Odon (władca Franków), Odon z Bayeux, Odpust, Ojcowie pustyni, Opactwo św. Michała Archanioła na Mont-Saint-Michel, Opactwo św. Piotra i Pawła w Cluny, Opactwo Saint Savin sur Gartempe, Opactwo Westminsterskie, Opat, Order Chrystusa (Portugalia), Order Kalatrawy, Orientowanie (architektura), Osmanowie, Ostrołuk, Ostrogoci, Otton I Wielki, Otton II (cesarz rzymski), Otton III (cesarz rzymski), Pałac papieski w Awinionie, Pałeczka dżumy, Państwa krzyżowe, Państwo Boże, Państwo frankijskie, Państwo Kościelne, Państwo narodowe, Państwo wielkomorawskie, Państwo wschodniofrankijskie, Państwo zachodniofrankijskie, Pańszczyzna, Pachomiusz Starszy, Paleologowie, Papież, Patent, Patriarcha Konstantynopola, Półuncjała, Półwysep Arabski, Półwysep Bałkański, Półwysep Iberyjski, Pług, Pens, Pepin II Akwitański, Pepin Krótki, Pepin z Landen, Periodyzacja, Pieśń o Hildebrandzie, Pieśń o Rolandzie, Pielgrzym (religia), Pielgrzymka, Pierwsza sztuka romańska, Pika, Piktowie, Pireneje, Pistoia, Piza, Plantageneci, Platonizm, Pobór (wojsko), Podbój Rusi przez Mongołów, Podboje arabskie, Podboje Mongołów, Poddaństwo, Podkowa, Poemat, Pogrom, Pontyfikat, Portal, Portret, Posąg, Poszycie stykowe, Powstanie Wata Tylera, Powszechnik, Prawo kanoniczne, Prawo rzymskie, Prawo zwyczajowe, Primogenitura, Proces o czary, Proch, Promontorio del Gargano, Prozelityzm, Prusy (państwo), Prymitywiści niderlandzcy, Przędzenie, Przylądek Dobrej Nadziei, Psałterz, Psucie monety, Quattrocento, Rachunkowość, Ratusz, Rawenna, Rękopis, Reforma kluniacka, Reformacja, Reguła św. Benedykta, Reguła podwójnego zapisu, Reguła zakonna, Rekonkwista, Relief, Religia państwowa, Relikwiarz, Relikwie, Ren, Renesans, Renesans karoliński, Republika Genui, Republika Pizy, Republika Wenecka, Retoryka, Robert de Mortain, Robert Guiscard, Robert I (władca Franków), Robert I Bruce, Rodan, Roderyk (król Wizygotów), Rogier van der Weyden, Rolf, Roman IV Diogenes, Romulus Augustulus, Rozum, Ruś Kijowska, Rudolf I Burgundzki, Rusznica, Rycerstwo, Rycymer, Ryszard I Lwie Serce, Ryszard III York, Rządy książąt, Rzymski system zapisywania liczb, Sainte-Chapelle, Sakrament święceń, Saladyn, Sanktuarium, Saper, Saraceni, Sasanidzi, Sasi, Sânnicolau Mare, Słowianie, Sąd Ostateczny, Scholastyka (filozofia), Scytowie, Sefardyjczycy, Sekcja zwłok, Sekwana, Senior (feudalizm), Septymania, Serbia Nemaniczów, Sewilla, Sfera, Skandynawia, Sklepienie żebrowe, Sklepienie kolebkowe, Skryba, Skryptorium, Skrzyżowanie naw, Sobór trydencki, Sobór w Konstancji, Spatha, Spór o inwestyturę, Spór o uniwersalia, Spirytus rektyfikowany, Społeczność lokalna, Stan (zbiorowość społeczna), Stany Generalne (Francja), Starożytność, Statuty Kazimierza Wielkiego, Stefan II (papież), Stenografia, Stodoła, Strzemię, Stylicho, Summa theologiae, Summis desiderantes affectibus, Sutton Hoo, Swebowie, Sydoniusz Apolinary, Symonia, Synod w Clermont, System liczbowy, Systemy pozycyjne, Szatan, Szkoła medyczna w Salerno, Szkoła w Chartres, Szkoci, Szlif kaboszonowy, Sztuka bizantyńska, Sztuka celtycka, Sztuka karolińska, Sztuka ottońska, Sztuka romańska, Sztuka starożytnego Rzymu, Sztuka starożytnej Grecji, Sztuki wyzwolone, Taüll, Taifa (państwo), Tapiseria, Teatr średniowieczny, Templariusze, Teodoryk Wielki, Teofano (cesarzowa rzymska), Teofano (opatka w Essen), Teoria geocentryczna, Tetrarchia, Ting, Tomasz à Kempis, Tomasz z Akwinu, Tommaso da Modena, Tower of London, Tracja, Traktat w Verdun, Transept, Transsubstancjacja, Trójpolówka, Trecento, Trubadurzy, Tulunidzi, Tytuły szlacheckie, Układ w Edinburgh-Northampton, Umajjadzi, Uncjała, Unia kalmarska, Uniwersalizm papieski, Uniwersytet Boloński, Uniwersytet Florencki, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Karola w Pradze, Uniwersytet Oksfordzki, Uniwersytet Padewski, Uniwersytet Paryski, Uniwersytet Rzymski „La Sapienza”, Uniwersytet w Cambridge, Uniwersytet w Montpellier, Uniwersytet w Orleanie, Uniwersytet w Pizie, Uniwersytet w Salamance, Uniwersytet w Tuluzie, Upadek Konstantynopola, Urban II, Urban VI, Ustrój lenny, V wiek, Vasco da Gama, Waldensi, Walens, Wandalowie, Waregowie, Wasal, Watykan, Wół, Włochy, Węgrzy, Wczesne średniowiecze, Wenecja, Wessex, Wiara religijna, Wiatrak, Wieś, Wieki ciemne (średniowiecze), Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego, Wielcy Seldżucy, Wielka Brytania (wyspa), Wielka schizma zachodnia, Wielka wędrówka ludów, Wielki głód 1315–1317, Wielki piec, Wielkie odkrycia geograficzne, Wikingowie, Wilhelm Zdobywca, William Langland, William Ockham, William z Malmesbury, Witraż, Wojna Bizancjum z Ostrogotami, Wojna bizantyńsko-sasanidzka (602–628), Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami, Wojna Dwóch Róż, Wojna stuletnia, Wojny albigeńskie, Wojny husyckie, Wormacja, Wrzeciono (przędzalnictwo), Wyspy Brytyjskie, Wyspy Kanaryjskie, Wyspy Zielonego Przylądka (kolonia), XV wiek, York Minster, Zajęcie ojczyzny, Zakon żebrzący, Zakon krzyżacki, Zakon Maltański, Zakon mniszy, Zakon rycerski, Zakon Santiago, Zakonnik, Zakony i zgromadzenia franciszkańskie, Zamek, Zamek w Malborku, Zaratusztrianizm, Złącza ciesielskie poprzeczne, Złoty Kodeks z St. Emmeram, Zbroja łuskowa, Zbroja końska, Zbroja lamelkowa, Zbroja pełna, Zdobycie Akki przez mameluków, Zdobycie Grenady, Zdobycie Jerozolimy (1099), Zdobycie Konstantynopola (1204), Zdobycie Konstantynopola (1261), Zdobycie Rzymu przez Wizygotów, Zgromadzenie zakonne, Ziemia Święta, Zu Nuwas. Rozwiń indeks (768 jeszcze) »

Abbasydzi

Mapa świata w roku 820 Abbasydzi – jedna z dwóch największych (licząca 37 kalifów) sunnickich dynastii imperium muzułmańskiego, rządząca Kalifatem Bagdadu.

Nowy!!: Średniowiecze i Abbasydzi · Zobacz więcej »

Afryka Północna

Państwa Afryki Północnej (kolor ciemnozielony: przynależność do regionu uznawana bezspornie, kolor jasnozielony: tylko według części klasyfikacji) 350px Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu.

Nowy!!: Średniowiecze i Afryka Północna · Zobacz więcej »

Aghlabidzi

Najdalszy zasięg terytorium państwa Aghlabidów Aghlabidzi - dynastia emirów, członkowie arabskiego plemienia Bani Tamim, rządzili Ifrikiją (północna Afryka), nominalnie w imieniu abbasydzkiego kalifa, przez około stulecie zanim zostali obaleni przez nową potęgę Fatymidów.

Nowy!!: Średniowiecze i Aghlabidzi · Zobacz więcej »

Aigues-Mortes

Aigues-Mortes – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Gard.

Nowy!!: Średniowiecze i Aigues-Mortes · Zobacz więcej »

Akredytywa

Akredytywa – forma płatności w rozliczeniach zarówno zagranicznych, jak i w krajowych.

Nowy!!: Średniowiecze i Akredytywa · Zobacz więcej »

Aksum

Aksum – starożytne państwo założone w I wieku p.n.e. w północnej części dzisiejszej Etiopii i Erytrei, będące jej historyczną kolebką.

Nowy!!: Średniowiecze i Aksum · Zobacz więcej »

Akwitania

Akwitania (fr. Aquitaine) – kraina historyczna i dawny region administracyjny we Francji, położony na wybrzeżu atlantyckim w południowo-zachodniej części kraju.

Nowy!!: Średniowiecze i Akwitania · Zobacz więcej »

Akwizgran

Akwizgran (niem.) – miasto uzdrowiskowe na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Kolonia, siedziba regionu miejskiego Akwizgran.

Nowy!!: Średniowiecze i Akwizgran · Zobacz więcej »

Al-Andalus

Al-Andalus (الأندلس) – arabska nazwa Półwyspu Iberyjskiego, nadana przez jego muzułmańskich zdobywców.

Nowy!!: Średniowiecze i Al-Andalus · Zobacz więcej »

Alamanowie

Państwo Alemanów ok. 1000 roku Domostwo Alemanów z okresu rzymskiego (rekonstrukcja) Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny, od III wieku n.e. dokonujący najazdów na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Alamanowie · Zobacz więcej »

Alanowie

Alanowie (Halanowie, Tanaitowie lub Asowie, gr. Αλανοί, Αλαννοί, chińskie 阿蘭聊 transkrybowane na Alanliao (synonim 奄蔡 Yancai, stąd niektórzy doszukują się pokrewieństwa z Antami) z II w. i 阿蘭 Alan z III w.) – sarmacki lud pochodzenia indoirańskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Alanowie · Zobacz więcej »

Aleksy I Komnen

Aleksy I Komnen (ur. 1048, zm. 15 sierpnia 1118) – cesarz bizantyjski od 4 kwietnia 1081, syn Jana Komnena i Anny Dalasseny.

Nowy!!: Średniowiecze i Aleksy I Komnen · Zobacz więcej »

Alfred Wielki

Pomnik Alfreda Wielkiego w Winchesterze Alfred Wielki (ur. ok. 849, zm. 26 października 899) – syn Aethelwulfa, szósty król Wesseksu.

Nowy!!: Średniowiecze i Alfred Wielki · Zobacz więcej »

Algebra

Dzieło, z którego pochodzi określenie „algebra” Girolamo Cardano Évariste Galois(1811-1832) Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. Algebra – jeden z najstarszych działów matematyki, powstały już w starożytności.

Nowy!!: Średniowiecze i Algebra · Zobacz więcej »

Alkuin

Otgarowi z Moguncji; iluminacja z ''Manuscriptum Fuldense'', ok. 831-840. Alcuin, Alkuin, Alchoin, Alcwin, Ealhwine, Alchwine lub Albinus Flaccus (ur. ok. 730, prawdopodobnie w pobliżu Yorku, zm. 19 maja 804 w Tours) – błogosławiony katolicki, filozof, pedagog, teolog i teoretyk muzyki, uczony mnich anglosaski.

Nowy!!: Średniowiecze i Alkuin · Zobacz więcej »

Almagest

''Almagest'' (fragment strony)tłumaczenie łacińskie ''Almagest'' księga Xpo lewej deferent i epicykl Merkurego, po prawej informacje o dystansie Ziemia-Merkury Klaudiusz Ptolemeusz, autor ''Almagestu'', na średniowiecznej rycinie Almagest (gr. μαθηματική σύνταξις, arab. المجسطي), zwany też Mathematike Syntaxis, Mathematikes Sýntaxeos (Matematyczny zbiór), Megále Sýntaxis (Wielki zbiór), Megae syntaxis tes astronomia (Wielka rozprawa astronomiczna); jeden z tłumaczy (Al-Hadżdżadż) nazwał go Kitab al-Midżisti, stąd wziął się tytuł Almagest – dzieło Klaudiusza Ptolemeusza napisane ok.

Nowy!!: Średniowiecze i Almagest · Zobacz więcej »

Almohadzi

Kutubijja (Meczet Księgarzy) w Marrakeszu, stolicy Almohadów. Almohadzi (arab. الموحدون al-Muwaidūn, dosłownie "monoteiści" lub "unitarianie") – dynastia marokańska, pochodzenia berberyjskiego, panująca w Maghrebie i Andaluzji w XII i XIII wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Almohadzi · Zobacz więcej »

Analfabetyzm

Odsetek ludności umiejącej pisać i czytać na świecie (2007) Analfabetyzm w Rzeczypospolitej Polskiej międzywojennej (1931) Analfabetyzm (gr. αναλφαβετος nieznający liter) – w rozumieniu potocznym, brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj.

Nowy!!: Średniowiecze i Analfabetyzm · Zobacz więcej »

Anatolia

data dostępu.

Nowy!!: Średniowiecze i Anatolia · Zobacz więcej »

Anglia Wschodnia

Anglia Wschodnia – hrabstwa Norfolk i Suffolk zaznaczone na czerwono, Cambridgeshire i Essex zaznaczone na jasnoczerwono Katedra w Norwich Port w Felixstowe – jeden z głównych portów towarowych Wielkiej Brytanii Anglia Wschodnia – kraina geograficzno-historyczna we wschodniej Anglii, obejmująca hrabstwa Norfolk i Suffolk, choć często zalicza się do niej także (częściowo lub w całości) hrabstwa Cambridgeshire oraz Essex.

Nowy!!: Średniowiecze i Anglia Wschodnia · Zobacz więcej »

Anglosasi

Anglosaski hełm paradny Anglosasi – tym mianem określa się rozmaite plemiona, wywodzące się z terenu obecnych Niemiec i Skandynawii, takie jak Anglowie, Sasi i Jutowie.

Nowy!!: Średniowiecze i Anglosasi · Zobacz więcej »

Anglowie

św. Bedy opisujący historię Anglów Anglowie – lud pochodzenia germańskiego, który w V wieku n.e. najechał wraz z Sasami i Jutami Brytanię.

Nowy!!: Średniowiecze i Anglowie · Zobacz więcej »

Anicius Manlius Severinus Boethius

Boecjusz z uczniami Boecjusz (łac. Anicius Manlius Severinus Boëthius, ur. ok. 480; zm. między 524 a 526) – rzymski filozof, tłumacz Arystotelesa, teolog chrześcijański i polityk.

Nowy!!: Średniowiecze i Anicius Manlius Severinus Boethius · Zobacz więcej »

Antoni Wielki

Antoni Wielki (Opat), Święty Antoni, (ur. 250 lub 251 w Koma, zm. 356 w pobliżu góry Kulzim) – egipski pustelnik, opat i ojciec pustyni; tradycyjnie uznawany za twórcę anachoretyzmu, jednej z odmian ruchu monastycznego.

Nowy!!: Średniowiecze i Antoni Wielki · Zobacz więcej »

Apostoł

Kroniki norymberskiej) Leonarda da Vinci Apostoł (gr. apostolos.

Nowy!!: Średniowiecze i Apostoł · Zobacz więcej »

Arabski podbój Hiszpanii

Mianem arabskiego podboju Hiszpanii określa się wydarzenia mające miejsce w VIII wieku, w wyniku których muzułmańskiemu kalifatowi udało się opanować znaczącą większość Półwyspu Iberyjskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Arabski podbój Hiszpanii · Zobacz więcej »

Arabski podbój Iranu

Imperium Sasanidów: terytorium przez większość jego istnienia (ciemna zieleń) i zasięg krótkotrwałych największych zdobyczy (jasna zieleń) Arabski podbój Iranu (pers. تجاوز اعراب Atak Arabów lub ظهور اسلام Świt islamu) – podbój perskiego państwa Sasanidów i irańskich państw Azji Środkowej przez islamski kalifat arabski w VII i pierwszej połowie VIII wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Arabski podbój Iranu · Zobacz więcej »

Archeologia

autostrady A2 Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.

Nowy!!: Średniowiecze i Archeologia · Zobacz więcej »

Architektura gotycka

Gotycki kościół i klasztor Bernardynów pw. św. Barbary w Przeworsku Architektura gotycka (gotyk) – styl w architekturze europejskiej okresu późnego średniowiecza, od około połowy XIII do początku XVI wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Architektura gotycka · Zobacz więcej »

Architektura gotycka we Francji

Kościół opactwa St-Denis Fasada katedry Notre-Dame w Paryżu System przyporowy paryskiej katedry (widok od strony wschodniej) Katedra Notre-Dame w Reims Środkowy portal katedry w Reims Wnętrze katedry w Reims Katedra Saint-Ĕtienne w Bourges Wbrew poglądom włoskich architektów epoki renesansu, którzy twierdzili, że styl gotycki powstał i rozwinął się w Niemczech, korzeni tej formy należy dopatrywać się w doskonaleniu szkoły burgundzkiej i dokonaniach budowniczych opactw cysterskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Architektura gotycka we Francji · Zobacz więcej »

Architektura romańska

Normandia – kościół Saint-Georges-de-Boscherville, romańska głowica Zamku w Lublinie. Opactwo cysterskie w Senanque, Prowansja Katedra w Lund – kolumna w krypcie zdobiona płaskorzeźbami Rotunda św. Prokopa w Strzelnie Romańskie kolumny w kościele św. Trójcy w Strzelnie Strzelno – Kolumna cnót Romański kościół św. Andrzeja w Krakowie kościół NMP w Inowrocławiu katedry Marii Magdaleny we Wrocławiu Architektura romańska (łac. romanus) rozwijała się w X-XIII wieku w nowo powstających, samodzielnych krajach Europy.

Nowy!!: Średniowiecze i Architektura romańska · Zobacz więcej »

Architektura starożytnego Rzymu

Architektura starożytnego Rzymu była początkowo związana tylko z miastem Rzymem i państwem, które tworzył.

Nowy!!: Średniowiecze i Architektura starożytnego Rzymu · Zobacz więcej »

Armata

niszczyciel typu Arleigh Burke, strzela z armaty MK45 kalibru 127 mm twierdzy Christiansholm w Kristiansand Armata ładowana od przodu Starachowicach w 1938 XIX-wieczne armaty na zamku w Kwidzynie Armata – działo o bliskim płaskiemu torze lotu pocisku, służące do ostrzeliwania celów będących na linii pola widzenia.

Nowy!!: Średniowiecze i Armata · Zobacz więcej »

Arpad

Arpad (ur. ok. 845–850, zm. 907?) – wódz węgierski, protoplasta dynastii Arpadów.

Nowy!!: Średniowiecze i Arpad · Zobacz więcej »

Artefakt (archeologia)

Artefakt – wytwór ręki ludzkiej, każdy przedmiot wykonany lub zmodyfikowany przez człowieka, a następnie odkryty w wyniku badań archeologicznych.

Nowy!!: Średniowiecze i Artefakt (archeologia) · Zobacz więcej »

Arystoteles

Arystoteles (gr., Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji.

Nowy!!: Średniowiecze i Arystoteles · Zobacz więcej »

Średniowieczne optimum klimatyczne

Temperatury w średniowiecznym optimum klimatycznym Średniowieczne optimum klimatyczne – okres ocieplenia znany głównie z rejonu północnego Atlantyku (Europa, Ameryka Północna), które miało miejsce ok.

Nowy!!: Średniowiecze i Średniowieczne optimum klimatyczne · Zobacz więcej »

Średniowieczny uniwersytet

Wykład uniwersytecki (ilustracja z połowy XIV w.) Średniowieczny uniwersytet − powstała w średniowiecznej Europie Zachodniej instytucja szkolnictwa wyższego o charakterze korporacyjnym.

Nowy!!: Średniowiecze i Średniowieczny uniwersytet · Zobacz więcej »

Astrolabium

XVIII-wieczne perskie astrolabium Astrolabium (gr. ἁστρολάβον, astrolabon) – pomiarowy przyrząd astronomiczny używany w nawigacji do początku XVIII wieku, służący do wyznaczania położenia ciał niebieskich nad horyzontem, poprzednik sekstantu.

Nowy!!: Średniowiecze i Astrolabium · Zobacz więcej »

Święcenia niższe

Święcenia niższe - dawne określenie urzędów kościelnych, które współczesna teologia katolicka nazywa posługami, a w tradycji wschodniej określa się je mianem chirotesji; obecnie termin święcenia niższe stosuje się zasadniczo w znaczeniu potocznym.

Nowy!!: Średniowiecze i Święcenia niższe · Zobacz więcej »

Święte Cesarstwo Rzymskie

Korona cesarska Święte Cesarstwo Rzymskie (łac., od 1254, Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum, niem. Heiliges Römisches Reich); potocznie, od 1441, Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego (łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei, jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy.

Nowy!!: Średniowiecze i Święte Cesarstwo Rzymskie · Zobacz więcej »

Święty cesarz rzymski

Maksymiliana II Święty cesarz rzymski (łac. Sancti Imperator Romanus, niem. Heiliger Römischer Kaiser) – termin używany przez historyków na określenie średniowiecznego władcy, który otrzymał tytuł cesarza rzymskiego od papieża.

Nowy!!: Średniowiecze i Święty cesarz rzymski · Zobacz więcej »

Atak Rusów na Konstantynopol (860)

Atak Rusów na Konstantynopol – pierwszy atak Rusów na Bizancjum, a zarazem w ogóle pierwsza znana wyprawa wojenna Rusów, która miała miejsce w roku 860.

Nowy!!: Średniowiecze i Atak Rusów na Konstantynopol (860) · Zobacz więcej »

Atanazy Wielki

Atanazy Wielki, gr. Μέγας Αθανάσιος, Atanazy Aleksandryjski, gr.

Nowy!!: Średniowiecze i Atanazy Wielki · Zobacz więcej »

Attyla

Eugène’a Delacroix Attyla (łac. Attila z goc. dosłownie „Mały ojciec”, „Ojczulek”), zwany też „Biczem Bożym” (łac. Flagellum Dei) (ur. 406, zm. 453) – władca Hunów w latach 445-453.

Nowy!!: Średniowiecze i Attyla · Zobacz więcej »

August (tytuł)

Augustus (łac.) – tytuł nadany przez senat starożytnego Rzymu Gajuszowi Oktawianowi 16 stycznia 27 roku p.n.e., młody wódz, wówczas już właściwie jedynowładca imperium rzymskiego, dołączył go do swego imienia jako przydomek i od tamtej pory nosił imię: Imperator Caesar Divi Filius Augustus.

Nowy!!: Średniowiecze i August (tytuł) · Zobacz więcej »

Augustyn z Hippony

Aureliusz Augustyn z Hippony, łac. Aurelius Augustinus (ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi PrawosławnejPor.

Nowy!!: Średniowiecze i Augustyn z Hippony · Zobacz więcej »

Austrazja

Austrazja na tle mapy Królestwa Franków na przełomie lat (481-814). Mapa Austrazji w 752 roku. Austrazja – kraina historyczna, w VI – VII w. stanowiąca północno-wschodnią część merowińskiego Królestwa Franków.

Nowy!!: Średniowiecze i Austrazja · Zobacz więcej »

Awarowie

Awarowie – koczowniczy lud, który w połowie VI wieku pojawił się w Europie.

Nowy!!: Średniowiecze i Awarowie · Zobacz więcej »

Awinion

Widok na starą część miasta Pałac Papieski Awinion (fr. Avignon, prowans. Avinhon) – miasto na południu Francji (w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse), u podnóża wapiennego wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance.

Nowy!!: Średniowiecze i Awinion · Zobacz więcej »

Île-de-France

Île-de-France (czyt.; dosłownie: wyspa Francji) – region francuski, największa aglomeracja we Francji, na którą składa się 8 departamentów: Essonne, Hauts-de-Seine, Paryż, Sekwana-Saint-Denis, Sekwana i Marna, Dolina Marny, Dolina Oise i Yvelines.

Nowy!!: Średniowiecze i Île-de-France · Zobacz więcej »

Azory

Stołeczna Ponta Delgada. Azory (port. Açores, wym.; Arquipélago dos Açores), oficjalnie Region Autonomiczny Azorów – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii.

Nowy!!: Średniowiecze i Azory · Zobacz więcej »

Łacina

Język łaciński lub łacina (łac. lingua Latina, sermo Latinus, Latinum, Latinitas) – język indoeuropejski z latynofaliskiej podgrupy języków italskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Łacina · Zobacz więcej »

Łęk oporowy

Łęk oporowy, Katedra Notre-Dame w Paryżu Łęk oporowy albo łęk przyporowy – element systemu przyporowego.

Nowy!!: Średniowiecze i Łęk oporowy · Zobacz więcej »

Łucznik (żołnierz)

średniowiecza Łucznik – żołnierz, którego główną bronią był łuk.

Nowy!!: Średniowiecze i Łucznik (żołnierz) · Zobacz więcej »

Łuk (architektura)

Wielki Meczet w Kordobie) Łuk – linia krzywa, wzdłuż której prowadzony jest łęk.

Nowy!!: Średniowiecze i Łuk (architektura) · Zobacz więcej »

Łuk kompozytowy

Przykład łuku kompozytowego Łuk kompozytowy – jeden z typów łuków występujący w łucznictwie tradycyjnym.

Nowy!!: Średniowiecze i Łuk kompozytowy · Zobacz więcej »

Żydzi

Żydzi (dosł. „chwalcy /Jahwe/” lub „czciciele /Jahwe/” z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Djudios) – naród semicki zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wówczas językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami.

Nowy!!: Średniowiecze i Żydzi · Zobacz więcej »

Bałkany

Obszar Półwyspu Bałkańskiego Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Bałkany · Zobacz więcej »

Bagdad

Bagdad – Bank Centralny (czerwiec 2003) Bagdad (arab. بغداد) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln.

Nowy!!: Średniowiecze i Bagdad · Zobacz więcej »

Barbarzyńca

Barbarzyńca (gr. βάρβαρος/bárbaros, łac. barbarus – cudzoziemiec) – człowiek dziki, pierwotny, niecywilizowany, okrutny, o prymitywnych odruchach, nie znający kultury europejskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Barbarzyńca · Zobacz więcej »

Bardzo bogate godzinki księcia de Berry

Człowiek anatomiczny, karta 14v Bardzo bogate godzinki księcia de Berry (fr. Les Très Riches Heures du duc de Berry) – bogato iluminowany rękopis godzinek zamówiony przez Jana de Berry około 1410 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Bardzo bogate godzinki księcia de Berry · Zobacz więcej »

Bari

Bari – miasto i gmina w południowych Włoszech, położone nad Adriatykiem.

Nowy!!: Średniowiecze i Bari · Zobacz więcej »

Bartolomeu Dias

Bartolomeu Dias, wymowa portugalska (IPA) // (ur. ok. 1450, zm. 29 maja 1500) – żeglarz, konkwistador i odkrywca portugalski, który w roku 1488 opłynął południowy kraniec Afryki prawdopodobnie jako pierwszy Europejczyk od starożytności.

Nowy!!: Średniowiecze i Bartolomeu Dias · Zobacz więcej »

Bayeux

Bayeux - miasto i gmina we Francji, w regionie Normandia, w departamencie Calvados.

Nowy!!: Średniowiecze i Bayeux · Zobacz więcej »

Bazyli I Macedończyk

Bazyli I Macedończyk, Bazyli I Macedoński, Bazyli I Kefalas, Bazyli I Głowacz (ur. 811, zm. 29 sierpnia 886) – cesarz bizantyjski od 867, pierwszy cesarz z dynastii macedońskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Bazyli I Macedończyk · Zobacz więcej »

Bazyli II Bułgarobójca

Bazyli II Bułgarobójca (gr. Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος, Basileios II Boulgaroktonos; ur. 958 r., zm. 15 grudnia 1025 r.) – cesarz bizantyński w latach 976-1025 r. (tytularny od 963 r.) z dynastii macedońskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Bazyli II Bułgarobójca · Zobacz więcej »

Bazylika

Pizie Przekrój poprzeczny bazyliki Plan bazyliki Bazylika – współcześnie tym terminem najczęściej określa się chrześcijańską świątynię wielonawową (niezależnie od pełnionych funkcji kanonicznych) z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego).

Nowy!!: Średniowiecze i Bazylika · Zobacz więcej »

Bazylika św. Mikołaja w Bari

Bazylika św. Mikołaja Cudotwórcy w Bari (wł. Basilica di San Nicola di Bari) – romańska bazylika mniejsza znajdująca się w mieście Bari, stolicy włoskiej prowincji Apulia.

Nowy!!: Średniowiecze i Bazylika św. Mikołaja w Bari · Zobacz więcej »

Bazylika św. Witalisa w Rawennie

Bazylika św.

Nowy!!: Średniowiecze i Bazylika św. Witalisa w Rawennie · Zobacz więcej »

Bazylika Saint-Denis

Bazylika św.

Nowy!!: Średniowiecze i Bazylika Saint-Denis · Zobacz więcej »

Beda Czcigodny

Beda Czcigodny (ilustracja ze średniowiecznego manuskryptu). Kroniki norymberskiej). Zamek i katedra w Durham. Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym, łac. Venerabilis, sang. Bǣda lub Bēda (ur.

Nowy!!: Średniowiecze i Beda Czcigodny · Zobacz więcej »

Belizariusz

Belizariusz, łac.

Nowy!!: Średniowiecze i Belizariusz · Zobacz więcej »

Benedykt z Nursji

Benedykt z Nursji, święty Benedykt, łac. Benedictus Nursinus, (ur. ok. 480, Nursja - zm. 21 marca 547, Monte Cassino) – święty Kościołów katolickiego, starokatolickiego, anglikańskiego, luterańskiego oraz ormiańskiego i prawosławnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Benedykt z Nursji · Zobacz więcej »

Beneficjum

Beneficjum (łac. beneficium – dobrodziejstwo) – dożywotnie prawo czerpania dochodów związanych z piastowaniem określonego urzędu istniejące od około X wieku w stosunkach kościelnych.

Nowy!!: Średniowiecze i Beneficjum · Zobacz więcej »

Benelux

Podział administracyjny państw Beneluksu Mapa zasięgu poszczególnych języków i dialektów na terenie Beneluksu Benelux, Beneluks – region w Europie Zachodniej składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga.

Nowy!!: Średniowiecze i Benelux · Zobacz więcej »

Bernard z Clairvaux

Herb Bernarda z Clairvaux, Codex Salemitanus IX c, Bl. 18v, 1494 Bernard z Clairvaux, Bernard de Fontaine (ur. 1090 w Fontaine-lès-Dijon we Francji, zm. 20 sierpnia 1153) – brat bł. Humbeliny, zakonnik cysterski, od 1115 opat klasztoru w Clairvaux (obecnie w Longchamp-sur-Aujon), doktor Kościoła, filozof, uczony, wpływowy teolog XII wieku zwany Doktorem Miodopłynnym (łac. Doctor Mellifluus), twórca spekulatywnej mistyki, arcybiskup elekt Mediolanu (1135), święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego i ewangelickiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Bernard z Clairvaux · Zobacz więcej »

Biblia

Tory w języku hebrajskim LXXVTS 10a (zwój ''Proroków mniejszych'') ok. I wieku p.n.e. Wulgaty z 1407 r. do czytania na głos w klasztorze Biblia Gutenberga pierwsza książka drukowana przy użyciu ruchomej czcionki Dziesięć Przykazań) Johna Wyclifa (XIV wiek) Kodeksie Aleksandryjskim z V wieku Biblii Królowej Zofii (1455) Biblii Wujka Biblii gdańskiej Biblia, Pismo Święte (z greckiego, biblion – zwój papirusu, księga, l.m., biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie w językach hebrajskim, aramejskim i w greckim (w formie ''koinè'' (gr. κοινὴ), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach – obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne odłamy i tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg świętych.

Nowy!!: Średniowiecze i Biblia · Zobacz więcej »

Biblioteka Brytyjska

Biblioteka Brytyjska (BL) – biblioteka narodowa Wielkiej Brytanii.

Nowy!!: Średniowiecze i Biblioteka Brytyjska · Zobacz więcej »

Biskup

tempera na desce z XV wieku. Biskup (łac. episcopus z gr. episkopos: nadzorca, opiekun) – w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach.

Nowy!!: Średniowiecze i Biskup · Zobacz więcej »

Bitwa na Kosowym Polu (1389)

Bitwa na Kosowym Polu – starcie zbrojne, w którym 15 czerwca 1389 roku wojska osmańskie dowodzone przez sułtana Murada I pokonały dowodzoną przez księcia serbskiego Łazarza armię, złożoną z Serbów i ich słowiańskich sojuszników.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa na Kosowym Polu (1389) · Zobacz więcej »

Bitwa nad rzeką Guadalete

Bitwa nad rzeką Guadalete (lub bitwa pod Jerez de la Frontera) – starcie zbrojne, które miało miejsce w lipcu 711 r. podczas walk Wizygotów z Arabami.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa nad rzeką Guadalete · Zobacz więcej »

Bitwa nad rzeką Lech (955)

Bitwa na Lechowym Polu (niem. Lechfeld) lub nad rzeką Lech – bitwa, która miała miejsce w dniach 10–12 sierpnia 955 roku nad rzeką Lech między Augsburgiem a Landsberg am Lech, pomiędzy rycerstwem niemieckim pod wodzą króla niemieckiego Ottona I, posiłkowanym przez Czechów, a wojskami Węgrów.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa nad rzeką Lech (955) · Zobacz więcej »

Bitwa pod Adrianopolem

Bitwa pod Adrianopolem – miała miejsce 9 sierpnia 378 roku, na północ od rzymskiego miasta Adrianopol (obecnie Edirne w europejskiej części Turcji).

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Adrianopolem · Zobacz więcej »

Bitwa pod Bosworth

Bitwa pod Bosworth (także: bitwa pod Bosworth Field) – decydująca bitwa wojny Dwóch Róż.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Bosworth · Zobacz więcej »

Bitwa pod Crécy

Bitwa pod Crécy – starcie zbrojne, które miało miejsce 26 sierpnia 1346 r. między wojskami angielskimi króla Edwarda III i francuskimi króla Filipa VI.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Crécy · Zobacz więcej »

Bitwa pod Las Navas de Tolosa

Bitwa pod Las Navas de Tolosa (lub Colossas) – starcie zbrojne, które miało miejsce 16 lipca 1212 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Las Navas de Tolosa · Zobacz więcej »

Bitwa pod Manzikertem

Bitwa pod Manzikertem (albo Mantzikertem) – bitwa stoczona 19 lub 26 sierpnia 1071 roku w pobliżu fortecy Manzikert w Armenii pomiędzy wojskami cesarza bizantyjskiego Romana Diogenesa i sułtana Wielkich Seldżuków Alp Arslana, zakończona klęską sił bizantyjskich i wzięciem cesarza do niewoli.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Manzikertem · Zobacz więcej »

Bitwa pod Nikopolis (1396)

Bitwa pod Nikopolis – bitwa stoczona 25 września 1396, pomiędzy wojskami chrześcijańskimi dowodzonymi przez króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego a armią turecką pod wodzą sułtana Bajazyda I. Starcie zakończyło się całkowitym zwycięstwem Turków i zakończyło krucjatę antyturecką.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Nikopolis (1396) · Zobacz więcej »

Bitwa pod Poitiers (1356)

Bitwa pod Poitiers – starcie zbrojne, które miało miejsce 19 września 1356 roku pomiędzy Anglikami i Francuzami i było drugim z trzech wielkich angielskich zwycięstw podczas wojny stuletniej.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Poitiers (1356) · Zobacz więcej »

Bitwa pod Poitiers (732)

Bitwa pod Poitiers lub Bitwa pod Tours – bitwa stoczona 25 październikaNiekiedy podawana jest inna data bitwy: 10 października.

Nowy!!: Średniowiecze i Bitwa pod Poitiers (732) · Zobacz więcej »

Bizancjum (miasto)

Położenie miasta Bizancjum, obecnie Stambuł (Byzántion, łac. Bysantium) – starożytne miasto leżące nad cieśniną Bosfor, łączącą morze Marmara z Morzem Czarnym, nad zatoką Złoty Róg.

Nowy!!: Średniowiecze i Bizancjum (miasto) · Zobacz więcej »

Bliski Wschód

Bliski Wschód Mapa polityczna Zdjęcie satelitarne Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

Nowy!!: Średniowiecze i Bliski Wschód · Zobacz więcej »

Bonaventura Berlinghieri

Bonaventura Berlinghieri (ur. ok. 1210 w Lukce, zm. ok. 1287 tamże) – gotycki malarz włoski, aktywny w XIII wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Bonaventura Berlinghieri · Zobacz więcej »

Bonifacy VIII

Bonifacy VIII (łac. Bonifacius VIII, właśc. Benedetto Caetani lub Benedetto Gaetani; ur. ok. 1235 w Anagni, zm. 11 października 1303 w Rzymie) – papież w okresie od 24 grudnia 1294 do 11 października 1303.

Nowy!!: Średniowiecze i Bonifacy VIII · Zobacz więcej »

Bracia Wspólnego Życia

Bracia Wspólnego Życia – społeczności ludzi niezwiązanych ślubami zakonnymi, założone w XIV wieku przez Geerta Groote’a w Niderlandach, w środowiskach miejskich z inspiracji ruchu devotio moderna – ruchu pietystycznego, postulującego kult pracy, umiarkowanie, dyscyplinę życia duchowego i miłosierdzie (Caritas).

Nowy!!: Średniowiecze i Bracia Wspólnego Życia · Zobacz więcej »

Bretania

Bretania (fr. Bretagne, bret. Breizh, gal. Bertaèyn) – kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji, położony na Półwyspie Bretońskim, nad Oceanem Atlantyckim.

Nowy!!: Średniowiecze i Bretania · Zobacz więcej »

Broń drzewcowa

Piotra Aignera ''Krótka nauka o pikach i kosach'', 1794 Broń drzewcowa – broń, w której istnienie drzewca determinuje możliwość jej skutecznego użycia oraz w której drzewce są znacznie dłuższe, niż wynikałoby to z roli uchwytu.

Nowy!!: Średniowiecze i Broń drzewcowa · Zobacz więcej »

Broń ręczna

Broń ręczna - broń biała, albo broń palna obsługiwana i noszona przez jedną osobę (broń indywidualna).

Nowy!!: Średniowiecze i Broń ręczna · Zobacz więcej »

Brosza

Brosza, broszka – rodzaj biżuterii, ozdoba, współcześnie noszona niemal wyłącznie przez kobiety.

Nowy!!: Średniowiecze i Brosza · Zobacz więcej »

Brytania

Brytania (łac. Britannia lub Insula Albionum) – nazwa stosowana przez Rzymian w odniesieniu do dwóch największych Wysp Brytyjskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Brytania · Zobacz więcej »

Brytowie

Piktowie Brytowie (łac. Brittones, bryt. Pritani lub Priteni) – lud celtycki zamieszkujący Brytanię przed najazdem Anglów i Sasów.

Nowy!!: Średniowiecze i Brytowie · Zobacz więcej »

Budapeszt

Budapeszt (węg.: Budapest) – stolica i największe miasto Węgier, położone w północnej części kraju, nad Dunajem.

Nowy!!: Średniowiecze i Budapeszt · Zobacz więcej »

Bunt Ciompich

Bunt Ciompich – rewolta w Europie, w okresie późnego średniowiecza.

Nowy!!: Średniowiecze i Bunt Ciompich · Zobacz więcej »

Burgundowie

Burgundowie – lud wschodniogermański, pochodzący prawdopodobnie z wyspy Bornholm, która zawdzięcza im swą nazwę (pierwotnie Burgundarholm) lub z zachodniej Wielkopolski.

Nowy!!: Średniowiecze i Burgundowie · Zobacz więcej »

Calais

Calais – miasto i gmina we Francji, w regionie Nord-Pas-de-Calais-Pikardia, w departamencie Pas-de-Calais.

Nowy!!: Średniowiecze i Calais · Zobacz więcej »

Carcassonne

Jedna z bram wjazdowych Carcassonne (prowan. Carcassona) – miasto i gmina we Francji, w regionie Oksytania.

Nowy!!: Średniowiecze i Carcassonne · Zobacz więcej »

Cassone

Florencka cassone z XV w. Cassone (z wł. cassa – kufer, skrzynia; l. mn. cassoni) – niska, prostokątna, ozdobna skrzynia, przeważnie drewniana – charakterystyczny mebel włoskiego renesansu, zwłaszcza w Sienie i Florencji.

Nowy!!: Średniowiecze i Cassone · Zobacz więcej »

Celibat

Celibat (– bez żony, samotny) – forma życia polegająca na dobrowolnym zrezygnowaniu z wchodzenia w związek małżeński i wstrzemięźliwości seksualnej.

Nowy!!: Średniowiecze i Celibat · Zobacz więcej »

Cenobityzm

Św. Pachomiusz, jeden z prekursorów cenobityzmu Cenobityzm (z koinobion – „życie we wspólnocie”) – formuła życia zakonnego we wspólnocie, w przeciwieństwie do anachoretyzmu czy eremityzmu.

Nowy!!: Średniowiecze i Cenobityzm · Zobacz więcej »

Cerkiew prawosławna

Cerkiew Chrystusa Pantokratora w Nesebyrze (Bułgaria) z XIV w. Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Sasinach Cerkiew prawosławna, Kościół prawosławny – trzecia co do wielkości wspólnota wyznaniowa і druga co do wielkości chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, zrzeszająca blisko 300 milionów chrześcijan, głosząca zasady wiary i życia określane mianem prawosławia.

Nowy!!: Średniowiecze i Cerkiew prawosławna · Zobacz więcej »

Cesarstwo Łacińskie

Cesarstwo Łacińskie, właściwie Imperium Romaniae (w historiografii określane także jako Łacińskie Cesarstwo Konstantynopola) – państwo utworzone przez krzyżowców IV wyprawy krzyżowej, po zdobyciu Konstantynopola.

Nowy!!: Średniowiecze i Cesarstwo Łacińskie · Zobacz więcej »

Cesarstwo Bizantyńskie

Cesarstwo wschodniorzymskie (bizantyjskie) Cesarstwo Wschodniorzymskie, później Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu.

Nowy!!: Średniowiecze i Cesarstwo Bizantyńskie · Zobacz więcej »

Cesarstwo Nicejskie

Cesarstwo Nicejskie – stosowana w historiografii nazwa państwa założonego w 1204 roku przez Teodora Laskarysa i jego popleczników na terenie Azji Mniejszej.

Nowy!!: Średniowiecze i Cesarstwo Nicejskie · Zobacz więcej »

Cesarstwo Rzymskie

Cesarstwo Rzymskie – starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny.

Nowy!!: Średniowiecze i Cesarstwo Rzymskie · Zobacz więcej »

Cesarstwo zachodniorzymskie

Cesarstwo wschodniorzymskie (bizantyńskie) Cesarstwo zachodniorzymskie – nazwa stosowana w historiografii na określenie zachodniej części cesarstwa rzymskiego, rządzonej przez osobnego cesarza (lub cesarzy) od czasu utworzenia tetrarchii w 285 roku, formalnie niezależna od części wschodniej po śmierci cesarza Teodozjusza I w 395.

Nowy!!: Średniowiecze i Cesarstwo zachodniorzymskie · Zobacz więcej »

Cezar (tytuł)

Cezar (łac. caesar) – jeden z tytułów używany przez rzymskich cesarzy.

Nowy!!: Średniowiecze i Cezar (tytuł) · Zobacz więcej »

Cezaropapizm

I Soboru Nicejskiego, w środku Konstantyn I Wielki Cezaropapizm – tendencja nazywana też cezaryzmem, prowadząca do zwierzchności państwa nad Kościołem i decydowaniu o całokształcie życia religijnego, w tym także w materii teologicznej.

Nowy!!: Średniowiecze i Cezaropapizm · Zobacz więcej »

Chansons de geste

Chansons de geste (ze starofrancuskiego "pieśni o czynie", łac. gesta) – poezja epicka, która pojawiła się u początków literatury francuskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Chansons de geste · Zobacz więcej »

Chłopi

orki Adama Ciemniewskiego. Chłopi, włościanie – warstwa społeczna zamieszkująca tereny wiejskie, dominująca w społeczeństwach przedindustrialnych, zajmująca się produkcją rolną.

Nowy!!: Średniowiecze i Chłopi · Zobacz więcej »

Childeryk I

Childeryk I (ur. ok. 437, zm. 26 grudnia 481 lub 482 w Tournai) – król Franków od 457 lub 458 roku, z dynastii Merowingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Childeryk I · Zobacz więcej »

Chlodwig I

Chlodwig I św. Remigiusza (datowanie chrztu Chlodwiga wciąż pozostaje sporne) Chrzest Chlodwiga I miniatura z XIV w. Bitwa pod Tolbiac (496) Chlodwig I (fr. Clovis Ier, łac. Clodovicus, frankijski Chlodowech), (ok. 466 – 27 października 511) – władca Franków, syn Childeryka I i Basiny.

Nowy!!: Średniowiecze i Chlodwig I · Zobacz więcej »

Chomąto

Chomąto końskie Chomąto – rodzaj jarzma używanego do zaprzęgania zwierząt pociągowych do ciągnięcia wozu, pługa, itp.

Nowy!!: Średniowiecze i Chomąto · Zobacz więcej »

Chorał gregoriański

Chorał ''Ad te levavi'' w notacji gregoriańskiej Pater noster. Chorał gregoriański – tradycyjny, jednogłosowy śpiew liturgiczny Kościoła łacińskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Chorał gregoriański · Zobacz więcej »

Chosrow II Parwiz

Chosrow II Parwiz (Chosroes II) (pahl. "Zwycięski") (ur. ?, zm. 28 lutego 628) – władca z dynastii Sasanidów panujący w latach 591–628, syn Hormizda IV.

Nowy!!: Średniowiecze i Chosrow II Parwiz · Zobacz więcej »

Christine de Pisan

Christine de Pisan Christine de Pisan lub de Pizan (ur. w 1364 w Wenecji, zm. około 1430) – Francuzka, pierwsza europejska zawodowa literatka (pisarka, krytyczka literacka i retoryczka, autorka 41 publikacji), uznawana też za pierwszą feministkę, twórczynię dyskursu feministycznego, która protestowała przeciwko mizoginii i dominacji mężczyzn w społeczeństwie (czyli społeczeństwu patriarchalnemu) oraz promowała udział kobiet w nauce, polityce i sztuce.

Nowy!!: Średniowiecze i Christine de Pisan · Zobacz więcej »

Chrześcijaństwo

Chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawiona, określana niekiedy jako chrystianizm.

Nowy!!: Średniowiecze i Chrześcijaństwo · Zobacz więcej »

Chrzest Polski

katedry Chrzest Polski – tradycyjna nazwa chrztu księcia Polan Mieszka I, który zapoczątkował proces chrystianizacji ziem polskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Chrzest Polski · Zobacz więcej »

Chrzest Rusi

Chrzest Rusi – proces masowego przyjęcia i rozszerzenia chrześcijaństwa (chrystianizacji) na ziemiach Rusi Kijowskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Chrzest Rusi · Zobacz więcej »

Ciężka jazda

Husarz – Józef Brandt Kirasjer francuski z 1815 r. Ciężka jazda – ogólne określenie rodzaju formacji kawaleryjskiej, której cechą charakterystyczną było posiadanie przez jeźdźca ciężkiego uzbrojenia ochronnego – zbroi, co odróżniało ją od lekkiej jazdy.

Nowy!!: Średniowiecze i Ciężka jazda · Zobacz więcej »

Cimabue

Cimabue, własc.

Nowy!!: Średniowiecze i Cimabue · Zobacz więcej »

Common law

Common law (dosłownie z ang. „prawo wspólne”, pol. „prawo precedensowe”) – porządek prawny charakterystyczny dla krajów anglosaskich (między innymi Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii).

Nowy!!: Średniowiecze i Common law · Zobacz więcej »

Corpus Iuris Civilis

Corpus Iuris Civilis (łac. 'Ciało prawa cywilnego') - określenie całości wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej przez cesarza Justyniana I Wielkiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Corpus Iuris Civilis · Zobacz więcej »

Crux gemmata

Bazylice Św. Pudencjany w Rzymie Crux gemmata z irlandzkiego manuskryptu. Krzyż Lotara Krzyża Rzeszy Crux gemmata (z łac. crux – krzyż, gemma – kamień szlachetny) – w sztukach plastycznych przedstawienie krzyża ozdobionego kamieniami szlachetnymi, perłami i innymi wartościowymi wyrobami jubilerskimi z minerałów i skał.

Nowy!!: Średniowiecze i Crux gemmata · Zobacz więcej »

Cyceron

Marek Tulliusz Cyceron, inaczej Marek Tulliusz CyceroNiekiedy w literaturze polskiej można również spotkać formy Ciceron lub Cicero.

Nowy!!: Średniowiecze i Cyceron · Zobacz więcej »

Cystersi

Habit opata cysterskiego Zakon Cystersów (łac. Ordo Cisterciensis, skrót OCist lub OCSO (Ordo Cisterciensis Strictioris Observantiae) dla trapistów) – katolicki zakon monastyczny reformowany, posługujący się regułą benedyktyńską, założony w 1098 r. przez św. Roberta z Molesme, pierwszego opata z Cîteaux (z łac. Cistercium) (obecnie Saint-Nicolas-lès-Cîteaux) we Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Cystersi · Zobacz więcej »

Czarna śmierć

Ilustracja przedstawiająca ofiary czarnej śmierci Czarna śmierć – termin określający jedną z największych epidemii w dziejach ludzkości, panującą w XIV-wiecznej Europie.

Nowy!!: Średniowiecze i Czarna śmierć · Zobacz więcej »

Czechy

Czechy, Republika Czeska – państwo śródlądowe w Europie Środkowej.

Nowy!!: Średniowiecze i Czechy · Zobacz więcej »

Czynsz

Czynsz (niem. Zins – 'podatek', 'dzierżawa', od łac. census – 'wycena') – prawna nazwa świadczenia należnego z tytułu najmu lub dzierżawy.

Nowy!!: Średniowiecze i Czynsz · Zobacz więcej »

Daleki Wschód

Daleki Wschód Daleki Wschód – nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku.

Nowy!!: Średniowiecze i Daleki Wschód · Zobacz więcej »

Dalmacja

Położenie Dalmacji w Chorwacji Historyczny herb Dalmacji Dalmacja – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

Nowy!!: Średniowiecze i Dalmacja · Zobacz więcej »

Dama z jednorożcem (cykl tapiserii)

Dama z jednorożcem: ''Wzrok'' (Musée de Cluny, Paryż) Dama z jednorożcem: ''Słuch'' Dama z jednorożcem: ''Dotyk'' Dama z jednorożcem: ''Smak'' Dama z jednorożcem: ''Węch'' Dama z jednorożcem (fr.La Dame à la licorne) – zespół sześciu późnogotyckich tapiserii utkanych we Flandrii z wełny i jedwabiu.

Nowy!!: Średniowiecze i Dama z jednorożcem (cykl tapiserii) · Zobacz więcej »

Damaszek

Nocna panorama Damaszku Fortyfikacje Damaszku Meczet Umajjadów w Damaszku Meczet Umajjadów w Damaszku Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz drugie co do wielkości (po Aleppo) miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007).

Nowy!!: Średniowiecze i Damaszek · Zobacz więcej »

Danelagh

Anglia w roku 878 Danelagh, Danelaw za panowania Alfreda Wielkiego obszar jurysdykcji duńskiej w północno-wschodniej części Anglii oddzielony linią demarkacyjną od Wesseksu.

Nowy!!: Średniowiecze i Danelagh · Zobacz więcej »

Dante Alighieri

Dante Alighieri (ur. w maju lub czerwcu 1265 we Florencji, zm. 13 lub 14 września 1321 w Rawennie) – włoski poeta, filozof i polityk.

Nowy!!: Średniowiecze i Dante Alighieri · Zobacz więcej »

Dżuma

Dżuma (czarna śmierć, mór, zaraza morowa) – ostra bakteryjna choroba zakaźna gryzoni i (rzadziej) innych drobnych ssaków, a także człowieka (zoonoza).

Nowy!!: Średniowiecze i Dżuma · Zobacz więcej »

Dżuma Justyniana

Dżuma Justyniana – epidemia, która dotknęła Cesarstwo Bizantyńskie, w tym jego stolicę Konstantynopol, w latach 541–542 n.e. Przyczyną epidemii mogła być dżuma dymienicza, która najprawdopodobniej wywołała również czarną śmierć w XIV wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Dżuma Justyniana · Zobacz więcej »

Długi łuk angielski

angielskiego, mierzący 2 metry długości Robin Hoodem uzbrojonym w długi łuk angielski Długi łuk angielski (ang. longbow) – rodzaj łuku prostego wytwarzanego z jednego kawałka drewna, najczęściej cisowego.

Nowy!!: Średniowiecze i Długi łuk angielski · Zobacz więcej »

Dekret Gracjana

Decretum Gratiani (Dekret Gracjana) jest zbiorem prawa kanonicznego spisanego około 1140 roku przez Gracjana.

Nowy!!: Średniowiecze i Dekret Gracjana · Zobacz więcej »

Dekurion

Dekurion (łac. decurio) – u starożytnych Rzymian funkcja o dwóch różnych znaczeniach.

Nowy!!: Średniowiecze i Dekurion · Zobacz więcej »

Demografia średniowiecza

średniowiecznej miniaturze z pierwszej połowy XV wieku Demografia średniowiecza zajmuje się badaniem demografii w Europie w okresie średniowiecza.

Nowy!!: Średniowiecze i Demografia średniowiecza · Zobacz więcej »

Denar

Denar (łac. denarius, l. mn. denarii) – dawna moneta srebrna.

Nowy!!: Średniowiecze i Denar · Zobacz więcej »

Devotio moderna

Devotio moderna (łac. „nowa pobożność”) – nurt pobożności rozwijający się w XIV i XV wieku w Niderlandach i Nadrenii wśród zamożnych i wykształconych mieszczan.

Nowy!!: Średniowiecze i Devotio moderna · Zobacz więcej »

Dialektyka

Cornelisa Corta z 1565 roku. Dialektyka – nauka zajmująca się poprawnością argumentacji i refutacji podczas wypowiedzi.

Nowy!!: Średniowiecze i Dialektyka · Zobacz więcej »

Dioklecjan

Podział cesarstwa przez Dioklecjana Pałac Dioklecjana w Splicie - rekonstrukcja. Gaius Aurelius Valerius Diocletianus, Diocles, Docles (ur. ok. 244 w Solinie, zm. 3 grudnia 313 lub 316 w Spalatum) – cesarz rzymski od 20 listopada 284 do 1 maja 305.

Nowy!!: Średniowiecze i Dioklecjan · Zobacz więcej »

Dniepr

Dorzecze Dniepru Dniepr (ukr. Дніпро, Dnipro, ros. Днепр, Dniepr, białorus. Дняпро, Dniapro) – rzeka w Rosji, Białorusi i Ukrainie, w zlewisku Morza Czarnego; dł.

Nowy!!: Średniowiecze i Dniepr · Zobacz więcej »

Domena królewska we Francji

Królestwo Francji w czasach Hugona Kapeta - domena królewska zaznaczona kolorem niebieskim Królestwo Francji w 1477 r. - domena królewska zaznaczona kolorem jasnoniebieskim Domena królewska (domaine royal) – zespół królewskich gruntów, nieruchomości i praw bezpośrednio przynależnych królowi Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Domena królewska we Francji · Zobacz więcej »

Dominikanie

Dominikanie, Zakon Kaznodziejski (łac. Ordo Praedicatorum) – katolicki zakon męski założony w 1216 r. przez św. Dominika Guzmána „szczególnie dla kaznodziejstwa i zbawiania dusz”.

Nowy!!: Średniowiecze i Dominikanie · Zobacz więcej »

Droga św. Jakuba

Droga św.

Nowy!!: Średniowiecze i Droga św. Jakuba · Zobacz więcej »

Drugie państwo bułgarskie

Drugie państwo bułgarskie – państwo bułgarskie istniejące w latach 1185-1396 ze stolicą w Tyrnowie.

Nowy!!: Średniowiecze i Drugie państwo bułgarskie · Zobacz więcej »

Drzeworyt

Albrecht Dürer, ''Czterej Jeźdźcy Apokalipsy'', 1497-98 ''Sutra Diamentowa'' z 868 – najstarsza drukowana książka świata Hiroshige Andō, obraz nr 48 z cyklu ''Pięćdziesiąt trzy przystanki Tokaido'', 1847-1853 Polski drzeworyt ilustracyjny z drugiej połowy XIX wieku Władysław Skoczylas, ''W murowanej piwnicy'', 1929 Drzeworyt barwny ''Potyczka w lesie'', Japonia, poł. XIX wieku. Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie Drzeworyt – technika graficzna należąca do druku wypukłego.

Nowy!!: Średniowiecze i Drzeworyt · Zobacz więcej »

Duccio di Buoninsegna

Madonna Rucellai (1285) Duccio di Buoninsegna (ur. około 1260 w Sienie, zm. w 1318 tamże) – malarz włoski.

Nowy!!: Średniowiecze i Duccio di Buoninsegna · Zobacz więcej »

Duchowieństwo

Duchowieństwo Grupa belgijskich biskupów katolickich (2007) Duchowieństwo, in.

Nowy!!: Średniowiecze i Duchowieństwo · Zobacz więcej »

Dwupolówka

średniowieczu Dwupolówka – przemienna forma uprawy dwóch pól.

Nowy!!: Średniowiecze i Dwupolówka · Zobacz więcej »

Dynastia macedońska

Cesarstwo Bizantyjskie w momencie objęcia rządów przez Bazylego I w 867......i w momencie śmierci cesarzowej Teodory w 1056 Dynastia macedońska – ósma dynastia cesarska panująca w Cesarstwie Bizantyńskim.

Nowy!!: Średniowiecze i Dynastia macedońska · Zobacz więcej »

Dynastia salicka

Dynastia salicka, niem. Salier – ród książąt frankońskich panujący w Niemczech w latach 1024–1125.

Nowy!!: Średniowiecze i Dynastia salicka · Zobacz więcej »

Dziedziczenie (prawo)

Dziedziczenie – wejście spadkobiercy lub kilku spadkobierców (będące skutkiem zdarzenia prawnego - śmierci osoby fizycznej) w sytuację prawną spadkodawcy polegającą w szczególności na nabyciu praw i obowiązków majątkowych, których podmiotem był spadkodawca.

Nowy!!: Średniowiecze i Dziedziczenie (prawo) · Zobacz więcej »

Dziesiętny system liczbowy

Dziesiętny system liczbowy (system dziesiątkowy, system decymalny, system arabski) – pozycyjny system liczbowy, w którym podstawą jest liczba 10; do zapisu liczb stosuje się 10 cyfr: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Nowy!!: Średniowiecze i Dziesiętny system liczbowy · Zobacz więcej »

Edirne

Meczet Selimiye w Edirne Edirne (Adrianopol,, Odrin) – miasto w europejskiej, północno-zachodniej części Turcji, na Nizinie Trackiej, przy ujściu rzeki Tundża do Maricy, w pobliżu granicy z Grecją oraz Bułgarią.

Nowy!!: Średniowiecze i Edirne · Zobacz więcej »

Edward (Czarny Książę)

Edward, Czarny Książę Edward Woodstock, KG (ur. 15 czerwca 1330 w Woodstock Palace, Oxfordshire, zm. 8 czerwca 1376 w Westminsterze), zwany Czarnym Księciem, książę Walii, Kawaler Orderu Podwiązki (Knight of Garter).

Nowy!!: Średniowiecze i Edward (Czarny Książę) · Zobacz więcej »

Edward III

Edward III (ur. 13 listopada 1312 w zamku Windsor, zm. 21 czerwca 1377 w Sheen Palace) – najstarszy syn króla Anglii Edwarda II i jego żony Izabeli Francuskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Edward III · Zobacz więcej »

Edykt z Alhambry

Edykt z Alhambry (zwany również edyktem o wygnaniu Żydów) – edykt wydany 31 marca 1492 przez Królów Katolickich Hiszpanii Izabelę I Kastylijską i Ferdynanda II Aragońskiego, nakazujący wypędzenie Żydów z Królestwa Hiszpanii i jej posiadłości do 31 lipca 1492 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Edykt z Alhambry · Zobacz więcej »

Egzarchat Rawenny

Bizantyjska Italia Egzarchat Rawenny – historyczna prowincja bizantyjska utworzona w 584 roku przez cesarza Maurycjusza na Półwyspie Apenińskim w celu zabezpieczenia terytorium cesarskiego przed Longobardami.

Nowy!!: Średniowiecze i Egzarchat Rawenny · Zobacz więcej »

Ekskomunika

Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna, polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.

Nowy!!: Średniowiecze i Ekskomunika · Zobacz więcej »

Elekcja cesarska

Cesarz w kręgu elektorów, aut. Abraham Aubry, Norymberga 1663/64 Elekcja cesarska – proces wyboru króla Niemiec i jednocześnie Świętego Cesarza Rzymskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Elekcja cesarska · Zobacz więcej »

Eleonora Akwitańska

Eleonora Akwitańska (ur. ok. 1122, zm. 1 kwietnia 1204 w Fontevraud) – królowa Francji i Anglii.

Nowy!!: Średniowiecze i Eleonora Akwitańska · Zobacz więcej »

Emalia

Mozy) Stefana Knappa w 1972 Emalia komórkowa – schemat Emaliowany garnuszek Emaliowana wanna Emalia (dawniej: szmelc, smalc) – technika zdobienia wyrobów metalowych, najczęściej złotych lub miedzianych, za pomocą szklistych powłok składających się z mieszaniny sproszkowanych minerałów (piasek, kreda, glina) oraz topników (boraks) z dodatkiem pigmentów, stopionej w temperaturze ok.

Nowy!!: Średniowiecze i Emalia · Zobacz więcej »

Emirat Sycylii

Emirat Sycylii – państwo muzułmańskie istniejące w latach 965-1072 na wyspie o tej samej nazwie.

Nowy!!: Średniowiecze i Emirat Sycylii · Zobacz więcej »

Erytrea

Erytrea, oficjalnie Państwo Erytrea (tigrinia ኤርትራ – Ertra, ሃግሬ ኤርትራ – Hagere Ertra; arab. إرتري – Iritrija, دولة إرتري – Daulat Iritrija) – państwo w Afryce Wschodniej, położone nad Morzem Czerwonym.

Nowy!!: Średniowiecze i Erytrea · Zobacz więcej »

Essen

Katedra w Essen Szyb zabytkowej kopalni Zollverein Essen – miasto na prawach powiatu w zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Düsseldorf.

Nowy!!: Średniowiecze i Essen · Zobacz więcej »

Etiopia

Etiopia (Jeśli tam, gdzie oczekujesz wyrazów amharskich, widzisz sekwencję prostokątów w rodzaju „ ▯ ▯ ▯ ▯”, oznacza to, że nie masz odpowiedniej czcionki zainstalowanej w swoim systemie. Skorzystaj np. z czcionki (gotowa do instalacji) lub (po rozpakowaniu archiwum)., trl. ʾĪtjōṗṗjā), oficjalnie Federalna Demokratyczna Republika Etiopii (trl. je-Ītjōṗṗjā Fēdēralāwī Dīmōkrāsījāwī Rīpeblīk), dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce.

Nowy!!: Średniowiecze i Etiopia · Zobacz więcej »

Etos rycerski

Jana Matejki) Etos rycerski – zespół wartości i zasad, wykształconych w kręgu średniowiecznej kultury rycerskiej, którymi powinien charakteryzować się idealny wojownik - w życiu i na wojnie.

Nowy!!: Średniowiecze i Etos rycerski · Zobacz więcej »

Eucharystia (sakrament)

Muzeum Historycznego w Sanoku Eucharystia (gr. εὐχαριστία, eucharistía.

Nowy!!: Średniowiecze i Eucharystia (sakrament) · Zobacz więcej »

Ewangeliarz

Ewangeliarza kruszwickiego. Ewangeliarz – w Kościołach chrześcijańskich ozdobna księga liturgiczna zawierająca teksty Ewangelii odczytywane w liturgii.

Nowy!!: Średniowiecze i Ewangeliarz · Zobacz więcej »

Ewangeliarz z Lindisfarne

Jedna z „kart dywanowych” Ewangeliarz z Lindisfarne (łac. Codex Lindisfarnensis) – iluminowany manuskrypt powstały na początku VIII wieku w klasztorze Lindisfarne, zawierający łaciński tekst czterech Ewangelii.

Nowy!!: Średniowiecze i Ewangeliarz z Lindisfarne · Zobacz więcej »

Fasada

Lądku-Zdroju Fasada – główna, efektowna elewacja budynku, o szczególnie dużej dekoracyjności, często nawet monumentalna, spełniająca funkcje reprezentacyjne wobec całego gmachu, a przez to wyróżniająca się spośród pozostałych elewacji.

Nowy!!: Średniowiecze i Fasada · Zobacz więcej »

Fatymidzi

Fatymidzi, arab. الفاطميون – ismailicka dynastia kalifów panująca w Północnej Afryce w latach 909-1171.

Nowy!!: Średniowiecze i Fatymidzi · Zobacz więcej »

Ferdynand Aragoński

Ferdynand II Aragoński (ur. 10 marca 1452 w Sos w Aragonii, zm. 23 stycznia 1516 w Madrigalejo) – drugi syn króla Jana II Aragońskiego, pierwsze jego dziecko z drugą żoną, Joanną Enriquez, córką Fryderyka Enriqueza, admirała Kastylii, księcia de Melgar e Rueda.

Nowy!!: Średniowiecze i Ferdynand Aragoński · Zobacz więcej »

Fibula

Fibula – ozdobna, metalowa zapinka do spinania szat, funkcją i kształtem zbliżona do współczesnej agrafki, używana w Europie od późnej epoki brązu (około 1500 p.n.e.) aż do średniowiecza i zastępująca guziki.

Nowy!!: Średniowiecze i Fibula · Zobacz więcej »

Figuratywizm

Figuratywizm, sztuka figuratywna – nurt w sztuce (głównie malarstwie i rzeźbie) polegający na ukazywaniu przedmiotów, zwierząt i ludzi w ich naturalnych wymiarach.

Nowy!!: Średniowiecze i Figuratywizm · Zobacz więcej »

Filigran

Przykrywka szklanego dzbana ze złotą dekoracją filigranową (Włochy, ok. XI wiek) Filigran – technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę.

Nowy!!: Średniowiecze i Filigran · Zobacz więcej »

Filip II August

Filip II August (franc. Philippe Auguste; ur. 21 sierpnia 1165 w Gonesse, zm. 14 lipca 1223 w Mantes-la-Jolie) – król Francji od 1179 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Filip II August · Zobacz więcej »

Filip IV Piękny

Filip IV Piękny, fr. Philippe le Bel (ur. 1268, Fontainebleau, zm. 29 listopada 1314, tamże) – król Francji i Nawarry (jako Filip I) w latach 1285–1314, syn Filipa III Śmiałego z dynastii Kapetyngów i jego pierwszej żony – Izabeli Aragońskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Filip IV Piękny · Zobacz więcej »

Filozofia przyrody

Bardzo bogatych godzinek księcia de Berry'', ok. 1410) Filozofia przyrody – dział filozofii zajmujący się refleksją nad naturą, wiedzą na jej temat oraz stosunkiem do niej człowieka.

Nowy!!: Średniowiecze i Filozofia przyrody · Zobacz więcej »

Flagelanci

thumb Flagelanci, flagellanci, biczownicy, kapnicy (łac. flagellum bat, bicz) – członkowie bractw religijnych, istniejących od XIII do XV wieku, głównie we Włoszech, Niemczech, później także w Hiszpanii i Polsce, które praktykowały publiczne biczowanie się jako formę pokuty.

Nowy!!: Średniowiecze i Flagelanci · Zobacz więcej »

Flamboyant

Kościół w Saint Maclou Kościół Świętej Trójcy, Vendôme Przykład stylu Flamboyant z kościoła Sainte-Chapelle Flamboyant – kierunek w schyłkowym okresie architektury późnego gotyku, nazywany płomienistym.

Nowy!!: Średniowiecze i Flamboyant · Zobacz więcej »

Flandria (region)

Regionu Flamandzkiego Holenderska część Flandrii Hrabstwo Flandrii w 1477 Flandria (niderl. Vlaanderen, fr. Flandre) – kraina historyczno-geograficzna położona na terenie Belgii, Francji i Holandii wzdłuż wybrzeża Morza Północnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Flandria (region) · Zobacz więcej »

Flawiusz Ardaburiusz Aspar

ILS 1299) Flawiusz Ardaburiusz Aspar łac. Flavius Ardaburius Aspar (ur. ok. 400, zm. 471 w Konstantynopolu) – wschodniorzymski wódz pochodzący z plemienia Alanów, mający w czasach panowania Marcjana (450–457) i Leona I (457–474) przemożne wpływy w cesarstwie.

Nowy!!: Średniowiecze i Flawiusz Ardaburiusz Aspar · Zobacz więcej »

Florencja

Widok z Dzwonnicy Giotta w stronę dworca kolejowego i SITY Mosty Florencji Dzwonnica Giotta Mury miejskie wokół Florencji Katedra Matki Boskiej Kwietnej Florencja (wł. Firenze, MAF) – miasto w środkowych Włoszech, nad Arno, u stóp Apeninów, stolica Toskanii i prowincji Florencja.

Nowy!!: Średniowiecze i Florencja · Zobacz więcej »

Forma (sztuka)

Forma w dziedzinie sztuki oznacza te jej właściwości, które związane są z kształtem (np. rzeźba, architektura), konstrukcją (układem) zapisu (np. poezja, powieść, muzyka).

Nowy!!: Średniowiecze i Forma (sztuka) · Zobacz więcej »

François Villon

Oil Painting Reproduction. François Villon (ur. 1431 lub 1432, zm. po 1463) – jeden z najwybitniejszych poetów francuskich epoki średniowiecza, autor Małego testamentu i Wielkiego testamentu (napisanego około 1461).

Nowy!!: Średniowiecze i François Villon · Zobacz więcej »

Francesco Petrarca

Francesco Petrarca (ur. 20 lipca 1304 w Arezzo, zm. 19 lipca 1374 w Arquà) – jeden z pierwszych renesansowych poetów pochodzący z Italii.

Nowy!!: Średniowiecze i Francesco Petrarca · Zobacz więcej »

Frankowie

Frankowie (łac. gens Francorum lub Franci) – nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj.

Nowy!!: Średniowiecze i Frankowie · Zobacz więcej »

Fresk

''Św. Sebastian'' - fresk anonimowego XV-wiecznego artysty, Pinacoteca Nazionale, Ferrara, Włochy Bułgarii Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim Fresk (z wł. fresco - świeży) – technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami odpornymi na alkaliczne działanie zawartego w zaprawie wapna.

Nowy!!: Średniowiecze i Fresk · Zobacz więcej »

Fryderyk I Barbarossa

Fryderyk I Barbarossa (Rudobrody) (ur. ok. 1122, zm. 10 czerwca 1190) – z dynastii Hohenstaufów, syn księcia Szwabii – Fryderyka II i księżniczki Judyty, córki księcia Bawarii Henryka IX Czarnego (zm. 1126) z rodu Welfów, konkurencyjnego w tamtym okresie wobec Hohenstaufów.

Nowy!!: Średniowiecze i Fryderyk I Barbarossa · Zobacz więcej »

Fryderyk II Hohenstauf

Fryderyk II (niem. Friedrich II., ur. 26 grudnia 1194, zm. 13 grudnia 1250) – król Sycylii od 1198 (jako Fryderyk I), król Rzymian (Niemiec) od 1212, książę Szwabii od 1212 do 1216 (jako Fryderyk VII), Święty Cesarz Rzymski od 1220 i król Jerozolimy od 1225-1228 (jako Fryderyk I), z dynastii Hohenstaufów.

Nowy!!: Średniowiecze i Fryderyk II Hohenstauf · Zobacz więcej »

Fyrd

Fyrd – pospolite ruszenie w średniowiecznej Anglii, powszechna mobilizacja wszystkich wolnych mężczyzn zdolnych do obrony ziemi pośrednio (obrona mostów, budowa grodów, patrol i czuwanie) bądź bezpośrednio (uczestnictwo w kampanii wojennej).

Nowy!!: Średniowiecze i Fyrd · Zobacz więcej »

Galia

Galia (łac. Gallia) – kraina historyczna w Europie Zachodniej, obecnie tereny Francji, Belgii, Szwajcarii i północno-zachodnich Włoch, zamieszkana przez plemiona celtyckie.

Nowy!!: Średniowiecze i Galia · Zobacz więcej »

Gall Anonim

''Kronika polska'' – początek tekstu w najstarszym zachowanym rękopisie, tzw. ''Rękopisie Zamoyskich'' z XIV wieku Gall Anonim, inaczej Anonim tak zwany Gall (ur. w XI w., zm. po 1116) – anonimowy autor Kroniki polskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Gall Anonim · Zobacz więcej »

Główszczyzna

Główszczyzna (łac. poena capitis „kara głowy”) – kara prywatna w prawie średniowiecznym; suma pieniędzy należna rodzinie ofiary (lub jej panu feudalnemu) za głowę zabitego.

Nowy!!: Średniowiecze i Główszczyzna · Zobacz więcej »

Gemma (kamień)

kamea intaglio Gemma (łac. pączek, oczko winorośli, drogi kamień) – kamień szlachetny lub półszlachetny, o kształcie okrągłej lub owalnej płytki ozdobiony reliefem.

Nowy!!: Średniowiecze i Gemma (kamień) · Zobacz więcej »

Genewa

Genewa (fr. Genève, prow. Genèva, niem. Genf, wł. Ginevra, retorom. Genevra) – miasto w Szwajcarii, drugie pod względem liczby mieszkańców.

Nowy!!: Średniowiecze i Genewa · Zobacz więcej »

Geoffrey Chaucer

Geoffrey Chaucer (ur. ok. 1343, możliwe że w Londynie, ale dokładniejsza data i miejsce nie są znane, zm. 25 października 1400) – angielski poeta, filozof i dyplomata.

Nowy!!: Średniowiecze i Geoffrey Chaucer · Zobacz więcej »

Geoffrey z Monmouth

Rycina z dzieła ''Prophetiae Merlini'' Geoffreya z Monmouth Geoffrey z Monmouth, inaczej Godfryd z Monmouth, Geoffrey of Monmouth (ur. ok. roku 1100 – zm. ok. 1154) – walijski duchowny i kronikarz piszący po łacinie, twórca dzieła Historia Regum Britanniae.

Nowy!!: Średniowiecze i Geoffrey z Monmouth · Zobacz więcej »

Geometria

Stanisława Grzepskiego. Tablice geometryczne z encyklopedii z 1728 roku Geometria (gr. γεωμετρία; geo – ziemia, metria – miara) – dziedzina matematyki badająca dla wybranych przekształceń ich niezmienniki, od najprostszych, takich jak odległość, pole powierzchni, miara kąta, przez bardziej zaawansowane, jak krzywizna, punkt stały, czy wymiar.

Nowy!!: Średniowiecze i Geometria · Zobacz więcej »

Germanie

Europie Germanie, in.

Nowy!!: Średniowiecze i Germanie · Zobacz więcej »

Gesta regum Anglorum

Gesta regum Anglorum (Czyny królów angielskich) – kronika średniowieczna autorstwa Williama z Malmesbury.

Nowy!!: Średniowiecze i Gesta regum Anglorum · Zobacz więcej »

Giotto di Bondone

Giotto di Bondone, właśc.

Nowy!!: Średniowiecze i Giotto di Bondone · Zobacz więcej »

Giovanni Boccaccio

Andrei del Castagna, 1450 Vincenza Gozziniego, 1822 Giovanni Boccaccio (ur. 1313 w Certaldo, zm. 21 grudnia 1375 w Certaldo) – pisarz włoski, znany zwłaszcza ze swego dzieła Dekameron.

Nowy!!: Średniowiecze i Giovanni Boccaccio · Zobacz więcej »

Giovanni Caboto

Giovanni Caboto, znany pod angielską wersją swego imienia jako John Cabot (ur. 1450 w Genui, zm. 1499) – włoski żeglarz, pływający pod angielską banderą.

Nowy!!: Średniowiecze i Giovanni Caboto · Zobacz więcej »

Giovanni Pisano

katedry w Sienie - projekt G. Pisano Ambona w katedrze w Pizie Giovanni Pisano (ur. w Pizie ok. 1245-1248, zm. w Sienie ok. 1319) - rzeźbiarz i architekt włoski, syn Nicoli Pisano.

Nowy!!: Średniowiecze i Giovanni Pisano · Zobacz więcej »

Gladius

Gladius Gladius (łac., l. mn. gladii – miecz) – krótki miecz rzymskich legionistów, przeznaczony zarówno do cięcia, jak i kłucia.

Nowy!!: Średniowiecze i Gladius · Zobacz więcej »

Gleba

Gleba Chmielnik (Wzgórza Włodzickie), Sudety, gleba zabarwiona na czerwono tlenkami żelaza Gleba (– ziemia uprawna, rola) — naturalna, trójfazowa, biologicznie czynna, powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej (litosfery), ukształtowana poprzez procesy glebotwórcze ze zwietrzeliny skalnej (skały macierzystej) w wyniku oddziaływania klimatu i organizmów żywych, przy określonej rzeźbie terenu, w określonym przedziale czasu, często przy wpływie działalności człowieka.

Nowy!!: Średniowiecze i Gleba · Zobacz więcej »

Goci

Imperium Rzymskie Goci (goc. gutans, u Pliniusza Starszego Gutones; u Tacyta Gotones) – jedno z największych i najważniejszych plemion wschodniogermańskich, mówiące językiem gockim.

Nowy!!: Średniowiecze i Goci · Zobacz więcej »

Godzinki

mały Godzinki – modlitwa paraliturgiczna w Kościele katolickim oraz w niektórych innych związkach wyznaniowych nawiązujących do pobożności katolickiej, mająca najczęściej charakter wstawienniczy.

Nowy!!: Średniowiecze i Godzinki · Zobacz więcej »

Gotyk

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał przed połową XII wieku we Francji i szybko rozprzestrzenił się w Anglii (zob. architektura gotycka w Anglii), następnie w wielu innych państwach Europy.

Nowy!!: Średniowiecze i Gotyk · Zobacz więcej »

Gotyk międzynarodowy

Piękna Madonna z Wrocławia. Nieznany artysta wrocławski, lub praski, ok. 1390, Muzeum Narodowe w Warszawie Zwiastowanie (Ołtarz z Dijon)'', 1398, Musée des Beaux-Arts w Dijon Mistrz Górnoreński, ''Rajski ogród'', ok. 1410, Frankfurt nad Menem, Städelsches Kunstinstitut Zmartwychwstanie (Ołtarz z Trzeboni)'', ok. 1380-1390, Praga, Národni Galerie Gotyk międzynarodowy – kierunek artystyczny w sztuce gotyku, występujący około roku 1400.

Nowy!!: Średniowiecze i Gotyk międzynarodowy · Zobacz więcej »

Gourdon (Saona i Loara)

Gourdon – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté, w departamencie Saona i Loara.

Nowy!!: Średniowiecze i Gourdon (Saona i Loara) · Zobacz więcej »

Gracjan (prawnik)

Autor ''Concordia discordantium canonum'' Franciscus Gratianus, lub Johannes Gratianus, znany jako Gratian (pol. Gracjan) był XII-wiecznym prawnikiem z Bolonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Gracjan (prawnik) · Zobacz więcej »

Grawerstwo

Grawerowanie Grawerstwo (inaczej rytownictwo) – zawód zaliczany do rzemiosł metalowych.

Nowy!!: Średniowiecze i Grawerstwo · Zobacz więcej »

Grzegorz I

Grzegorz I, zwany: Wielki, Dialog lub Dwojesłow, łac. Gregorius Magnus, cs. Swiatitiel Grigorij Dwojesłow, papa Rimskij (ur. ok. 540 w Rzymie, zm. 12 marca 604 tamże) – z pochodzenia rzymianin, 64.

Nowy!!: Średniowiecze i Grzegorz I · Zobacz więcej »

Grzegorz VII (papież)

Grzegorz VII (łac. Gregorius VII, właśc. Hildebrand OSB; ur. ok. 1020 w Sovanie, zm. 25 maja 1085 w Salerno) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 22 kwietnia 1073 do 25 maja 1085.

Nowy!!: Średniowiecze i Grzegorz VII (papież) · Zobacz więcej »

Grzegorz XI

Grzegorz XI (łac. Gregorius XI, właśc. Pierre Roger de Beaufort; ur. w 1329 w Maumont koło Limoges, zm. 27 marca 1378 w Rzymie) – papież w okresie od 30 grudnia 1370 do 27 marca 1378.

Nowy!!: Średniowiecze i Grzegorz XI · Zobacz więcej »

Grzegorz z Tours

Grzegorz z Tours, właśc.

Nowy!!: Średniowiecze i Grzegorz z Tours · Zobacz więcej »

Gundobad

Gundobad (c. 452-516) – syn Gundioka, siostrzeniec Rycymera.

Nowy!!: Średniowiecze i Gundobad · Zobacz więcej »

Hagia Sophia

Bazylika Hagia Sophia, Aja Sofia (gr., tur. Ayasofya) – muzeum w Stambule (dawny Konstantynopol).

Nowy!!: Średniowiecze i Hagia Sophia · Zobacz więcej »

Hagiografia

Sulpice Sévère''. Hagiografia (gr. ἅγιος.

Nowy!!: Średniowiecze i Hagiografia · Zobacz więcej »

Hanza

strefa szwedzka Kwadratami oznaczono Kantory, kółkami miasta hanzeatyckie. Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (ze st.-wys.-niem. hansa – grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów średniowiecza i początku ery nowożytnej.

Nowy!!: Średniowiecze i Hanza · Zobacz więcej »

Hełm

Newskiego Hełm garnczkowy Hełm średniowieczny typu przyłbica z zasłoną typu „psi pysk” Salada morion Francuski hełm model 1915 (Adriana) Brytyjski hełm (wersja amerykańska M1917) Niemiecki hełm z okresu II wojny św. Amerykańscy żołnierze we współczesnych hełmach kevlarowych typu PASGT, obciągniętych tkaniną maskującą Hełm – bojowa ochrona, chroniąca głowę przed urazami, sporządzona z odpornego materiału.

Nowy!!: Średniowiecze i Hełm · Zobacz więcej »

Hełm garnczkowy

Hełm garnczkowy starszego typu Hełm garnczkowy młodszego typu (kopulasty dzwon, wyraźna pionowa grań) Hełm garnczkowy (hełm wielki) – rodzaj średniowiecznego hełmu rycerskiego typu zamkniętego.

Nowy!!: Średniowiecze i Hełm garnczkowy · Zobacz więcej »

Henryk Żeglarz

Henryk Żeglarz, port. Dom Henrique o Navegador (ur. 4 marca 1394 w Porto, zm. 13 listopada 1460 w Sagres) – infant, trzeci syn króla Portugalii Jana I Dobrego i Filipy Lancaster.

Nowy!!: Średniowiecze i Henryk Żeglarz · Zobacz więcej »

Henryk II Plantagenet

Henryk II Plantagenet lub Andegaweński, Curtmantle, Fitzempress (ur. 5 marca 1133 roku w Le Mans, zm. 6 lipca 1189 w Chinon) – od 1151 hrabia Andegawenii, od 1154 król Anglii, w różnych czasach kontrolował także część Walii, Szkocji, północną Irlandię i zachodnią Francję.

Nowy!!: Średniowiecze i Henryk II Plantagenet · Zobacz więcej »

Henryk III Plantagenet

Henryk III (ur. 1 października 1207 w Winchesterze, zm. 16 listopada 1272 w Londynie) – król Anglii od 1216 r. Najstarszy syn Jana bez Ziemi i Izabeli, córki Aymera Tillefera, hrabiego Angoulême.

Nowy!!: Średniowiecze i Henryk III Plantagenet · Zobacz więcej »

Henryk IV Salicki

Henryk IV (niem. Heinrich IV., ur. 11 listopada 1050 w Goslar, zm. 7 sierpnia 1106 w Liège) – król niemiecki od 1056 (faktycznie od 1065), Święty Cesarz Rzymski od 1084 do swojej abdykacji w 1105, najstarszy syn cesarza Henryka III i jego drugiej żony Agnieszki z Poitou (Akwitańskiej).

Nowy!!: Średniowiecze i Henryk IV Salicki · Zobacz więcej »

Henryk V Salicki

Henryk V (niem. Heinrich V, ur. prawdopodobnie 11 sierpnia 1081, zm. 23 maja 1125) – król niemiecki od 1105, Święty Cesarz Rzymski od 1111, syn i następca cesarza Henryka IV.

Nowy!!: Średniowiecze i Henryk V Salicki · Zobacz więcej »

Henryk VII Tudor

Henryk VII, ang. Henry VII (ur. 28 stycznia 1457, zm. 21 kwietnia 1509) – pierwszy król Anglii i lord Irlandii z dynastii Tudorów; panował od 22 sierpnia 1485 r., uważany był za jednego z najlepszych angielskich władców.

Nowy!!: Średniowiecze i Henryk VII Tudor · Zobacz więcej »

Herakliusz (cesarz bizantyński)

Herakliusz (łac. Flavius Heraclius, gr. Ηρακλειος – Herakleios, ur. ok. 574, zm. 11 lutego 641) – cesarz wschodniorzymski (bizantyjski) panujący w latach 610–641.

Nowy!!: Średniowiecze i Herakliusz (cesarz bizantyński) · Zobacz więcej »

Herezja

Herezja (gr. hairesis – wybierać, łac. haeresis) – doktryna religijna odrzucana przez władze kościelne lub religijne jako błędna.

Nowy!!: Średniowiecze i Herezja · Zobacz więcej »

Hierarchia kościelna

Hierarchia kościelna – uszeregowanie wedle zależności personalnej duchownych, a wedle niektórych kategoryzacji również świeckich.

Nowy!!: Średniowiecze i Hierarchia kościelna · Zobacz więcej »

Hieronim z Pragi

Spalenie na stosie Hieronima z Pragi Tablica pamiątkowa w Pradze Hieronim z Pragi (ur. ok. 1378 w Pradze, zm. 30 maja 1416 w Konstancji) − czeski teolog, zwolennik husytyzmu i wiklefyzmu, bohater wiary Kościołów protestanckich.

Nowy!!: Średniowiecze i Hieronim z Pragi · Zobacz więcej »

Hieronim ze Strydonu

Hieronim ze Strydonu,,, cs. Błażennyj Ijeronim Stridonskij (ur. między 331 a 347 w Strydonie, zm. 30 września 419 lub 420 w Betlejem) – święty Kościoła katolickiego, doktor Kościoła, apologeta chrześcijaństwa; święty Kościoła prawosławnego i koptyjskiego, wyznawca.

Nowy!!: Średniowiecze i Hieronim ze Strydonu · Zobacz więcej »

Historia Żydów w Cesarstwie Rzymskim

269x269px Historia Żydów w Cesarstwie Rzymskim.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Żydów w Cesarstwie Rzymskim · Zobacz więcej »

Historia Żydów w Niemczech

Obecność Żydów w Niemczech datuje się od IV wieku n.e. Wspólnota rozwijała się w czasach Karola Wielkiego i w X w. powstało centrum judaizmu na skalę europejską.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Żydów w Niemczech · Zobacz więcej »

Historia Żydów w Polsce

Drzwi Gnieźnieńskich Pogromy dokonywane w czasie I krucjaty, spowodowały napływ uchodźców żydowskich na ziemie polskie, Maskara Żydów z Metzu w 1095 roku, obraz pędzla Auguste Migette Jana Matejki z 1889 roku knaan pisanym alfabetem hebrajskim. Można na nim odczytać...'''משקא קרל''' – '''Mieszko król'''... Fragment macewy rabbiego Aarona z 1174 roku na Starym Cmentarzu Żydowskim we Wrocławiu Historia Żydów na ziemiach polskich liczy sobie ponad 1000 lat od czasu pojawienia się pierwszych kupców, uchodźców i osadników żydowskich po dzień dzisiejszy.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Żydów w Polsce · Zobacz więcej »

Historia Bułgarii (681–1018)

Historia Bułgarii (681–1018) – historia pierwszego państwa bułgarskiego, istniejącego w latach 681–1018 na Półwyspie Bałkańskim, mającego stolicę najpierw w Plisce, a następnie w Presławiu.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Bułgarii (681–1018) · Zobacz więcej »

Historia Europy

Historia Europy – obejmuje historię cywilizacji ludzkiej na kontynencie europejskim od pojawienia się pierwszych ludzi aż do czasów współczesnych Historię Europy możemy podzielić na cztery epoki historyczne: starożytność, średniowiecze, nowożytność i historię najnowsząTaką periodyzację stosują światowi i polscy historycy.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Europy · Zobacz więcej »

Historia Polski (1386–1492)

Władysława II Historia Polski (1386–1492) – historia Polski od koronacji Władysława II Jagiełły do śmierci Kazimierza IV Jagiellończyka.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Polski (1386–1492) · Zobacz więcej »

Historia Polski (do 1138)

Jan Matejko, ''Zaprowadzenie chrześcijaństwa'', 1889 Historia Polski (do 1138) – w okresie do 1138 roku na ziemiach między Odrą i Bugiem powstało scentralizowane państwo rządzone przez dynastię Piastów, od przełomu X i XI wieku nazywane Polską.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Polski (do 1138) · Zobacz więcej »

Historia Węgier

Historia Węgier – całokształt dziejów polityczno-społecznych, gospodarczych i kulturalnych narodu i państwa węgierskiego oraz terytorium, na którym w przyszłości miało się ono rozwinąć.

Nowy!!: Średniowiecze i Historia Węgier · Zobacz więcej »

Hrabia

Korona hrabiowska stosowana w Austrii, Belgii, Francji, Hiszpanii, Niemczech, Polsce, Rosji i Włoszech Hrabia – tytuł przysługujący.

Nowy!!: Średniowiecze i Hrabia · Zobacz więcej »

Hrabstwo

Hrabstwo – jednostka podziału administracyjnego, najczęściej odpowiadającą polskiemu powiatowi.

Nowy!!: Średniowiecze i Hrabstwo · Zobacz więcej »

Hugo Kapet

Hugo Kapet (ur. ok. 940, zm. 996) – hrabia Paryża, Orleanu, Senlis i Dreux (od 956 roku), książę Franków (od 965 roku), w 987 wybrany na króla Franków.

Nowy!!: Średniowiecze i Hugo Kapet · Zobacz więcej »

Hunowie

Huński kocioł Hunowie (gr. Οῦννοι, Χοῦνοι; łac. Huni, Hunni, Chuni, Unni) – lud koczowniczy, który ok.

Nowy!!: Średniowiecze i Hunowie · Zobacz więcej »

Husytyzm

Jan Hus – duchowy ojciec husytyzmu Husytyzm – ruch religijny i polityczny zapoczątkowany przez Jana Husa, którego zwolennicy w 1417 ogłosili Cztery artykuły praskie w których domagali się m.in.

Nowy!!: Średniowiecze i Husytyzm · Zobacz więcej »

Hymn

Hymn (z greckiego hýmnos – pieśń pochwalna) – uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei.

Nowy!!: Średniowiecze i Hymn · Zobacz więcej »

I najazd mongolski na Polskę

Ilustracje przedstawiające starcie pod Legnicą I najazd mongolski na Polskę – atak Mongołów na Polskę pod dowództwem Bajdara w 1241 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i I najazd mongolski na Polskę · Zobacz więcej »

I wyprawa krzyżowa

Europa w okresie pierwszej krucjaty Pierwsza wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która zapoczątkowała okres zbrojnych krucjat, rozpoczętych przez papieża Urbana II od apelu na synodzie w Clermont 27 listopada 1095 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i I wyprawa krzyżowa · Zobacz więcej »

II najazd mongolski na Polskę

II najazd mongolski na Polskę – atak Mongołów na Polskę pod wodzą Burundaja na przełomie 1259 i 1260 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i II najazd mongolski na Polskę · Zobacz więcej »

III najazd mongolski na Polskę

III najazd mongolski na Polskę, (zwany też III najazdem tatarskim na Polskę) – atak Mongołów na Polskę pod wodzą Nogaja i Telebogi, który miał miejsce na przełomie 1287 i 1288 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i III najazd mongolski na Polskę · Zobacz więcej »

III wyprawa krzyżowa

III wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która odbyła się w latach 1189–1192.

Nowy!!: Średniowiecze i III wyprawa krzyżowa · Zobacz więcej »

Ikonoklazm

Ikonoklazm lub obrazoburstwo (gr. eikōn.

Nowy!!: Średniowiecze i Ikonoklazm · Zobacz więcej »

Iliria

Iliri Iliria (łac. Illyria, Illyricum) – starożytna kraina nad Adriatykiem, obejmująca mniej więcej tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Iliria · Zobacz więcej »

Iluminacja książki

Iluminacje Księgi z Kells, X w. Iluminacja – średniowieczne zdobnictwo książkowe, pierwotnie w postaci ozdobnych linii i inicjałów oraz coraz bardziej skomplikowanych wzorów.

Nowy!!: Średniowiecze i Iluminacja książki · Zobacz więcej »

Immunitet w średniowieczu

Immunitet - przywilej wyłączający terytoria lenników spod władzy urzędników króla.

Nowy!!: Średniowiecze i Immunitet w średniowieczu · Zobacz więcej »

Imperium Karolińskie

Ekspansja państwa frankijskiego Imperium Karolińskie (także Imperium Frankijskie) – określenie nadane w 800 roku przez papieża Leona III terytorium zajmowanemu przez Franków od V wieku podczas koronacji Karola I Wielkiego na Świętego Cesarza Rzymskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Imperium Karolińskie · Zobacz więcej »

Imperium Osmańskie

Imperium Osmańskie – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, które w okresie od XIV do XX wieku u szczytu rozwoju terytorialnego znajdowało się na trzech kontynentach: części Azji Południowo-Zachodniej, Afryce Północnej i Europie Południowo-Wschodniej.

Nowy!!: Średniowiecze i Imperium Osmańskie · Zobacz więcej »

Inflanty

Mapa Inflant w 1573 Prowincje I RP Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii).

Nowy!!: Średniowiecze i Inflanty · Zobacz więcej »

Inkunabuł

Inkunabuł (z, powijaki, kołyska, w pieluszce) – umowne określenie pierwszych druków (do roku 1500 włącznie), a także pierwocin innych technik graficznych np.

Nowy!!: Średniowiecze i Inkunabuł · Zobacz więcej »

Inkwizycja

auto da fe'', obraz Pedro Berruguete (ok. 1495). Według średniowiecznej legendy hagiograficznej św. Dominik miał być pierwszym inkwizytorem Inkwizycja, Inquisitio haereticae pravitatis, Sanctum officiumEncyklopedia popularna ilustrowana.

Nowy!!: Średniowiecze i Inkwizycja · Zobacz więcej »

Innocenty III

Innocenty III (łac. Innocentius III, właśc. Lotario de' Conti di Segni; ur. między końcem września 1160 a 8 stycznia 1161 w Anagni, zm. 16 lipca 1216 w Perugii) – papież od 8 stycznia 1198 do 16 lipca 1216.

Nowy!!: Średniowiecze i Innocenty III · Zobacz więcej »

Inwazja Normanów na Anglię w 1066

Inwazja Normanów na Anglię była ostatnią, zakończoną sukcesem próbą podboju Brytanii.

Nowy!!: Średniowiecze i Inwazja Normanów na Anglię w 1066 · Zobacz więcej »

Inwestytura

Inwestytura (łac. induere vestimentis – „przyobleczenie, ubranie”) – nadawanie wasalowi dóbr seniora, przy zachowaniu ceremoniału i zasad prawa lennego.

Nowy!!: Średniowiecze i Inwestytura · Zobacz więcej »

Iran

Iran (trl. Irān, pełna nazwa Islamska Republika Iranu, Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān), w Europie dawniej znany jako Persja – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące między Morzem Kaspijskim na północy a Zatoką Perską i Zatoką Omańską na południu.

Nowy!!: Średniowiecze i Iran · Zobacz więcej »

Islam

Islam (arab. الإسلام, al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie.

Nowy!!: Średniowiecze i Islam · Zobacz więcej »

Italia (kraina historyczna)

Augusta. Południowa Italia w czasach Augusta. Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.

Nowy!!: Średniowiecze i Italia (kraina historyczna) · Zobacz więcej »

IV wyprawa krzyżowa

Doża Dandolo przed krzyżowcami IV wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, wszczęta w roku 1202.

Nowy!!: Średniowiecze i IV wyprawa krzyżowa · Zobacz więcej »

Izabela I Katolicka

Izabela I Katolicka, Izabela I Kastylijska (ur. 22 kwietnia 1451 w Madrigal de las Altas Torres, zm. 26 listopada 1504 w Medina del Campo) – królowa Kastylii i Leónu w latach 1474–1504, a także królowa Aragonii w latach 1479–1504 jako żona Ferdynanda II Aragońskiego (z którym ponadto współrządziła w Kastylii i Leónie).

Nowy!!: Średniowiecze i Izabela I Katolicka · Zobacz więcej »

Jan bez Ziemi

Jan bez Ziemi (ur. 24 grudnia 1166 w Oksfordzie, zm. 18 lub 19 października 1216 w Newark) – Pan Irlandii z nadania ojca od 1177, król Anglii od 6 kwietnia 1199, brat Ryszarda Lwie Serce.

Nowy!!: Średniowiecze i Jan bez Ziemi · Zobacz więcej »

Jan Duns Szkot

Jan Duns Szkot OFM właściwie Johannes Duns Scotus (ur. 1266 w Duns, zm. 8 listopada 1308 w Kolonii) – szkocki filozof i teolog, franciszkanin, błogosławiony Kościoła katolickiego, nazywany doctor subtilis (doktor subtelny).

Nowy!!: Średniowiecze i Jan Duns Szkot · Zobacz więcej »

Jan Hus

Jan Hus (ur. ok. 1370 w Husincu, zm. 6 lipca 1415 w Konstancji, spalony na stosie) – czeski duchowny i bohater narodowy, filozof, reformator Kościoła, prekursor protestantyzmu, rektor Uniwersytetu Praskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Jan Hus · Zobacz więcej »

Jan I Tzimiskes

Jan I Tzimiskes (gr. Ιωάννης Τσιμισκής, ur. 11 grudnia 925, zm. 10 stycznia 976) – cesarz bizantyński od 11 grudnia 969 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Jan I Tzimiskes · Zobacz więcej »

Jan van Eyck

''Tymoteusz'' (1432) ''Zwiastowanie'' (1433-1435) ''Portret małżonków Arnolfinich'' (1434) ''Madonna kanclerza Rolina'' (ok. 1435) ''Madonna kanonika van der Paele'' (1436) Jan van Eyck (ur. ok. 1390 w Maaseik, zm. 9 lipca 1441 w Brugii) – malarz niderlandzki, przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Jan van Eyck · Zobacz więcej »

Jarmark

Jarmark Świętojański w Poznaniu w 2007 roku. Jarmarku Jagiellońskiego. Jarmark (niem. Jahrmarkt – targ doroczny) – rodzaj targu średniowiecznego o znaczeniu ponadlokalnym, będącego centrum wymiany towarów handlu dalekosiężnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Jarmark · Zobacz więcej »

Jarmarki szampańskie

grawiurze z XIX w. Jarmarki szampańskie – jarmarki organizowane w Szampanii, średniowieczne centrum handlu europejskiego, łączące północne i południowe ośrodki handlowe.

Nowy!!: Średniowiecze i Jarmarki szampańskie · Zobacz więcej »

Język grecki

Wyraz "Grecja" napisany po nowogrecku Wyraz "Cypr" napisany po nowogrecku Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Język grecki · Zobacz więcej »

Język wernakularny

Język wernakularny jest językiem ojczystym lub dialektem natywnym (rodzimym) określonej populacji.

Nowy!!: Średniowiecze i Język wernakularny · Zobacz więcej »

Języki romańskie

Flaga panromańska Języki romańskie w Europie język rumuński Języki romańskie – podrodzina języków indoeuropejskich, którymi posługuje się jako językami ojczystymi około 750 mln osób, zamieszkujących przede wszystkim południowo-zachodnią Europę, Amerykę Łacińską.

Nowy!!: Średniowiecze i Języki romańskie · Zobacz więcej »

Języki słowiańskie

Rozprzestrzenienie języków słowiańskich w Europie południowosłowiańskim językiem urzędowym Słowianie Języki słowiańskie – grupa języków w obrębie podrodziny bałtosłowiańskiej rodziny języków indoeuropejskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Języki słowiańskie · Zobacz więcej »

Jemen

Region Jemenu Jemen (arab. اليمن Al-Jaman), Republika Jemeńska (arab. الجمهوريّة اليمنية Al-Dżumhurijja al-Jamanijja) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji na Półwyspie Arabskim, oraz na archipelagu Sokotra we wschodniej Afryce.

Nowy!!: Średniowiecze i Jemen · Zobacz więcej »

Jerozolima

Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa).

Nowy!!: Średniowiecze i Jerozolima · Zobacz więcej »

Joanna d’Arc

Joanna d’Arc (fr. Jeanne d’Arc, IPA), znana także jako Dziewica Orleańska (ur. prawdopodobnie 6 stycznia 1412 w Domrémy-la-Pucelle, zm. 30 maja 1431 w Rouen) – francuska bohaterka narodowa, święta Kościoła katolickiego, patronka Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Joanna d’Arc · Zobacz więcej »

Johannes Tauler

Johannes Tauler (ur. 2 maja 1301 w Strasburgu, zm. 15 czerwca 1361 tamże) – niemiecki dominikanin, teolog i mistyk.

Nowy!!: Średniowiecze i Johannes Tauler · Zobacz więcej »

John Wycliffe

Spalenie kości Wycliffe'a (John Foxe: Book of Martyrs, 1563) John Wycliffe (w wersji spolszczonej Jan Wiklif lub Wiklef, nie ma pewności co do oryginalnej pisowni jego nazwiska; ur. ok. 1329 w Hipswell w hrabstwie Yorkshire, zm. 31 grudnia 1384 roku w Lutterworth niedaleko Leicester) – angielski teolog i reformator Kościoła, profesor teologii Uniwersytetu w Oksfordzie i duchowny katolicki związany z ruchem lollardów.

Nowy!!: Średniowiecze i John Wycliffe · Zobacz więcej »

Jonathan Riley-Smith

Jonathan Simon Christopher Riley-Smith (ur. 27 czerwca 1938 w Harrogate, zm. 13 września 2016) – brytyjski historyk, mediewista.

Nowy!!: Średniowiecze i Jonathan Riley-Smith · Zobacz więcej »

Judaizm

Gwiazda Dawida (zwana też Tarczą Dawida), Magen Dawid – מגן דוד, narodowy symbol Izraela Judaizm – religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym „nadzorcą” lub „opiekunem”.

Nowy!!: Średniowiecze i Judaizm · Zobacz więcej »

Juliusz Nepos

Juliusz Nepos, Iulius Nepos (ur. ok. 430, zm. 9 maja 480) – cesarz zachodniorzymski od 19/24 czerwca 474 do 28 sierpnia 475.

Nowy!!: Średniowiecze i Juliusz Nepos · Zobacz więcej »

Justynian I Wielki

kościele San Vitale w Rawennie Granice Cesarstwa Bizantyńskiego w 550 r. Pomnik Justyniana I w Skopje dyptyku z kości słoniowej z początku VI w. Justynian I Wielki, Iustinianus (właśc. Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus, ur. 11 maja 483 w Tauresium, Prowincja Iliria, zm. 13 listopada 565 w Konstantynopolu) – cesarz bizantyński od 1 sierpnia 527 do 13 listopada 565 z dynastii justyniańskiej, święty Kościoła prawosławnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Justynian I Wielki · Zobacz więcej »

Jutowie (plemię germańskie)

Osadnictwo Jutów w Anglii (kolor czerwony). Jutowie – lud północnogermański osiadły pierwotnie w północnej i środkowej części Półwyspu Jutlandzkiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Jutowie (plemię germańskie) · Zobacz więcej »

Kaganat Awarów

Kaganat Awarów – państwo w środkowej Europie utworzone przez koczownicze plemię Awarów po 568 roku z centrum znajdującym się w Panonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Kaganat Awarów · Zobacz więcej »

Kalifat

Kalifat (arab. خلافة chilāfa) – islamski ustrój polityczny, w którym głową państwa jest kalif (arab. خليفة chalīfa).

Nowy!!: Średniowiecze i Kalifat · Zobacz więcej »

Kalifat Kordoby

Kalifat Kordoby w roku 1000 Almanzora (977-1002) taify w roku 1030 taify w roku 1031 Kalifat Kordoby – nazwa państwa rządzącego islamską Hiszpanią (Al-Andalus) i północną Afryką w latach 929-1031.

Nowy!!: Średniowiecze i Kalifat Kordoby · Zobacz więcej »

Kalmar

Ratusz Pieczęć miasta Kalmar z XIII wieku Katedra Zamek Kalmar – miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską (Morze Bałtyckie).

Nowy!!: Średniowiecze i Kalmar · Zobacz więcej »

Kamea

Kamea ze sceną mitologiczną, I wiek p.n.e. Gajusza Oktawiusza, 14-20 n.e. Karola V, XVI wiek Giuseppe Girometti, kamea z alegorią wiosny, 1. poł. XIX wieku (?) Kamea (z arabskiego kamma – garb, wypukłość) – rodzaj gemmy, szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło.

Nowy!!: Średniowiecze i Kamea · Zobacz więcej »

Kanonizacja

Kanonizacja (łac. canonizatio) – oficjalne uznanie przez Stolicę Apostolską świętości lub przez zatwierdzenie przez Święty Synod w Kościele prawosławnym danej zmarłej osoby z racji osiągnięcia przez nią doskonałości moralnej w stopniu heroicznym lub uznanie jej za męczennika.

Nowy!!: Średniowiecze i Kanonizacja · Zobacz więcej »

Kapetyngowie

Kapetyngowie – przyjęta w historiografii nazwa francuskiego rodu królewskiego panującego we Francji od 987 roku do 1848, z krótką przerwą w okresie rewolucji francuskiej i I Cesarstwa.

Nowy!!: Średniowiecze i Kapetyngowie · Zobacz więcej »

Kapitała

Inskrypcja na kolumnie Marka Aureliusza, Rzym Kapitała – najstarsza forma majuskuły, od której wywodzą się wszystkie późniejsze rodzaje pisma łacińskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Kapitała · Zobacz więcej »

Kapitel

Kapitel pilastrowy Kapitel joński Kapitel (głowica) – najwyższa, wieńcząca część kolumny, filaru lub pilastra, będąca pośrednim członem konstrukcyjnym między podporą (np. trzonem kolumny) - od której jest szersza, co zapewnia bardziej stabilną konstrukcję całości - oraz elementami dźwiganymi (np. belkowaniem).

Nowy!!: Średniowiecze i Kapitel · Zobacz więcej »

Karloman I (król Franków)

Karloman, (ur. 28 czerwca 751, zm. 4 grudnia 771 w Reims), król Franków od 768 do śmierci.

Nowy!!: Średniowiecze i Karloman I (król Franków) · Zobacz więcej »

Karol II Łysy

Karol II Łysy (ur. 13 czerwca 823 we Frankfurcie nad Menem, zm. 5 października lub 6 października 877) – król zachodniofrankijski od 843, król Italii od 876, cesarz rzymski od 875, syn Ludwika I Pobożnego (778-840), pierwszy z dynastii Karolingów francuskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Karol II Łysy · Zobacz więcej »

Karol III Prostak

Karol III Prostak franc.

Nowy!!: Średniowiecze i Karol III Prostak · Zobacz więcej »

Karol Młot

Karol Młot (ur. 23 sierpnia 686 w Herstalu, zm. 22 października 741 w Quierzy-sur-Oise) – frankijski majordomus, faktyczny władca państwa Franków.

Nowy!!: Średniowiecze i Karol Młot · Zobacz więcej »

Karol Otyły

Karol III Otyły lub Gruby, łac. Carolus Pinguis (ur. 13 czerwca 839 w Neudingen, zm. 13 stycznia 888 tamże) – od 881 cesarz rzymski, od 884 król zachodniofrankijski z dynastii Karolingów niemieckich.

Nowy!!: Średniowiecze i Karol Otyły · Zobacz więcej »

Karol Wielki

Karol I Wielki (ur. 2 kwietnia 742 lub 747, zm. 28 stycznia 814 w Akwizgranie) – król Franków i Longobardów, Święty cesarz rzymski od 25 grudnia 800.

Nowy!!: Średniowiecze i Karol Wielki · Zobacz więcej »

Karolingowie

Państwo Karolingów ok. 814 r. Lechs" Karolingowie – dynastia frankijska wywodząca się od Karola Młota, panująca w latach 753-987.

Nowy!!: Średniowiecze i Karolingowie · Zobacz więcej »

Kartuzi

La Grande Chartreuse Francisca de Zurbarána, ok. 1655) Kartuzi – katolicki zakon męski i żeński o bardzo surowej regule, założony w 1084 roku przez św. Brunona z Kolonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Kartuzi · Zobacz więcej »

Kasjodor

Kasjodor (Flavius Magnus Aurelius Cassiodorus), (ur. ok. 485, zm. 583) – uczony, patrycjusz, kanclerz na dworze królów ostrogockich, założyciel rzymskiej biblioteki, rzymski polityk, historyk i filozof.

Nowy!!: Średniowiecze i Kasjodor · Zobacz więcej »

Kastylia-León (królestwo)

Po śmierci króla Leónu Alfonsa IX w 1230 roku, jego syn Ferdynand III, król Kastylii, zjednoczył ostatecznie oba królestwa.

Nowy!!: Średniowiecze i Kastylia-León (królestwo) · Zobacz więcej »

Katafrakt

Sasanidzki katafrakt: jeździec nosi kolczugę, a koń okryty jest zbroją łuskową Katafrakt imperium Sasanidów (z rzeźby w Iranie) Katafrakt w pełnej zbroi łuskowej Katafrakt na wielbłądzie Katafrakt (gr. κατάφρακτος kataphraktos – pokryty, osłonięty, opancerzony) – ciężki kawalerzysta w czasach starożytnych i w średniowieczu.

Nowy!!: Średniowiecze i Katafrakt · Zobacz więcej »

Katarzy

Katarzy wydaleni z Carcassonne w 1209 Katarzy (katarowie) (od gr. katharoi – „czyści”) – przedstawiciele dualistycznego ruchu religijnego działającego w XI-XIII wieku w południowej Francji i północnych Włoszech, skierowanego przeciw ustrojowi feudalnemu i hierarchii kościelnej, głoszącego i praktykującego zasadę dobrowolnego ubóstwa, nieuznający składania przysiąg, służby w wojsku, oddawania czci krzyżowi i idei czyśćca.

Nowy!!: Średniowiecze i Katarzy · Zobacz więcej »

Katedra

Apsyda Bazyliki Laterańskiej z tronem biskupim Katedra, kościół katedralny, kościół biskupi (łac. ecclesia cathedralis, z gr., kathedra – krzesło, siedziba) – główny kościół biskupa diecezjalnego, arcybiskupa (archikatedra) lub patriarchy (kościół patriarchalny), w którym głosi on doktrynę katolicką.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra · Zobacz więcej »

Katedra św. Gerwazego i św. Protazego w Soissons

Katedra w 1919 r. Katedra św.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra św. Gerwazego i św. Protazego w Soissons · Zobacz więcej »

Katedra św. Juliana w Le Mans

Katedra św.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra św. Juliana w Le Mans · Zobacz więcej »

Katedra św. Mikołaja w Newcastle

Organy T C Lewis/Harrison/Nicholson Widok na wschodnie okno z nawy bocznej Katedra św.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra św. Mikołaja w Newcastle · Zobacz więcej »

Katedra św. Piotra, Pawła i Andrzeja w Peterborough

Katedra św.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra św. Piotra, Pawła i Andrzeja w Peterborough · Zobacz więcej »

Katedra św. Szczepana w Bourges

Katedra św.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra św. Szczepana w Bourges · Zobacz więcej »

Katedra Najświętszej Marii Panny w Rouen

Katedra Najświętszej Marii Panny w Rouen (fr. Cathédrale Notre-Dame de Rouen, pełna nazwa: La cathédrale primatiale Notre-Dame de l'Assomption de Rouen) – gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, w Rouen, we Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra Najświętszej Marii Panny w Rouen · Zobacz więcej »

Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu

Widok ogólny na katedrę w Strasburgu Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu (fr. Cathédrale Notre-Dame, niem. Liebfrauenmünster) – najważniejsza świątynia katolicka miasta, cenny przykład średniowiecznej XIII-XV wiecznej architektury, łączącej cechy późnego romanizmu, z przede wszystkim wczesnym gotykiem francuskim i dojrzałym gotykiem niemieckim, zawierająca zarówno na zewnątrz i w środku liczne cenne dzieła średniowiecznej rzeźby kamiennej m.in.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu · Zobacz więcej »

Katedra Notre-Dame w Laon

Katedra Notre-Dame w Laon (fr. Cathédrale Notre-Dame de Laon) – gotycka katedra w mieście Laon w regionie Pikardia, w departamencie Aisne w północno-zachodniej Francji; jedna z głównych świątyń diecezji Soissons (jest siedzibą biskupa Laon).

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra Notre-Dame w Laon · Zobacz więcej »

Katedra Notre-Dame w Paryżu

Widok na katedrę z mostu na Sekwanie Dolna część frontowej fasady z wyraźnie widocznymi portalami Prospekt organów wielkich Notre-Dame de Paris – gotycka katedra w Paryżu.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra Notre-Dame w Paryżu · Zobacz więcej »

Katedra w Amiens

Katedra w Amiens (fr. Cathédrale Notre-Dame de Amiens) – gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, w Amiens (Pikardia), we Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Amiens · Zobacz więcej »

Katedra w Canterbury

Katedra w Canterbury – katedra w Canterbury w Wielkiej Brytanii, wpisana do księgi Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Canterbury · Zobacz więcej »

Katedra w Chartres

Katedra w Chartres (fr. Cathédrale Notre-Dame de Chartres) – gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, w Chartres, we Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Chartres · Zobacz więcej »

Katedra w Ely

Katedra w Ely (dokładnie – Kościół Katedralny Świętej i Niepodzielnej Trójcy w Ely, ang. Ely Cathedral) – anglikańska katedra gotycka w diecezji Ely, siedziba anglikańskiego biskupa Ely, znajdująca się w mieście Ely w hrabstwie Cambridgeshire w Wielkiej Brytanii.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Ely · Zobacz więcej »

Katedra w Exeter

Katedra świętego Piotra w Exeter.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Exeter · Zobacz więcej »

Katedra w Glasgow

Katedra w Glasgow (ang. Glasgow Cathedral) – pierwotnie katolicka, zarządzana obecnie przez Kościół Szkocji, jest przykładem architektury gotyckiej w Szkocji.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Glasgow · Zobacz więcej »

Katedra w Gloucester

Katedra w Gloucester. Odwiedzając miasto Gloucester z pewnością natrafimy na szereg znaków prowadzących z każdej części tego pięknego miasta do dwóch głównych zabytków jakimi są: Katedra oraz Doki (zabytkowy port z szeregiem muzeum i odremontowanymi magazynami).

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Gloucester · Zobacz więcej »

Katedra w Lincoln

Kościół Katedralny Błogosławionej Dziewicy Marii (eng. The Cathedral Church of the Blessed Virgin Mary of Lincoln) – katedra kościoła anglikańskiego w Lincoln w Anglii.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Lincoln · Zobacz więcej »

Katedra w Noyon

Katedra Notre-Dame w Noyon (Cathédrale Notre-Dame de Noyon) jest katedrą rzymsko-katolicką.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Noyon · Zobacz więcej »

Katedra w Reims

Katedra Notre-Dame w Reims (fr. Cathédrale Notre-Dame de Reims) – gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny w Reims, we Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Reims · Zobacz więcej »

Katedra w Salisbury

Katedra w Salisbury (ang. Salisbury Cathedral) – gotycka świątynia znajdująca się na obrzeżach najstarszej części miasta Salisbury położonego w południowej Anglii.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Salisbury · Zobacz więcej »

Katedra w Winchesterze

Wnętrze katedry Katedra w Winchester - katedra pod wezwaniem Trójcy Świętej, śś.

Nowy!!: Średniowiecze i Katedra w Winchesterze · Zobacz więcej »

Katolicyzm

Katolicyzm – najliczniejsze wyznanie chrześcijańskie, uznające prymat biskupa Rzymu (papieża) nad całym Kościołem oraz dogmat o nieomylności papieża.

Nowy!!: Średniowiecze i Katolicyzm · Zobacz więcej »

Kawalerowie mieczowi

Rycerz zakonny około roku 1250 M. Gottlieba Pieczęć zakonu Zakon kawalerów mieczowych (inne nazwy: zakon liwoński, rycerze chrystusowi) – niemiecki zakon rycerski w Inflantach (Łotwa i Estonia), założony w oparciu o regułę templariuszy w Rydze przez biskupa Alberta von Buxhövdena w 1202 r. dla obrony i rozszerzania diecezji.

Nowy!!: Średniowiecze i Kawalerowie mieczowi · Zobacz więcej »

Kądziel

Przędzenie kądzieli w sztuce Kądziel − w przemyśle włókienniczym pęk włókien (lnianych, konopnych lub wełnianych) do przędzenia, umocowany na krążku przęślicy lub kołowrotka.

Nowy!!: Średniowiecze i Kądziel · Zobacz więcej »

Kenneth I

Kenneth I (w środku) Kenneth I MacAlpin (gael. Coinneach Mac Ailpín), (ur. ok. 810, zm. 858) – król Dalriady 841–858 i Piktów od 848.

Nowy!!: Średniowiecze i Kenneth I · Zobacz więcej »

Klaudiusz Ptolemeusz

Andreasa Cellariusa Podstawowe elementy teorii PtolemeuszaA – epicyklB – ekwantC – deferentniebieski punkt – Ziemiaczerwony punkt – planeta krążąca wokół Ziemi Klaudiusz Ptolemeusz, Ptolemeusz Klaudiusz lub po prostu Ptolemeusz (łac. Claudius Ptolemaeus, Klaudios Ptolemaios; ur. ok. 100, zm. ok. 168) – astronom, matematyk i geograf greckiego pochodzenia.

Nowy!!: Średniowiecze i Klaudiusz Ptolemeusz · Zobacz więcej »

Klemens VII (antypapież)

Klemens VII (właśc. Robert de Genève, Robert z Genewy; ur. w 1342 w Genewie lub Annecy, zm. 16 września 1394 w Awinionie) – antypapież obediencji awiniońskiej w okresie od 20 września 1378 do 16 września 1394.

Nowy!!: Średniowiecze i Klemens VII (antypapież) · Zobacz więcej »

Kołowrotek

Stara Irlandka przy kołowrotku, fotografia kolorowana, ok. 1890-1900 Schemat budowy kołowrotka Święta Elżbieta przy kołowrotku Kołowrotek - urządzenie mechaniczne do wytwarzania przędzy z włókien.

Nowy!!: Średniowiecze i Kołowrotek · Zobacz więcej »

Kość słoniowa

Mężczyźni trzymający ciosy słonia (Dar es Salaam, ok. 1900) Ozdoba wykonana z kości słoniowej Leona Wyczółkowskiego (1907) Kość słoniowa – handlowa nazwa zębiny różnych ssaków używanej do wyrobów dzieł sztuki lub w zdobnictwieSobczak & Sobczak 1998.

Nowy!!: Średniowiecze i Kość słoniowa · Zobacz więcej »

Kościół (organizacja)

Kościół – określenie niektórych związków wyznaniowych, najczęściej chrześcijańskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Kościół (organizacja) · Zobacz więcej »

Kościół katolicki

Jana Vermeera Bazylika św. Piotra w Watykanie Leonarda da Vinci Św. Paweł Kościół katolicki, Kościół powszechny (gr. katholikos - powszechny) – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu.

Nowy!!: Średniowiecze i Kościół katolicki · Zobacz więcej »

Kościoły wschodnie

Kościoły wschodnie – zbiorcza nazwa Kościołów chrześcijańskich mających swoje korzenie na terenach starożytnych patriarchatów: Konstantynopola, Aleksandrii, Antiochii i Jerozolimy.

Nowy!!: Średniowiecze i Kościoły wschodnie · Zobacz więcej »

Kodeks (zbiór praw)

Kodeks (z łac. codex: księga, spis) – akt normatywny zawierający logicznie usystematyzowany zbiór przepisów regulujących określoną dziedzinę stosunków społecznych.

Nowy!!: Średniowiecze i Kodeks (zbiór praw) · Zobacz więcej »

Kodeks Justyniana

Strona tytułowa wydania z 1583 Kodeks Justyniana (łac. Codex Iustinianus) – jedna z trzech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej w latach 528–534 n.e. przez cesarza Justyniana I Wielkiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Kodeks Justyniana · Zobacz więcej »

Kodeks Teodozjański

Kodeks Teodozjański (łac. Codex Theodosianus) – zbiór praw z czasów Cesarstwa rzymskiego, obejmujący konstytucje cesarskie wydane za panowania cesarzy chrześcijańskich, tj.

Nowy!!: Średniowiecze i Kodeks Teodozjański · Zobacz więcej »

Kodyfikacja

Kodyfikacja – termin ma dwa znaczenia - ogólne oraz prawnicze.

Nowy!!: Średniowiecze i Kodyfikacja · Zobacz więcej »

Kolczuga

jazdy pancernej Jeden ze sposobów splatania kolczugi Kolczuga, pancerz kolczy, zbroja kolcza – rodzaj zbroi wykonanej z gęstej plecionki z drobnych kółek (najczęściej stalowych).

Nowy!!: Średniowiecze i Kolczuga · Zobacz więcej »

Kolonia (Niemcy)

katedry (''St. Peter und Maria'') Kolonia (niem. Köln, 1900-1919 Cöln; łac. za Rzymian najpierw: Oppidum Ubiorum, potem CCAA, czyli Colonia Claudia Ara Agrippinensium, w średniowieczu: Coellen, kol. Kölle; fr. Cologne) – miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, stolica Rejencji Kolonia.

Nowy!!: Średniowiecze i Kolonia (Niemcy) · Zobacz więcej »

Kolonizacja

Kolonizacja – osadzenie mieszkańców i tworzenie osad na terenach słabo zaludnionych lub niezamieszkanych.

Nowy!!: Średniowiecze i Kolonizacja · Zobacz więcej »

Kolumba opat z Hy

Kolumba, Kolumba opat z Hy, Kolumba z Iony, Kolumban Starszy cs. Prepodobnyj Kołumba, igumien Ionskij (ur. 7 grudnia 521 w Gartan, hrabstwie Donegal, zm. 9 czerwca 597 na wyspie Iona) – irlandzki opat i misjonarz, jeden z dwunastu apostołów Irlandii, święty Kościoła katolickiego i anglikańskiego, prawosławny święty mnich.

Nowy!!: Średniowiecze i Kolumba opat z Hy · Zobacz więcej »

Kolumban Młodszy

Kolumban Młodszy (ur. ok. 561Co do daty urodzin świętego Kolumbana istnieje wiele kontrowersji. Jonasz z Bobbio pisze, że Kolumban przybył do Galii w wieku 30 lat. Jednak istnieją rękopisy dzieła Jonasza mające w tym miejscu 20 zamiast 30. Sprawę tłumaczy się w taki sposób, że jak na irlandzkie warunki dwudziestolatek nie mógł zostać przełożonym szkoły klasztornej w Bangor. Poza tym z 30 wiąże się symbolika "wieku chrystusowego", a symbole w dziele Jonasza są niewątpliwie ważnym czynnikiem biografii. Dlatego też uważa się powszechnie, że Kolumban w 591 roku, gdy przybywał do Galii, miał 30 lat, co daje mniej więcej pewny rok jego narodzin na 561. Jest jednak inny kłopot. W utworze przypisywanym świętemu Kolumbanowi, mianowicie poemacie Ad Fidolium, autor - czyli święty - określa się mianem człowieka osiemnastej olimpiady. Rozumiejąc olimpiadę jako okres czteroletni można ustalić wiek świętego na jakieś 68 do 72 lat. Teoria, która na tym dość wątpliwym źródle się opiera - uznając, że święty napisał to pod koniec życia - przenosi narodziny Kolumbana na około 543 rok. Ogólnie jednak uznaje się rok 561 za obowiązujący, dopóki autentyczność poematu nie zostanie potwierdzona. roku w irlandzkiej prowincji Leinster, zm. 23 listopada 615Jest to ogólnie przyjęta w nauce data wyliczana na podstawie informacji Jonasza z Bobbio (VIIII kalendas decembris: 23 XI) i Wettina z Reichenau (Kolumban zmarł w niedzielę). W 1969 została podjęta z tym poglądem polemika, która przesuwa śmierć świętego na 21 XI 616 powołując się na niepierwszej jakości źródło Martyrologium Hieronimi (23 XI był pogrzeb Kolumbana - musiał umrzeć wcześniej, poza tym że w niedzielę, a w 616 21 XI była niedziela). Istnieje także inny pogląd nie zmieniający roku ale wzorujący się na wyżej wymienionym źródle co do daty dniowej: wychodzi wtedy 21 XI 615 roku (śmierć w piątek, pogrzeb w niedzielę). roku we włoskim Bobbio) – opat, misjonarz, uznawany przez Kościół katolicki świętym, jeden z pomniejszych patronów Irlandii.

Nowy!!: Średniowiecze i Kolumban Młodszy · Zobacz więcej »

Kompendium

Kompendium Wiedzy Medycznej Li Shizhena z roku 1593 (Dynastia Ming, Chiny) Kompendium – w miarę pełny, ale zwykle podany w sposób skrótowy zasób wiedzy na jakiś konkretny temat, zawierający "esencję" tej wiedzy.

Nowy!!: Średniowiecze i Kompendium · Zobacz więcej »

Konklawe 1378 (antypapież Klemens VII)

Konklawe 20 września 1378 – konklawe, które przez wybór Klemensa VII jako pierwszego antypapieża obediencji awiniońskiej zapoczątkowało wielką schizmę zachodnią w Kościele katolickim.

Nowy!!: Średniowiecze i Konklawe 1378 (antypapież Klemens VII) · Zobacz więcej »

Konklawe 1378 (Urban VI)

Konklawe 7-8 kwietnia 1378 – pierwsze konklawe, jakie odbyło się w Rzymie po zakończeniu tzw.

Nowy!!: Średniowiecze i Konklawe 1378 (Urban VI) · Zobacz więcej »

Konklawe 1417

Konklawe 8-11 listopada 1417 – konklawe, które odbyło się na Soborze w Konstancji i formalnie zakończyło wielką schizmę zachodnią.

Nowy!!: Średniowiecze i Konklawe 1417 · Zobacz więcej »

Konkordat wormacki

Wersja cesarska (''Heinricianum'') konkordatu (Città del Vaticano, Archivio Segreto Vaticano, A. A., Arm. I-XVIII, 62.) Konkordat wormacki – ugoda zawarta 23 września 1122 r. w Wormacji między cesarzem Henrykiem V a papieżem Kalikstem II.

Nowy!!: Średniowiecze i Konkordat wormacki · Zobacz więcej »

Konrad I (król niemiecki)

Konrad I (ur. ok. 890, zm. 23 grudnia 918) – książę Frankonii, król niemiecki 911–918 z frankońskiej dynastii Konradynów.

Nowy!!: Średniowiecze i Konrad I (król niemiecki) · Zobacz więcej »

Konstancja Sycylijska

Konstancja Sycylijska, fr. Constance de Hauteville (ur. 2 listopada 1154, zm. 27 listopada 1198 w Palermo), pogrobowa córka króla Sycylii Rogera II i jego trzeciej żony Beatrycze z Rethel, córki hrabiego Ithiera.

Nowy!!: Średniowiecze i Konstancja Sycylijska · Zobacz więcej »

Konstantyn I Wielki

Konstantyn I Wielki Hagia Sofia, Stambuł, ok. 1000) Konstantyn I Wielki, łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Konstantyn I Wielki · Zobacz więcej »

Konstantyn VII Porfirogeneta

Follis z podobizną Konstantyna VII Porfirogenety i Zoe Konstantyn VII Porfirogeneta, (łac. Constantinus Porphyrogennetus, gr., Konstantinos Porphyrogennetos) (ur. 17 lub 18 maja 905, zm. 9 listopada 959) – cesarz bizantyński.

Nowy!!: Średniowiecze i Konstantyn VII Porfirogeneta · Zobacz więcej »

Konstantynopol

Hagia Sophia – symbol Konstantynopola Kościół Chrystusa Pantokratora Konstantynopol – nazwa Bizancjum nadana miastu przez Konstantyna Wielkiego, który wybrał je na swoją siedzibę; w latach 330–395 stolica cesarstwa rzymskiego; w latach 395–1453 stolica Cesarstwa Bizantyńskiego i Cesarstwa Łacińskiego (1204–1261); stolica państwa osmańskiego w latach 1453–1922.

Nowy!!: Średniowiecze i Konstantynopol · Zobacz więcej »

Król Artur

Albrechta Dürera, kościół dworski w Innsbrucku Król Artur; XV wiek Williama Morissa Artystyczna wizja miecza Excalibur Król Artur, Arthmael, Św.

Nowy!!: Średniowiecze i Król Artur · Zobacz więcej »

Królestwo Alby

Królestwo Alby – królestwo utworzone w 843 roku przez Kennetha I McAlpina ze związku Piktów i Szkotów (Dalriada).

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Alby · Zobacz więcej »

Królestwo Anglii

Królestwo Anglii (ang. Kingdom of England) – historyczne królestwo w zachodniej Europie, które istniało od 927 do 1707 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Anglii · Zobacz więcej »

Królestwo Anglii Wschodniej

Królestwo Anglii Wschodniej (także Królestwo Wschodnich Anglów, ang. Kingdom of East Anglia, Kingdom of the East Angles; st. ang. Ēast Engla rīce) – założone około roku 520 przez przybyłych z Szlezwiku Anglów, było jednym z królestw heptarchii anglosaskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Anglii Wschodniej · Zobacz więcej »

Królestwo Aragonii

Królestwo Aragonii – historyczne państwo istniejące formalnie w latach 1035-1707, faktycznie zaś niezależne do czasów unii z Królestwem Kastylii, z którym od przełomu XV i XVI wieku utworzyło Królestwo Hiszpanii.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Aragonii · Zobacz więcej »

Królestwo Asturii

Królestwo Asturii – pierwsze państwo chrześcijańskie założone na Półwyspie Iberyjskim po najeździe arabskim w 711 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Asturii · Zobacz więcej »

Królestwo Burgundii

Królestwo Burgundii – nazwa określająca kilka państw, istniejących w różnym w czasie i miejscu w średniowieczu.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Burgundii · Zobacz więcej »

Królestwo Cypru

Fort w Pafos, wybudowany w 1391 Cypryjska moneta z XIII wieku Królestwo Cypru – feudalne państwo założone w średniowieczu na wyspie Cypr przez krzyżowców.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Cypru · Zobacz więcej »

Królestwo Czech

Królestwo Czech (czes. České království, niem. Königreich Böhmen, łac. Regnum Bohemiae) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Czech · Zobacz więcej »

Królestwo Francji (987–1791)

Królestwo Francji (fr. Royaume de France) do 1204 Królestwo Franków (łac. Regnum Francorum) – państwo historyczne w Europie, na terenie obecnej Francji, jedno z jej prawno-historycznych poprzedników.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Francji (987–1791) · Zobacz więcej »

Królestwo Jerozolimskie

Gotfryd z Bouillon w dniu 22 lipca 1099 został wybrany na króla Jerozolimy Królestwo Jerozolimskie – państwo założone przez krzyżowców podczas I wyprawy krzyżowej (1096-1099) na terenie Syrii i Palestyny.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Jerozolimskie · Zobacz więcej »

Królestwo Kastylii

Królestwo Kastylii – było jednym ze średniowiecznych królestw położonych na Półwyspie Iberyjskim.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Kastylii · Zobacz więcej »

Królestwo Leónu

Królestwo Leónu – królestwo chrześcijańskie, powstałe w 910 roku jako sukcesor królestwa Asturii, położone w centralnej i północno-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Leónu · Zobacz więcej »

Królestwo Longobardów

Królestwo Longobardów – państwo stworzone w Italii przez zachodniogermański lud Longobardów.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Longobardów · Zobacz więcej »

Królestwo Nawarry

Królestwo Nawarry (pomarańczowe) ok. 1030 Królestwo Nawarry – historyczne królestwo na północy Półwyspu Iberyjskiego, terytorium jednego z plemion baskijskich: Basconum.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Nawarry · Zobacz więcej »

Królestwo Niemieckie

Królestwo Niemieckie (łac. Regnum Teutonicum, niem. Königreich Deutschland) – średniowieczne i nowożytne państwo na terenie dzisiejszych Niemiec, Austrii, Holandii, Belgii, Luksemburga, Słowenii oraz częściowo Szwajcarii i Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Niemieckie · Zobacz więcej »

Królestwo Portugalii

Królestwo Portugalii (port. Reino de Portugal) – państwo portugalskie w latach 1139-1910, czyli pomiędzy przekształceniem Hrabstwa Portugalii w królestwo i republikańską rewolucją.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Portugalii · Zobacz więcej »

Królestwo Swebów

Złota moneta z wizerunkiem swebskiego władcy. Lata 410–450. Na rewersie: VICTORIA AVCCG // CONOB. Królestwo Swebów, znane też w historiografii jako Galicyjskie Królestwo Swebów, to nazwa organizacji państwowej utworzonej przez związek plemion germańskich na terenach współczesnej Hiszpanii i Portugalii, należących wcześniej do Cesarstwa Rzymskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Swebów · Zobacz więcej »

Królestwo Sycylii

Mapa Półwyspu Apenińskiego oraz Sycylii w 1810 Królestwo Sycylii – państwo założone w 1130 przez Rogera II.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Sycylii · Zobacz więcej »

Królestwo Włoch (774–962)

Żelazna korona – insygnium władzy Królestwo Włoch (łac. Regnum Italiæ lub Regnum Italicum) – państwo powstałe na Półwyspie Apenińskim po podboju przez Franków, pod wodzą Karola I Wielkiego, istniejącego tu Królestwa Longobardów.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Włoch (774–962) · Zobacz więcej »

Królestwo Węgier

Królestwo Węgier – państwo istniejące w Europie Środkowej od roku 1000 do 1918.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Węgier · Zobacz więcej »

Królestwo Wizygotów

Królestwo Wizygotów (łac. Regnum Visigothorum) – stosowana w historiografii nazwa państwa istniejącego na terenach Półwyspu Iberyjskiego i Galii od V do VIII wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Królestwo Wizygotów · Zobacz więcej »

Kronika Galla Anonima

Kronika Galla Anonima, inaczej Kronika Anonima tzw.

Nowy!!: Średniowiecze i Kronika Galla Anonima · Zobacz więcej »

Krucjata

''Wrogowie krzyżowców'', Gustave Doré Krucjaty (łac. crux.

Nowy!!: Średniowiecze i Krucjata · Zobacz więcej »

Krucjaty północne

Północne wyprawy krzyżowe lub bałtyckie wyprawy krzyżowe – krucjaty podejmowane przez katolickich królów Danii i Szwecji oraz niemieckie zakony rycerskie: zakon kawalerów mieczowych i zakon krzyżacki oraz ich sprzymierzeńców przeciwko pogańskim ludom północnej Europy, zamieszkałym wokół południowych i wschodnich brzegów Bałtyku (Finowie, Estończycy, Łotysze, Prusowie).

Nowy!!: Średniowiecze i Krucjaty północne · Zobacz więcej »

Krucyfiks Gerona

Krucyfiks Gerona ok. 975 Krucyfiks Gerona, fragment Krucyfiks Gerona, fragment Krucyfiks Gerona – rzeźba z X wieku, znajdująca się w katedrze w Kolonii, stanowiąca najstarszy zachowany monumentalny krucyfiks zachodniorzymskiMateriały centrum informacyjnego Katedry św.

Nowy!!: Średniowiecze i Krucyfiks Gerona · Zobacz więcej »

Kryzys wieku III

Królestwo Palmyry (żółty kolor) oraz Cesarstwo galijskie (zielony kolor) w 271 roku n.e. Mur Aureliana opasający Rzym został zbudowany z powodu wzrostu zagrożenia najazdami barbarzyńców Kryzys III wieku – szereg wydarzeń politycznych, militarnych, gospodarczych, i społecznych w dziejach Cesarstwa Rzymskiego, które miały miejsce między zamordowaniem cesarza Aleksandra Sewera w roku 235 a objęciem władzy przez Dioklecjana w roku 284.

Nowy!!: Średniowiecze i Kryzys wieku III · Zobacz więcej »

Krzyż Lotara

Krzyż Lotara Kamea z wizerunkiem cesarza Oktawiana Augusta Awers z wizerunkiem Ukrzyżowanego Chrystusa Krzyż Lotara (niem. Lotharkreuz) – krzyż procesyjny wykonany krótko przed 1000 rokiem najprawdopodobniej w Kolonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Krzyż Lotara · Zobacz więcej »

Krzysztof Kolumb

Krzysztof Kolumb, lub,, (ur. prawdopodobnie między 25 sierpnia a 31 października 1451 w Genui, zm. 20 maja 1506 w Valladolid) – włoski żeglarz, podróżnik i nawigator, tercjarz franciszkański.

Nowy!!: Średniowiecze i Krzysztof Kolumb · Zobacz więcej »

Książęta Normandii

Herb książąt Normandii Książęta Normandii – chronologiczna lista władców Księstwa Normandii noszących tytuł księcia.

Nowy!!: Średniowiecze i Książęta Normandii · Zobacz więcej »

Księga Daniela

Księga Daniela – (hebr. דניאל Daniel) księga zaliczana do Pism (Ketuwim) Biblii hebrajskiej oraz ksiąg prorockich chrześcijańskiego Starego Testamentu.

Nowy!!: Średniowiecze i Księga Daniela · Zobacz więcej »

Księga z Kells

Wizerunek Chrystusa Króla (''folio 32v'') Księga z Kells (łac. Codex Cenannensis, ang. Book of Kells, irl. Leabhar Cheanannais), znana również pod nazwą Ewangeliarz z Kells lub Ewangeliarz świętego Kolumby – manuskrypt z około 800 roku, bogato iluminowany przez celtyckich mnichów, pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św. Kolumbę.

Nowy!!: Średniowiecze i Księga z Kells · Zobacz więcej »

Księstwo Normandii

Księstwo Normandii na mapie Francji Herb Wilhelma Zdobywcy Księstwo Normandii – państwo powstałe w 911 roku, prawdopodobnie jako hrabstwo w wyniku nadania Rollonowi, wodzowi normańskiemu, terenów dzisiejszej Górnej Normandii przez króla Francji Karola Prostaka.

Nowy!!: Średniowiecze i Księstwo Normandii · Zobacz więcej »

Kusza

Kusza, muzeum w Zamku de Morges, Szwajcaria Naciąganie kuszy Kusze w Muzeum Zagłębia w Będzinie Kusza – broń miotająca neurobalistyczna (wykorzystująca energię sprężystości), składająca się z krótkiego łuku przymocowanego do łoża, w którym umieszczony był mechanizm zwalniający cięciwę i miejsce na pocisk, zazwyczaj krótką strzałę zwaną bełtem.

Nowy!!: Średniowiecze i Kusza · Zobacz więcej »

Kusznik

Kusznik Kusznik – żołnierz średniowieczny posługujący się kuszą.

Nowy!!: Średniowiecze i Kusznik · Zobacz więcej »

La Manche

La Manche (z fr. dosł. „rękaw”; ang. English Channel, „Kanał Angielski”) – kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i La Manche · Zobacz więcej »

Legion

UMCS odwołująca się do tradycji ''Legio XIV GMV'' Legion albo legia (łac. legio) – podstawowa i największa jednostka taktyczna armii rzymskiej złożona przede wszystkim z ciężkozbrojnej piechoty.

Nowy!!: Średniowiecze i Legion · Zobacz więcej »

Lenno

Lenno (łac. feudum) – w ustroju lennym dobro będące przedmiotem kontraktu lennego, tj.

Nowy!!: Średniowiecze i Lenno · Zobacz więcej »

Leon IX

Leon IX (łac. Leo IX, właśc. Bruno, hrabia Egisheim-Dagsburg; ur. 21 czerwca 1002 w Eguisheim, zm. 19 kwietnia 1054 w Rzymie) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 12 lutego 1049 do 19 kwietnia 1054.

Nowy!!: Średniowiecze i Leon IX · Zobacz więcej »

Leon VI Filozof

Leon VI Filozof (ur. 19 września 866 w Konstantynopol, zm. 11 maja 912 tamże) – cesarz Bizancjum z dynastii macedońskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Leon VI Filozof · Zobacz więcej »

Leonardo Bruni

Leonardo Bruni Leonardo Bruni, zwany też Leonardo Aretino (ur. ok. 1369/1370 r. w Arezzo, zm. 9 marca 1444 we Florencji) – humanista włoski, historyk, pionier historiografii renesansowej, polityk, dyplomata.

Nowy!!: Średniowiecze i Leonardo Bruni · Zobacz więcej »

Limoges

Limoges (oksyt. Limòtges) – miasto i gmina we Francji, w regionie Nowa Akwitania, w departamencie Haute-Vienne.

Nowy!!: Średniowiecze i Limoges · Zobacz więcej »

Liturgia chrześcijańska

Ostatnia Wieczerza znajduje się u początków liturgii chrześcijańskiej. Liturgia chrześcijańska – liturgia sprawowana w kościelnych wspólnotach chrześcijańskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Liturgia chrześcijańska · Zobacz więcej »

Logika

Logika (gr. λόγος, logos – rozum, słowo, myśl) – wedle klasycznej definicji – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń.

Nowy!!: Średniowiecze i Logika · Zobacz więcej »

Lollardzi

Śmierć Wata Tylera Lollardowie, lollardzi - członkowie ruchu plebejsko-religijnego w Anglii i Szkocji w XIV i XV w. powstałego pod wpływem nauk Jana Wiklefa, stanowiący przejaw opozycji wobec Kościoła.

Nowy!!: Średniowiecze i Lollardzi · Zobacz więcej »

Longobardowie

Germanie podczas wiecu (193), kolumna Marka Aureliusza w Rzymie Żelazna korona Longobardów Państwo Longobardów w dniu śmierci Alboina, 572 r. (kolor błękitny) Longobardowie, Langobardowie (łac. Langobardi, starsza nazwa Wannilowie) − lud zachodniogermański.

Nowy!!: Średniowiecze i Longobardowie · Zobacz więcej »

Lotar I

Lotar (Chlothar) I (ur. w 795, zm. 29 września 855 w Prüm) – najstarszy syn Ludwika I Pobożnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Lotar I · Zobacz więcej »

Lubeka

Ratusz Lubeka (niem. Lübeck; poł. Ljubice; dolnoniem. Lübeck, Lübeek) – miasto na prawach powiatu (niem. kreisfreie Stadt) w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn.

Nowy!!: Średniowiecze i Lubeka · Zobacz więcej »

Ludolfingowie

Drzewo genealogiczne Ludolfingów, wykonane w średniowieczu Ludolfingowie (niem. Liudolfinger), inne nazwy: dynastia ottońska, dynastia saska – dynastia władców Niemiec w latach 866-1024 i cesarzy, panujących w Świętym Cesarstwie Rzymskim w latach 962-1024.

Nowy!!: Średniowiecze i Ludolfingowie · Zobacz więcej »

Ludwik I Pobożny

Karol Wielki i Ludwik Pobożny Pokuta Ludwika Pobożnego w Attigny Ludwik I Pobożny Denar Ludwika Pobożnego Ludwik I Pobożny (ur. latem 778 w Casseuil-sur-Garonne, zm. 20 czerwca 840 w Ingelheim am Rhein) – od 781 król Akwitanii, od roku 814 król Franków i cesarz rzymski, syn Karola I Wielkiego z dynastii Karolingów i jego żony Hildegardy.

Nowy!!: Średniowiecze i Ludwik I Pobożny · Zobacz więcej »

Ludwik II Niemiecki

Ludwik II Niemiecki (ur. w 806, zm. 28 sierpnia 876 we Frankfurcie nad Menem) – król Bawarii w latach 817–843, a od 843 król wschodniofrankijski.

Nowy!!: Średniowiecze i Ludwik II Niemiecki · Zobacz więcej »

Ludwik IV Dziecię

Ludwik IV Dziecię (ur. we wrześniu lub październiku 893 w Altötting, zm. 20 lub 24 września 911 we Frankfurcie nad Menem lub Ratyzbonie) – król wschodnich Franków (Niemiec) w latach 900-911 z dynastii Karolingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Ludwik IV Dziecię · Zobacz więcej »

Ludwik IX Święty

Paryska Sainte-Chapelle – fundacja Ludwika IX Ludwik IX Święty (ur. 25 kwietnia 1214 w Poissy, zm. 25 sierpnia 1270 w Tunisie) – król Francji od 1226 (panował 44 lata), syn Ludwika VIII z dynastii Kapetyngów, święty Kościoła katolickiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Ludwik IX Święty · Zobacz więcej »

Ludwik VII Młody

Ludwik VII Młody (franc. Louis VII le Jeune) (ur. 1120, zm. 18 września 1180 w Paryżu) – król Francji od 1131.

Nowy!!: Średniowiecze i Ludwik VII Młody · Zobacz więcej »

Lyon

Lyon (rzymskie Lugdunum, arpit. Liyon) – miasto we Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Lyon · Zobacz więcej »

Mała epoka lodowa

Średnia temperatura w ciągu ostatnich 2000 lat ^14C) Mała epoka lodowa (w skrócie MEL, – LIA) – okres ochłodzenia znany głównie z rejonu północnego Atlantyku, który nastąpił po okresie średniowiecznego optimum klimatycznego.

Nowy!!: Średniowiecze i Mała epoka lodowa · Zobacz więcej »

Małgorzata I

Małgorzata I (ur. w 1353 w Søborg, Dania, zm. 28 października 1412 we Flensburgu) – władczyni Danii, Norwegii i Szwecji.

Nowy!!: Średniowiecze i Małgorzata I · Zobacz więcej »

Maghreb

Kraje Maghrebu Maghreb (al-Maġrib, dosłownie: 'zachód') – określenie stosowane przez Arabów w stosunku do regionu północno-zachodniej Afryki, powstałe w czasie ekspansji arabskiej w średniowieczu.

Nowy!!: Średniowiecze i Maghreb · Zobacz więcej »

Magna Charta Libertatum

Król Jan podpisuje Wielką Kartę Swobód (rycina z pocz. XX w.) Magna Charta Libertatum (lub Magna Carta), czyli Wielka Karta Swobód lub Wielka Karta Wolności (ang. The Great Charter) – akt wydany w Anglii 15 czerwca 1215 przez króla Jana bez Ziemi pod naciskiem możnowładztwa, wzburzonego królewską samowolą i uciskiem podatkowym.

Nowy!!: Średniowiecze i Magna Charta Libertatum · Zobacz więcej »

Mahomet

Mahomet (arab.,, pełne arabskie imię: Muhammad ibn Abd Allah ibn Abd al-Muttalib; محمد إبن عبد الله إبن عبد المطاليب), ur.

Nowy!!: Średniowiecze i Mahomet · Zobacz więcej »

Maiestas Domini

Maiestas Domini, rosyjska ikona z XVIII w. Maiestas Domini łac., Chrystus na majestacie, ikonograficzne przedstawienie tronującego Jezusa Chrystusa, zwykle w mandorli, w otoczeniu symboli ewangelistów.

Nowy!!: Średniowiecze i Maiestas Domini · Zobacz więcej »

Majolika

Misa z majoliki pochodząca z XIV wieku Nieborowie Okazy majolik z nieborowskiej fabryki (rycina) Majolika – ceramika pokryta nieprzezroczystą polewą ołowiowo-cynową o bogatej kolorystyce.

Nowy!!: Średniowiecze i Majolika · Zobacz więcej »

Majordom

Majordom (łac. maiordomus, staropol. domarad, czyli starszy domu) – w średniowiecznej Europie urzędnik zarządzający dworem możnowładcy, marszałek dworu.

Nowy!!: Średniowiecze i Majordom · Zobacz więcej »

Maksymian z Rawenny

Maksymian z Rawenny (ur. 498 w Puli na Istrii, zm. 21 lutego 556 w Rawennie) – diakon, dwudziesty szósty biskup (po św. Apolinarym) i pierwszy arcybiskup Rawenny (546-556), święty Kościoła katolickiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Maksymian z Rawenny · Zobacz więcej »

Malarstwo tablicowe

Przykład malarstwa tablicowego: Portret chłopca z Fajum (portrety fajumskie), druga połowa II wieku, Muzeum Narodowe w Warszawie ikona - przykład malarstwa tablicowego Rzeź niewiniątek'' - tablicowe malarstwo ołtarzowe Malarstwo tablicowe – malarstwo, w którym w odróżnieniu od monumentalnego malarstwa ściennego lub witrażu, jako podobrazie wykorzystuje się drewnianą deskę albo płytę z innego materiału takiego jak ceramika, metal, kość słoniowa itp.

Nowy!!: Średniowiecze i Malarstwo tablicowe · Zobacz więcej »

Malleus Maleficarum

Okładka siódmego wydania z 1520 Malleus Maleficarum (Młot na czarownice) – traktat na temat magii, spisany przez dominikańskiego inkwizytora Heinricha Kramera, być może we współpracy z innym inkwizytorem z tego zakonu Jacobem Sprengerem.

Nowy!!: Średniowiecze i Malleus Maleficarum · Zobacz więcej »

Marcin Luter

Marcin Luter (ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teolog i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii, współtwórca luteranizmu.

Nowy!!: Średniowiecze i Marcin Luter · Zobacz więcej »

Marcin V

Marcin V (łac. Martinus V, właśc. Oddone Colonna; ur. między 26 stycznia a 20 lutego 1369Data urodzenia Marcina V może być ustalona w następujący sposób.

Nowy!!: Średniowiecze i Marcin V · Zobacz więcej »

Marco Polo

Marco Polo Marco Polo (ur. 15 września 1254 w Wenecji lub Korčuli, zm. 8 stycznia 1324 w Wenecji) – wenecki kupiec i podróżnik.

Nowy!!: Średniowiecze i Marco Polo · Zobacz więcej »

Marrani

''Wieczór sederowy'' obchodzony przez marranów Marrani lub marranowie, a także marani, niekiedy zwani conversos (hiszp. marrano – znaczenie niejasne, być może „świnia”, hebr. אֲנוּסִים anusim – „zmuszeni”) – w późnośredniowiecznej i wczesnonowożytnej Hiszpanii i Portugalii nazwa używana w stosunku do żydowskich konwertytów, których podejrzewano o potajemne praktykowanie judaizmu.

Nowy!!: Średniowiecze i Marrani · Zobacz więcej »

Maszyna drukarska

Niemiecka maszyna drukarska z 1811 Maszyna drukarska - podstawowe urządzenie przemysłu poligraficznego, służące do wykonywania druku na skalę przemysłową.

Nowy!!: Średniowiecze i Maszyna drukarska · Zobacz więcej »

Matryca grawerowana

Matryca grawerowana – matryca wykonana techniką (dawniej) grawerowania ręcznego lub (współcześnie) komputerowej obróbki CNC - frezowanie 2,5D.

Nowy!!: Średniowiecze i Matryca grawerowana · Zobacz więcej »

Matylda (opatka w Essen)

Ottonem Matylda (ur. 949, zm. 5 listopada 1011) – opatka klasztoru w Essen, córka księcia szwabskiego Ludolfa i jego żony Idy, wnuczka cesarza Ottona I z dynastii Ludolfingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Matylda (opatka w Essen) · Zobacz więcej »

Maurowie

Maurowie – w czasach dzisiejszych mieszkańcy Mauretanii, części Algierii i Maroka, w średniowieczu przez blisko osiem stuleci zamieszkiwali (w większości Berberowie z niewielką domieszką Arabów) znaczne partie Półwyspu Iberyjskiego, wywierając ogromny wpływ na kulturę i architekturę dzisiejszej Hiszpanii i Portugalii.

Nowy!!: Średniowiecze i Maurowie · Zobacz więcej »

Maurycjusz (cesarz bizantyński)

Maurycjusz (gr. Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος Αύγουστος Flavius Mauricius Tiberius Augustus) (ur. 539, zm. 27 listopada 602) – cesarz bizantyński w latach 582-602, ostatni przedstawiciel dynastii wywodzącej się od Justyna I.

Nowy!!: Średniowiecze i Maurycjusz (cesarz bizantyński) · Zobacz więcej »

Mediewalizm

bitwy pod Grunwaldem w roku 2003. Mediewalizm lub mediewizm – dyscyplina naukowa badająca nawiązania do średniowiecza w kulturze i polityce nowożytnej.

Nowy!!: Średniowiecze i Mediewalizm · Zobacz więcej »

Mediewistyka

średniowiecza Mediewistyka – dyscyplina historyczna zajmująca się różnymi zagadnieniami epoki średniowieczaW.

Nowy!!: Średniowiecze i Mediewistyka · Zobacz więcej »

Mercja

Brytania ok. roku 800. Mercja – jedno z siedmiu państw heptarchii anglosaskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Mercja · Zobacz więcej »

Merowingowie

Rozwój królestwa Franków za panowania dynastii Merowingów. Merowingowie – dynastia królów panująca w państwie frankijskim w latach 481–751, wywodząca się od władcy Franków salickich Merowecha (Meroweusza).

Nowy!!: Średniowiecze i Merowingowie · Zobacz więcej »

Mieszczaństwo

średniowieczu, inscenizacja Mieszczaństwo – stan społeczny składający się z obywateli miast (łac. cives), czyli osób wolnych, podlegających prawu miejskiemu, uformowany w średniowieczu.

Nowy!!: Średniowiecze i Mieszczaństwo · Zobacz więcej »

Mikołaj z Verdun

Relikwiarz Trzech Króli w katedrze kolońskiej Ołtarz Mikołaja z Verdun Mikołaj z Verdun, Nicolaus de Verdun (ur. w 1130 w Verdun, zm. w 1205 w Tournai) – francuski artysta działający na przełomie XII/XIII w., zajmujący się głównie złotnictwem.

Nowy!!: Średniowiecze i Mikołaj z Verdun · Zobacz więcej »

Ministeriał

Ministeriał (łac. ministerialis "służebny" od minister "sługa") – w średniowiecznej Rzeszy Niemieckiej - początkowo niewolny urzędnik dworski i członek orszaku możnowładcy, z czasem najczęściej uzyskujący wolność i prawo przynależności do stanu rycerskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Ministeriał · Zobacz więcej »

Minstrel

Minstrele (ang. minstrel, fr. ménestrel) – popularyzatorzy i wykonawcy (śpiewacy, recytatorzy) poezji, działający w XIII - XIV w. w Europie Zachodniej.

Nowy!!: Średniowiecze i Minstrel · Zobacz więcej »

Minuskuła karolińska

Minuskuła karolińska Minuskuła karolińska, zwana również karoliną – rodzaj bardzo wyraźnego średniowiecznego pisma, wypracowany pod koniec VIII i w IX wieku przez kancelarię cesarską Karola Wielkiego we współpracy ze słynną akwizgrańską szkołą pałacową.

Nowy!!: Średniowiecze i Minuskuła karolińska · Zobacz więcej »

Misja (religia)

Działalność misyjna – (z łac. mitto, mittere - posyłać) działalność przedstawicieli danej religii w celu rozpowszechnienia swoich wierzeń, bądź placówka prowadząca taką działalność..

Nowy!!: Średniowiecze i Misja (religia) · Zobacz więcej »

Missus dominicus

Missus dominicus (łac. posłaniec panującego, czasem zwany nuntius, l. mng. missi dominici) - urzędnik w państwie cesarstwie Franków, kontrolujący administrację prowincjonalną.

Nowy!!: Średniowiecze i Missus dominicus · Zobacz więcej »

Misterium

Jezusem Misterium (łac.: mysterium - tajemnica, kult religijny) - jeden z podstawowych rodzajów średniowiecznego dramatu religijnego oraz opartego na jego podstawie widowiska.

Nowy!!: Średniowiecze i Misterium · Zobacz więcej »

Misterium w Elche

Manuskrypt o misterium w Elche, 1709 Bazylika św. Marii Anioł zstępujący z niebios w ''la magrana'' Misterium w Elche (hiszp. Misterio de Elche, wal. Misteri d'Elx) – dwuaktowy sakralny dramat o śmierci, wniebowzięciu i ukoronowaniu Najświętszej Marii Panny w języku walenckim, odgrywany corocznie w dniach 14–15 sierpnia w bazylice św.

Nowy!!: Średniowiecze i Misterium w Elche · Zobacz więcej »

Mistrz Eckhart

Eckhart von Hochheim, lepiej znany jako Mistrz Eckhart (niem. Meister Eckhart) (ok. 1260-1327/1328 w Kolonii lub Awinionie) – niemiecki mistyk, filozof i teolog, dominikanin.

Nowy!!: Średniowiecze i Mistrz Eckhart · Zobacz więcej »

Mistycyzm

chrześcijaństwie za jednego z klasyków mistycyzmu Mistycyzm – wieloznaczny termin opisujący doświadczenie religijne, polegające na bezpośredniej, czyli niezależnej od rytuałów i obrzędów, relacji człowieka z rzeczywistością pozamaterialną, pozazmysłową lub transcendentną.

Nowy!!: Średniowiecze i Mistycyzm · Zobacz więcej »

Mistyka nadreńska

Dolina Renu Mistyka nadreńska albo Nadreńska szkoła duchowości – średniowieczny nurt mistyki chrześcijańskiej, rozwijający się od drugiej połowy XIII wieku w dolinie Renu w środowisku dominikańskim, zwłaszcza w żeńskich klasztorach mniszek oraz wśród beginek i begardów.

Nowy!!: Średniowiecze i Mistyka nadreńska · Zobacz więcej »

Możnowładztwo

Możnowładztwo – górna warstwa społeczna w feudalnym społeczeństwie średniowiecznym (najwyższa warstwa średniowiecznego rycerstwa zajmująca uprzywilejowaną pozycję w państwie).

Nowy!!: Średniowiecze i Możnowładztwo · Zobacz więcej »

Moguncja

Panorama miasta – około 1890 r. Nadrenii-Palatynatu Katedra pw. św. Marcina i Stefana (''St. Martin und St. Stefan'') Moguncja – miasto na prawach powiatu nad Renem w Niemczech, obecna stolica kraju związkowego Nadrenia-Palatynat, dawna stolica Arcybiskupstwa Moguncji w czasach Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Moguncja · Zobacz więcej »

Monastycyzm

Monastycyzm (z łac. monasticus, od gr. monastērion - cela pustelnika, z monachos - samotny) – forma życia religijnego, której podstawą jest życie, zgodne z regułą zakonną, we wspólnocie zakonnej (klasztor); w chrześcijaństwie, a także m.in.

Nowy!!: Średniowiecze i Monastycyzm · Zobacz więcej »

Monte Sant’Angelo

Sanktuarium św. Michała Archanioła w Monte Sant’Angelo Monte Sant’Angelo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, w prowincji Foggia.W mieście Monte Sant’Angelo znajduje się jedno z najsłynniejszych w Kościele katolickim sanktuariów ku czci świętego Michała Archanioła.

Nowy!!: Średniowiecze i Monte Sant’Angelo · Zobacz więcej »

Morze Adriatyckie

Morze Adriatyckie lub Adriatyk (alb. Det(i) Adriatik, serb. i chorw. Jadransko more, Jadran, słoweń. Jadransko morje, Jadran, wł. Mare Adriatico) – północne odgałęzienie Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Morze Adriatyckie · Zobacz więcej »

Morze Śródziemne

Morze Śródziemne – morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją, o powierzchni około 2,5 mln km².

Nowy!!: Średniowiecze i Morze Śródziemne · Zobacz więcej »

Morze Czarne

Morze Czarne (w starożytności: gr., łac. Pontus Euxinus, co znaczy „Morze Gościnne”) – morze śródlądowe rozciągające się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie.

Nowy!!: Średniowiecze i Morze Czarne · Zobacz więcej »

Morze Egejskie

Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze wewnątrz-kontynentalne we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpatos i Rodos.

Nowy!!: Średniowiecze i Morze Egejskie · Zobacz więcej »

Mozaika

Mozaika w Herkulanum Mozaika – dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z drobnych, o różnej kolorystyce (dwu lub wielobarwne), fakturze i kształcie kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki.

Nowy!!: Średniowiecze i Mozaika · Zobacz więcej »

Mozela

Mozela (franc. Moselle, niem. Mosel, luks. Musel) – rzeka płynąca przez Francję, Niemcy i Luksemburg, lewy dopływ Renu.

Nowy!!: Średniowiecze i Mozela · Zobacz więcej »

Mudéjar

Katedra w Teruel zbudowana w stylu ''mudejar''Wieża kościoła San Salvador w Teruel Mudejar (z arab. مدجن mudadżdżan, ten, który mógł zostać w Hiszpanii) – styl w hiszpańskiej architekturze i sztuce, który rozwinął się z połączenia elementów islamskich i chrześcijańskich (romańskich i gotyckich).

Nowy!!: Średniowiecze i Mudéjar · Zobacz więcej »

Mudejarowie

Mudejarowie, zwani także Mudeharami – ludność muzułmańska na półwyspie Iberyjskim, która w wyniku rekonkwisty dostała się pod panowanie państw chrześcijańskich (XI–XV w.). Mudejar pochodzi od słowa arabskiego مدجن, co oznacza "dom" lub "udomowione".

Nowy!!: Średniowiecze i Mudejarowie · Zobacz więcej »

Museu Nacional d’Art de Catalunya

Budynek ''Museu Nacional d’Art de Catalunya'' w Barcelonie Museu Nacional d’Art de Catalunya (hiszp. Museo Nacional de Arte de Cataluña) - położone na wzgórzu Montjuïc w Barcelonie, w pobliżu stadionu olimpijskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Museu Nacional d’Art de Catalunya · Zobacz więcej »

Muzułmanin

J.-L. Gérôme, 1865) Muzułmanin (z arab. muslim – poddany Bogu), mahometanin – wyznawca islamu.

Nowy!!: Średniowiecze i Muzułmanin · Zobacz więcej »

Narbona

Narbona (fr. Narbonne, oksytański Narbona, łac. Narbo) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude.

Nowy!!: Średniowiecze i Narbona · Zobacz więcej »

Nastawa ołtarzowa

Katedrze Najświętszej Marii Panny w Sewilli, największa nastawa ołtarzowa na świecie Nastawa ołtarzowa, Kolonia Nastawa ołtarzowa (także łac. retabulum) – dekoracja ołtarza w kościele.

Nowy!!: Średniowiecze i Nastawa ołtarzowa · Zobacz więcej »

Nawa

Nawa główna Nawy boczne Nawa główna kościoła w Lądku-Zdroju Nawa – część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych.

Nowy!!: Średniowiecze i Nawa · Zobacz więcej »

Nawa główna

Nawa główna Nawa główna – środkowa przestrzeń wielonawowej świątyni lub sali kolumnowej, oddzielona rzędami kolumn od naw bocznych.

Nowy!!: Średniowiecze i Nawa główna · Zobacz więcej »

Neustria

Neustria na mapie państwa Franków Neustria – kraina historyczna, północno-zachodnia część państwa Franków.

Nowy!!: Średniowiecze i Neustria · Zobacz więcej »

Niderlandy (region historyczny)

Niderlandy – historyczna nazwa nizinnych terenów u ujścia Renu, Mozy i Skaldy do Morza Północnego, z czasem rozciągnięta również na Ardeny i sąsiednie wyżyny (dzisiejsza Belgia, Holandia i Luksemburg).

Nowy!!: Średniowiecze i Niderlandy (region historyczny) · Zobacz więcej »

Nieużytek

Nieużytek – obszar gruntu, który z powodu naturalnych warunków siedliskowych lub na skutek działalności rolniczej, przemysłowej, leśnej lub innej nie posiada lub utracił wartość użytkową.

Nowy!!: Średniowiecze i Nieużytek · Zobacz więcej »

Niewola awiniońska

Pałac papieży w Awinionie - jedno z najpopularniejszych dzieł architektury gotyckiej Papież Klemens V Niewola awiniońska papieży (1309 - 1377) – okres rezydowania papieży w Awinionie.

Nowy!!: Średniowiecze i Niewola awiniońska · Zobacz więcej »

Niewola babilońska

Kroniki norymberskiej) Niewola babilońska – zwyczajowe określenie wygnania Żydów z Judy, trwającego od 586 do 538 roku p.n.e. Termin „niewola" jest nieadekwatny, gdyż deportowani Żydzi nie byli traktowani jak niewolnicy, a część z nich pełniła wysokie stanowiska urzędnicze zarówno na dworze królów babilońskich, jak i perskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Niewola babilońska · Zobacz więcej »

Normandia (kraina historyczna)

Normandia (fr. Normandie) – kraina historyczna i geograficzna w północnej Francji, nad kanałem La Manche.

Nowy!!: Średniowiecze i Normandia (kraina historyczna) · Zobacz więcej »

Normanowie

Terytoria kontrolowane przez Normanów w XII wieku Normanowie („ludzie północy”) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii od VII do XII wieku w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej.

Nowy!!: Średniowiecze i Normanowie · Zobacz więcej »

Nortumbria

Nortumbria, ang. Northumbria, staroang. Norþanhymbra, Norþhymbre – średniowieczne królestwo anglosaskie, położone na terenie obecnej północnej Anglii i południowo-wschodniej Szkocji.

Nowy!!: Średniowiecze i Nortumbria · Zobacz więcej »

Nowożytność

Upadek Konstantynopola w 1453. Data ta jest jedną z kilku podawanych jako symboliczny początek nowożytności. Nowożytność – epoka w historii następująca według tradycyjnej periodyzacji po średniowieczu i poprzedzająca XIX wiek (jako epokę).

Nowy!!: Średniowiecze i Nowożytność · Zobacz więcej »

Ożaglowanie łacińskie

Ożaglowanie łacińskie – rodzaj ożaglowania z trójkątnym żaglem przymocowanym do długiej ukośnej rejki.

Nowy!!: Średniowiecze i Ożaglowanie łacińskie · Zobacz więcej »

Ołtarz Trzech Króli

Widok ogólny otwartego Ołtarza Trzech Króli – fotografia współczesna Ołtarz Trzech Króli (niem. Dreikönigsaltar) – znany również jako Ołtarz Patronów Miasta (Altar der Kölner Stadtpatrone) ponadto znany jest w literaturze niemieckiej jako Kölner Dombild – późnogotycki ołtarz, czołowe dzieło Stefana Lochnera znajdujące się w Katedrze pw. NMP i św. Piotra w Kolonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Ołtarz Trzech Króli · Zobacz więcej »

Ołtarz Wita Stwosza w Krakowie

Ołtarz Zaśnięcia NMP Ołtarz Wita Stwosza w Krakowie – ołtarz Zaśnięcia NMP (Najświętszej Maryi Panny), właściwie retabulum ołtarza głównego kościoła Mariackiego w Krakowie, zwane również potocznie „ołtarzem mariackim w Krakowie”, „krakowskim ołtarzem Wita Stwosza” itp., to nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477–1489 przez przybyłego z Norymbergi rzeźbiarza Wita Stwosza (ok. 1448–1533).

Nowy!!: Średniowiecze i Ołtarz Wita Stwosza w Krakowie · Zobacz więcej »

Oświecenie (epoka)

François-Marie Arouet. portret Woltera Jean-Jacques Rousseau Edmund Burke Jonathan Swift Joseph von Sonnenfels: ''Człowiek bez przesądów'' – A.D. 1765 Jorge Juan y Santacilia Immanuel Kant Oświecenie, in.

Nowy!!: Średniowiecze i Oświecenie (epoka) · Zobacz więcej »

Oblężenie

tureckie Oblężenie – odcięcie miasta, twierdzy, regionu, części kraju lub innego obiektu posiadającego załogę wojskową, od głównych sił oraz źródeł zaopatrzenia, zarówno w sprzęt i siły wojskowe, jak i żywność i inne potrzebne do życia artykuły.

Nowy!!: Średniowiecze i Oblężenie · Zobacz więcej »

Odkrycie Ameryki

Podróże Krzysztofa Kolumba Odkrycie Ameryki – popularne określenie faktu dotarcia Krzysztofa Kolumba do tego kontynentu.

Nowy!!: Średniowiecze i Odkrycie Ameryki · Zobacz więcej »

Odlewnictwo

Proces odlewania ołowianej figurki żołnierzyka. Odlewnictwo – technologia (niekiedy sztuka lub umiejętność) polegająca na zalewaniu uprzednio przygotowanej formy ciekłym materiałem, najczęściej stopem metali, ale również gipsem, woskiem czy tworzywami sztucznymi oraz takim sterowaniu procesem krzepnięcia lub reakcji chemicznej tężenia odlewu, aby otrzymać wyrób o odpowiedniej strukturze i właściwościach.

Nowy!!: Średniowiecze i Odlewnictwo · Zobacz więcej »

Odon (władca Franków)

Odon, Eudes (ur. ok. 860, zm. 1 stycznia 898) – hrabia Paryża, król zachodniofrankijski od 888.

Nowy!!: Średniowiecze i Odon (władca Franków) · Zobacz więcej »

Odon z Bayeux

Odon z Bayeux inaczej Odon z Conteville, imię nadane na chrzcie Eudes (ur. ok. 1036 – zm. w lutym 1097 w Palermo), normandzki biskup i angielski earl, był przyrodnim bratem Wilhelma Zdobywcy, w pewnym okresie drugim (po królu) najważniejszym dostojnikiem w Anglii.

Nowy!!: Średniowiecze i Odon z Bayeux · Zobacz więcej »

Odpust

Odpust na wsi, Franciszek Kostrzewski 1866 Odpust – w teologii katolickiej pojęcie oznaczające darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy.

Nowy!!: Średniowiecze i Odpust · Zobacz więcej »

Ojcowie pustyni

Ojcowie pustyniOba człony ojców pustyni piszemy małą literą (za źródłami: i) – pierwsi mnisi chrześcijańscy, którzy od końca III wieku prowadzili życie samotne albo w niewielkich zgromadzeniach na pustyniach egipskich, a następnie w Syrii i Palestynie.

Nowy!!: Średniowiecze i Ojcowie pustyni · Zobacz więcej »

Opactwo św. Michała Archanioła na Mont-Saint-Michel

Opactwo św.

Nowy!!: Średniowiecze i Opactwo św. Michała Archanioła na Mont-Saint-Michel · Zobacz więcej »

Opactwo św. Piotra i Pawła w Cluny

Herb opactwa Opactwo św.

Nowy!!: Średniowiecze i Opactwo św. Piotra i Pawła w Cluny · Zobacz więcej »

Opactwo Saint Savin sur Gartempe

Opactwo Saint-Savin-sur-Gartempe – opactwo w departamencie Vienne, w miejscowości Saint-Savin.

Nowy!!: Średniowiecze i Opactwo Saint Savin sur Gartempe · Zobacz więcej »

Opactwo Westminsterskie

Opactwo Westminsterskie nocą Opactwo Westminster albo opactwo westminsterskie (ang. Westminster Abbey; nazwa oficjalna The Collegiate Church of St Peter, Westminster – kolegiata św. Piotra w Westminsterze) – najważniejsza, obok katedry w Canterbury i katedry św. Pawła w londyńskim City, świątynia anglikańska.

Nowy!!: Średniowiecze i Opactwo Westminsterskie · Zobacz więcej »

Opat

Herb opata bez święceń biskupich (na taśmie pod tarczą znajduje się dewiza) Herb opata Strój opata cysterskiego (z infułą i pastorałem) Opat (– „ojciec”, – „ojciec”) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych.

Nowy!!: Średniowiecze i Opat · Zobacz więcej »

Order Chrystusa (Portugalia)

Order Wojskowy Chrystusa (port. Ordem Militar de Cristo) – założony jako zakon rycerski w 1318 w Portugalii przez króla Dionizego I po kasacie zakonu templariuszy w 1312, przekształcony w order królewski w 1789, a następnie w republikańskie odznaczenie państwowe od 1918.

Nowy!!: Średniowiecze i Order Chrystusa (Portugalia) · Zobacz więcej »

Order Kalatrawy

Zamek Calatrava la Nueva (widok współczesny) Order Rycerski Kalatrawy, Order Wojskowy Kalatrawy (hisz. Orden de Caballería de Calatrava, Orden Militar de Calatrava), pierwotnie Zakon Rycerski Kalatrawy lub Kalatrawensi – utworzony jako zakon rycerski w 1158 roku, założony w Kastylii przez opata Rajmunda z cysterskiego opactwa Fitero, od 1487 podporządkowany władcom hiszpańskim, a od XIX wieku istniejący jako odznaczenie honorowe nadawane przez królów hiszpańskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Order Kalatrawy · Zobacz więcej »

Orientowanie (architektura)

Schematyczny plan typowego '''orientowanego''' średniowiecznego kościoła z zaznaczeniem kierunków świata Orientowanie – w architekturze sakralnej zwrócenie części prezbiterialnej, mieszczącej ołtarz główny, ku wschodowi (łac. oriens - „wschód”) — w stronę, z której ma nadejść Jezus Chrystus podczas drugiego przyjścia - paruzji ("Albowiem jak błyskawica zabłyśnie na wschodzie, a świeci aż na zachodzie, tak będzie z przyjściem Syna Człowieczego" Mt 24,27).

Nowy!!: Średniowiecze i Orientowanie (architektura) · Zobacz więcej »

Osmanowie

200px Osmanowie (tur. Osmanlı Hânedanı) – turecka dynastia, panująca w imperium osmańskim w latach 1299–1922.

Nowy!!: Średniowiecze i Osmanowie · Zobacz więcej »

Ostrołuk

Ostrołuk w formie liścia lancetu Katedry we Fromborku Ostrołuk – łuk, którego szczyt powstał z przecięcia się dwóch fragmentów okręgu.

Nowy!!: Średniowiecze i Ostrołuk · Zobacz więcej »

Ostrogoci

Kolczyki ostrogockie, Metropolitan Museum of Art Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. „ludzie stepu”) – jedno z plemion germańskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Ostrogoci · Zobacz więcej »

Otton I Wielki

Otton I Wielki (ur. 23 listopada 912, zm. 7 maja 973 w Memleben) – książę Saksonii 936–961, król niemiecki od 936 i Święty Cesarz Rzymski od 962, z dynastii Ludolfingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Otton I Wielki · Zobacz więcej »

Otton II (cesarz rzymski)

Chrystus koronuje cesarza Ottona II i księżniczkę bizantyjską Teofano Otton II (ur. 955, zm. 7 grudnia 983 w Rzymie) - król niemiecki od 973, Święty Cesarz Rzymski od 980 z dynastii Ludolfingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Otton II (cesarz rzymski) · Zobacz więcej »

Otton III (cesarz rzymski)

Włócznia Świętego Maurycego – broń ceremonialna, którą uznawano za symbol władzy cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego Otton III (ur. czerwiec/lipiec 980, zm. 23 lub 24 stycznia 1002 roku) – władca niemiecki z dynastii Ludolfingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Otton III (cesarz rzymski) · Zobacz więcej »

Pałac papieski w Awinionie

Pałac papieski w Awinionie (fr., Palais des papes oks. Palais dei Papas) – dawna rezydencja papieży wzniesiona w XIV wieku w okresie niewoli awiniońskiej, kiedy to w latach 1309-1377 Avignon pełnił tymczasowo rolę Stolicy Apostolskiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Pałac papieski w Awinionie · Zobacz więcej »

Pałeczka dżumy

Pałeczki yersinia (na rycinie w kształcie myślników), charakterystycznie wybarwione. Duże, okrągłe komórki z płatowym jądrem komórkowym i ziarnistościami cytoplazmatycznymi to granulocyty. Pałeczka dżumy (Yersinia pestis, daw. Pasteurella pestis) – nieprzetrwalnikująca bakteria Gram ujemna o kształcie pałeczki będąca czynnikiem etiologicznym dżumy.

Nowy!!: Średniowiecze i Pałeczka dżumy · Zobacz więcej »

Państwa krzyżowe

Państwa krzyżowe – termin odnoszący się przede wszystkim do XII i XIII-wiecznych państw feudalnych, powstałych w wyniku podbojów dokonanych przez zachodnioeuropejskich krzyżowców w okresie wypraw krzyżowych na terenach Azji Mniejszej, Grecji i Ziemi Świętej.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwa krzyżowe · Zobacz więcej »

Państwo Boże

''De civitate Dei'', krata tytułowa wydania z ok. 1470 Państwo Boże / De Civitate Dei/ – dzieło Augustyna z Hippony napisane w latach 413–427.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwo Boże · Zobacz więcej »

Państwo frankijskie

Państwo frankijskie (łac. Regnum Francorum) – początkowo plemienne państwo Franków, następnie jedno z najsilniejszych państw we wczesnośredniowiecznej Europie.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwo frankijskie · Zobacz więcej »

Państwo Kościelne

Państwo Kościelne Państwo Kościelne (łac. Patrimonium Sancti Petri, ojcowizna po świętym Piotrze) – państwo istniejące w okresie od 755 (lub 754 albo 756) do 1870 roku (zajęcie Rzymu po zjednoczeniu Włoch) i rządzone przez papieży jako świeckich monarchów.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwo Kościelne · Zobacz więcej »

Państwo narodowe

Państwo narodowe – państwo, Jeśli przyjąć etniczną definicję narodu, to państwa narodowe praktycznie nie istnieją.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwo narodowe · Zobacz więcej »

Państwo wielkomorawskie

Terytorium Wielkiej Morawy w czasach Mojmira I Terytorium Wielkiej Morawy w czasach Rościsława Państwo wielkomorawskie (także Wielkie Morawy –,, lub Rzesza Wielkomorawska –) – średniowieczne państwo słowiańskie.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwo wielkomorawskie · Zobacz więcej »

Państwo wschodniofrankijskie

Państwo wschodniofrankijskie – jedno z trzech państw powstałych na mocy traktatu z Verdun z 843 r. Jego królem został Ludwik II Niemiecki.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwo wschodniofrankijskie · Zobacz więcej »

Państwo zachodniofrankijskie

Państwo zachodniofrankijskie (Francia occidentalis) – państwo istniejące w latach 843-987.

Nowy!!: Średniowiecze i Państwo zachodniofrankijskie · Zobacz więcej »

Pańszczyzna

Prace polowe w średniowieczu, miniatura z epoki Pańszczyzna – w okresie feudalizmu obowiązek przymusowej i darmowej pracy w formie renty feudalnej, wykonywanej przez chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w wymiarze ustalonym jednostronnie przez niego, bądź według norm zwyczajowych lub prawnychPraca Zbiorowa.

Nowy!!: Średniowiecze i Pańszczyzna · Zobacz więcej »

Pachomiusz Starszy

Pachomiusz Starszy (ur. ok. 292, zm. 9 maja 346) – egipski mnich, święty, twórca pierwszej reguły zakonnej i cenobityzmu, opat.

Nowy!!: Średniowiecze i Pachomiusz Starszy · Zobacz więcej »

Paleologowie

Dwugłowy orzeł – godło dynastii Paleologów, uważane za godło Cesarstwa Bizantyńskiego Dynastia Paleologów (gr. Παλαιολόγος, l.mn. Παλαιολόγοι) – ostatnia dynastia władająca Cesarstwem Bizantyjskim, najdłużej ze wszystkich dynastii, przez niemal dwa wieki, od 1259 do 1453 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Paleologowie · Zobacz więcej »

Papież

Św. Piotr – według tradycji Kościoła rzymskokatolickiego pierwszy papież Papież (ojciec święty, łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan; od 2013 papieżem jest Franciszek.

Nowy!!: Średniowiecze i Papież · Zobacz więcej »

Patent

Amerykański dokument patentowy Patent (łac. patens, dopełniacz patentis, otwarty, jawny, od patēre, być otwartym, widocznym, dostępnym) – ograniczone w czasie prawa właściciela rozwiązania technicznego do wyłącznego korzystania z wynalazku lub wynalazków będących przedmiotem patentu w celach zawodowych lub zarobkowych na terenie państwa, które decyzją administracyjną patentu udzieliło, pod warunkiem wniesienia opłat za co najmniej pierwszy okres ochrony od daty zgłoszenia.

Nowy!!: Średniowiecze i Patent · Zobacz więcej »

Patriarcha Konstantynopola

Hagia Sofia – była katedrą patriarchy Konstantynopola od 537 do 1453, kiedy to po zdobyciu miasta przez Turków została zamieniona na meczet. Do dnia dzisiejszego widoczne są mozaiki z postaciami świętych. Patriarcha Konstantynopola (gr. Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως), oficjalnie: Arcybiskup Konstantynopola, Nowego Rzymu i Patriarcha Ekumeniczny (gr. Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης) – jeden z patriarchów prawosławnych oraz duchowy zwierzchnik całej Cerkwi.

Nowy!!: Średniowiecze i Patriarcha Konstantynopola · Zobacz więcej »

Półuncjała

Przykład półuncjały. Półuncjała (Semiuncjała) – pierwszy rodzaj pisma stworzony w średniowieczu.

Nowy!!: Średniowiecze i Półuncjała · Zobacz więcej »

Półwysep Arabski

Zdjęcie satelitarne Półwyspu Arabskiego Półwysep Arabski według dwóch definicji: politycznej (ciemny żółty) i geograficznej (jasny żółty) Półwysep Arabski (arab. جزيرة العرب Dżazirat al-Arab, dosłownie "wyspa Arabów") – półwysep w Azji Południowo-Zachodniej, położony między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską.

Nowy!!: Średniowiecze i Półwysep Arabski · Zobacz więcej »

Półwysep Bałkański

Odesa Półwysep Bałkański, in.

Nowy!!: Średniowiecze i Półwysep Bałkański · Zobacz więcej »

Półwysep Iberyjski

Półwysep Iberyjski na mapie Europy Półwysep Iberyjski Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy.

Nowy!!: Średniowiecze i Półwysep Iberyjski · Zobacz więcej »

Pług

słupica, 4 - krój nożowy, 5 - dłuto, 6 - lemiesz, 7 - odkładnica Pług obracalny czteroskibowy Konny, koleśny pług dwuskibowy TUZie ciągnika Pług – narzędzie uprawowe do wykonywania orki.

Nowy!!: Średniowiecze i Pług · Zobacz więcej »

Pens

Pens – moneta zdawkowa używana w Wielkiej Brytanii i jej terytoriach zależnych, wybita po raz pierwszy w drugiej połowie VIII wieku przez króla Mercji Offę na wzór denara karolińskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Pens · Zobacz więcej »

Pepin II Akwitański

Pepin II, zwany Młodszym (ur. 823, zm. po 864 w Senlis) – król Akwitanii z dynastii Karolingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Pepin II Akwitański · Zobacz więcej »

Pepin Krótki

Pepin Krótki zwany też Pepinem Małym, Pepinem Młodszym i Pepinem III, fr. Pepin le Bref (ur. 714 prawdopodobnie w Jupille koło Liège, zm. 24 września 768 w Saint-Denis) – król Franków od roku 751, majordom Neustrii i Burgundii (741–751) oraz Austrazji (747–751); majordom Childeryka III, ostatniego króla Franków z dynastii Merowingów.

Nowy!!: Średniowiecze i Pepin Krótki · Zobacz więcej »

Pepin z Landen

Pepin z Landen zwany również Pepinem Starszym (ur. ok. 580, zm. 21 lutego 640) – majordom Austrazji za czasów Merowingów: Chlotara II, Dagoberta I i Sigeberta III, święty Kościoła katolickiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Pepin z Landen · Zobacz więcej »

Periodyzacja

Periodyzacja – umowny podział continuum czasowego (na ery, okresy, epoki, itp.) w geologii historycznej, prehistorii, historii, historii literatury, historii sztuki.

Nowy!!: Średniowiecze i Periodyzacja · Zobacz więcej »

Pieśń o Hildebrandzie

Pieśń o Hildebrandzie – zachowana we fragmentach epicka pieśń bohaterska napisana w języku staro-wysoko-niemieckim (Althochdeutsch) powstała w latach 800–820 na terenie Frankonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Pieśń o Hildebrandzie · Zobacz więcej »

Pieśń o Rolandzie

Karol Wielki pasuje Rolanda na rycerza Śmierć Rolanda w bitwie pod Roncevaux, ilustracja z manuskryptu, ok. 1455-1460 Pieśń o Rolandzie (fr. La Chanson de Roland) – francuska pieśń, najstarszy i najbardziej znany francuski epos rycerski, należący do tzw.

Nowy!!: Średniowiecze i Pieśń o Rolandzie · Zobacz więcej »

Pielgrzym (religia)

Pielgrzym, pątnik – człowiek odbywający wędrówkę do miejsca kultu, uczestnik pielgrzymki.

Nowy!!: Średniowiecze i Pielgrzym (religia) · Zobacz więcej »

Pielgrzymka

Jasną Górę (Pielgrzymka Wrocławska, 2003) Emblematy pieszych pielgrzymek z Płocka do Skępego z lat 1996-2011 Pielgrzymka – podróż podjęta z pobudek religijnych do miejsc świętych.

Nowy!!: Średniowiecze i Pielgrzymka · Zobacz więcej »

Pierwsza sztuka romańska

Masyw zachodni Saint Philibert w Tournus, ok. 1040 Wnętrze kościoła San Vicente w Cardonie Saint-Michel de Cuxa Saint-Guilhem-le-Désert Pierwsza sztuka romańska (fr. premier art roman) – termin używany wobec sztuki, stojącej na pograniczu przedromańskiej i romańskiej, rozwijającej się na rozległym obszarze wzdłuż wybrzeży Morza Śródziemnego i rozprzestrzeniającej się na północ.

Nowy!!: Średniowiecze i Pierwsza sztuka romańska · Zobacz więcej »

Pika

Pika, spisa, staropol.

Nowy!!: Średniowiecze i Pika · Zobacz więcej »

Piktowie

Théodora de Bry, XVI wiek Piktowie (łac. picti – "pomalowani", ze względu na ciała pokryte tatuażami) – nazwa stosowana przez starożytnych Rzymian na określenie grupy plemion zamieszkujących ziemie obecnej Szkocji (na północ od rzek Forth i Clyde) w okresie między przybyciem Rzymian do północnej Brytanii (ok. 100 roku n.e.) a połową IX wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Piktowie · Zobacz więcej »

Pireneje

Mapa topograficzna Pirenejów Dolina Ordesy Pic de Bugatet – 2877 m n.p.m. Pedraforca - 2497 m n.p.m. ośrodek zimowy La Molina Pireneje (hiszp. Pirineos, kat. Pirineus; franc. Pyrénées; gask. Pirenèus; arag. Perineus; bask. Pirinioak) – należą do Alpidów Zachodnich, trzeci pod względem wysokości po Alpach i Górach Betyckich łańcuch górski w Europie, znajdujący się w północno-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Pireneje · Zobacz więcej »

Pistoia

Pistoia – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskanii, w prowincji Pistoia.

Nowy!!: Średniowiecze i Pistoia · Zobacz więcej »

Piza

Piza (wł. Pisa) – miasto we Włoszech, w Toskanii, 85 379 mieszkańców, nad rzeką Arno, oddalone o 13 km od wybrzeża Morza Tyrreńskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Piza · Zobacz więcej »

Plantageneci

Plantageneci – boczna linia drugiej dynastii Andegawenów, wywodzi się od hrabiego Gotfryda V Plantageneta (starszego syna Fulka V) i Matyldy angielskiej (córki króla Henryka I).

Nowy!!: Średniowiecze i Plantageneci · Zobacz więcej »

Platonizm

Platonizm – niejednorodny nurt filozoficzny, opierający się na filozofii Platona (427-347 p.n.e.). W poszczególnych epokach historycznych, rozwijały się różne odłamy platonizmu, niejednokrotnie bardzo się od siebie różniące.

Nowy!!: Średniowiecze i Platonizm · Zobacz więcej »

Pobór (wojsko)

Pobór obejmuje całokształt przedsięwzięć związanych z oceną zdolności fizycznej i psychicznej (realizowane przez właściwe komisje lekarskie powoływane przez władze lokalne na czas trwania poboru) młodych ludzi do służby wojskowej oraz ujęciem ich w ewidencji wojskowej.

Nowy!!: Średniowiecze i Pobór (wojsko) · Zobacz więcej »

Podbój Rusi przez Mongołów

Podbój Rusi przez Mongołów.

Nowy!!: Średniowiecze i Podbój Rusi przez Mongołów · Zobacz więcej »

Podboje arabskie

Ekspansja czasów Umajjadów, 661–750 Podboje arabskie - podboje dokonane przez Arabów od momentu założenia kalifatu w roku 632 aż do jego rozpadu w drugiej połowie VIII i IX wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Podboje arabskie · Zobacz więcej »

Podboje Mongołów

Zmiany granic imperium mongolskiego od 1206 do 1294 Podboje Mongołów – podboje dokonane przez imperium mongolskie w XIII wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Podboje Mongołów · Zobacz więcej »

Poddaństwo

Poddaństwo – forma uzależnienia chłopów od pana w społeczeństwie feudalnym.

Nowy!!: Średniowiecze i Poddaństwo · Zobacz więcej »

Podkowa

Podkowa Rodzaje podków, kopyta i ''podkowiaki'' - rycina Podkowa z jednym kapturkiem i podkowa z dwoma kapturkami Podkowy to powszechnie spotykane symbole mające przynosić szczęście Podkowa – metalowe wzmocnienie w kształcie litery U przybijane gwoździami (zwanymi podkowiakami) do kopyt końskich w celu zapobiegania ścieraniu się kopyt.

Nowy!!: Średniowiecze i Podkowa · Zobacz więcej »

Poemat

Poemat – dłuższy utwór wierszowany obejmujący ciąg wydarzeń tworzących fabułę lub grupę refleksji, opisów.

Nowy!!: Średniowiecze i Poemat · Zobacz więcej »

Pogrom

pogromu we Lwowie (1941) pogromu w Białymstoku (1906) Mińsku Mazowieckim (1936) Pogrom – tradycyjnie, w znaczeniu słownikowym tyle co „zadanie komuś klęski”, „rozgromienie” (np. wrogich wojsk), „unicestwienie”, „wybicie”.

Nowy!!: Średniowiecze i Pogrom · Zobacz więcej »

Pontyfikat

Pontyfikat – w Kościele katolickim okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa.

Nowy!!: Średniowiecze i Pontyfikat · Zobacz więcej »

Portal

Portal – ozdobne architektoniczne obramienie drzwi wejściowych (czasami też wewnętrznych) w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach.

Nowy!!: Średniowiecze i Portal · Zobacz więcej »

Portret

Hyacinthe Rigaud, ''Ludwik XIV'' – portret reprezentacyjny Antoon van Dyck, ''Potrójny portret Karola I'' Rembrandt, ''Saskia jako Flora'' – portret historyzowany Johann Zoffany, ''Królowa Charlotta z dziećmi i braćmi'' – portret rodzinny, conversation pieces Giovanni Battista Moroni, ''Rycerz w czerni'' – portret ''en pied'' Portret, podobizna, konterfekt (fr. portrait; łac. protrahere – wydobyć na światło dzienne, wyjawiać, pokazać; contrafacere – naśladować) – artystyczny wizerunek (malarski, rzeźbiarski, graficzny, rysunkowy) konkretnej osoby lub grupy osób, ukazujący zewnętrzne podobieństwo oraz niekiedy cechy charakteru portretowanych.

Nowy!!: Średniowiecze i Portret · Zobacz więcej »

Posąg

Posąg Wenus z Milo Posąg (także statua) – pełnofigurowa rzeźba przedstawiająca człowieka, rzadziej zwierzę.

Nowy!!: Średniowiecze i Posąg · Zobacz więcej »

Poszycie stykowe

Poszycie stykowe Poszycie stykowe (karawelowe, klepkowe) – rodzaj poszycia kadłubów drewnianych, stosowany już w czasach prehistorycznych.

Nowy!!: Średniowiecze i Poszycie stykowe · Zobacz więcej »

Powstanie Wata Tylera

Powstanie Wata Tylera – powstanie chłopów angielskich w 1381 pod wodzą Wata Tylera, które swoim zasięgiem objęło całą Anglię.

Nowy!!: Średniowiecze i Powstanie Wata Tylera · Zobacz więcej »

Powszechnik

Powszechnik (łac. universale, l.mn. universalia) – w metafizyce to, co jest (realnie lub w jakimś możliwym świecie) posiadane przez wiele różnych jednostkowych rzeczyPor.

Nowy!!: Średniowiecze i Powszechnik · Zobacz więcej »

Prawo kanoniczne

Prawo kanoniczne, prawo kościelne – w Kościołach chrześcijańskich różnych tradycji system norm prawnych określających funkcjonowanie poszczególnych Kościołów, prawa i obowiązki poszczególnych członków (duchownych i świeckich), sposób zarządzania Kościołem, jego strukturę, przestępstwa i kary za nie oraz elementarne przepisy liturgiczne.

Nowy!!: Średniowiecze i Prawo kanoniczne · Zobacz więcej »

Prawo rzymskie

Prawo rzymskie – termin oznaczający najczęściej prawo starożytnego Rzymu, które rozwijało się od czasów prawa zwyczajowego, aż do kodyfikacji Justyniana I Wielkiego (VI wiek n.e.). Prawo rzymskie miało istotny wpływ na rozwój prawodawstwa europejskiego (tzw. recepcja prawa rzymskiego) w postaci prawa powszechnego (ius commune) w średniowieczu, pandektystykę, która osiągnęła swoje apogeum w XIX wieku, a także na współczesną naukę, rozwijaną jako przedmiot uniwersytecki.

Nowy!!: Średniowiecze i Prawo rzymskie · Zobacz więcej »

Prawo zwyczajowe

Prawo zwyczajowe – normy prawne trwale i jednolicie wykonywane w przekonaniu, że są obowiązującym prawem.

Nowy!!: Średniowiecze i Prawo zwyczajowe · Zobacz więcej »

Primogenitura

Primogenitura (z łac. primo genitus - najpierw urodzony, najstarszy (z synów)) – prawo pierwszeństwa w dziedziczeniu tronu, majątku, majoratu itp., przysługujące najstarszemu synowi lub najstarszemu potomkowi w linii prostej; pierworództwo.

Nowy!!: Średniowiecze i Primogenitura · Zobacz więcej »

Proces o czary

Proces w Salem – przesłuchanie „opętanej” Proces o czary, polowanie na czarownice – popularne nazwy procesu karnego, w którym oskarżonemu stawia się zarzut uprawiania magii.

Nowy!!: Średniowiecze i Proces o czary · Zobacz więcej »

Proch

Proch bezdymny Proch — materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej.

Nowy!!: Średniowiecze i Proch · Zobacz więcej »

Promontorio del Gargano

Półwysep Gargano (wł. Promontorio del Gargano lub Testa del Gargano) – półwysep w Europie Południowej, we wschodniej części Półwyspu Apenińskiego, położony nad Morzem Adriatyckim.

Nowy!!: Średniowiecze i Promontorio del Gargano · Zobacz więcej »

Prozelityzm

Aśoki (260−218 r. p.n.e.) Prozelityzm (gr. prosēlytos obcy, przybysz) – nawracanie innych na swoją wiarę.

Nowy!!: Średniowiecze i Prozelityzm · Zobacz więcej »

Prusy (państwo)

Prusy (niem. Preußen) – niejednoznaczny termin, odnoszący się kolejno do kilku państw stworzonych na historycznych terenach Prus w okresie od 1226 do 1947.

Nowy!!: Średniowiecze i Prusy (państwo) · Zobacz więcej »

Prymitywiści niderlandzcy

Jan van Eyck, ''Portret małżonków Arnolfinich'', 1434, National Gallery w Londynie Katedra św. Bawona Prymitywi flamandzcy (fr. les primitifs flamands, łac. primitivus – pierwotny) – obiegowa nazwa, obecnie rzadko używana W nowszych opracowaniach historii sztuki rzadko używa się tego terminu z uwagi na pejoratywne konotacje.

Nowy!!: Średniowiecze i Prymitywiści niderlandzcy · Zobacz więcej »

Przędzenie

Ręczny proces przędzenia z użyciem kołowrotka Pierwsza przędzarka ''Jenny'' Niedoprzędzarka skrzydełkowa Przędzarka obrączkowa Przędzenie – ogół operacji wykonywanych na włóknie, prowadzących do utworzenia przędzy.

Nowy!!: Średniowiecze i Przędzenie · Zobacz więcej »

Przylądek Dobrej Nadziei

Przylądek Dobrej Nadziei (ang. Cape of Good Hope, afr. Kaap die Goeie Hoop, port. Cabo da Boa Esperança), pierwotnie Przylądek Burz (port. Cabo das Tormentas) – przylądek leżący w Republice Południowej Afryki, 160 km na północny zachód od Przylądka Igielnego.

Nowy!!: Średniowiecze i Przylądek Dobrej Nadziei · Zobacz więcej »

Psałterz

Psałterz (w średniowiecznej łacinie psalterium od późnogr. psaltērion) – wydana oddzielnie księga zawierająca 150 biblijnych psalmów używana jako modlitewnik, śpiewnik, bądź też przeznaczona do celów liturgicznych w chrześcijaństwie lub judaizmie.

Nowy!!: Średniowiecze i Psałterz · Zobacz więcej »

Psucie monety

Psucie monety – w ścisłym znaczeniu tego sformułowania to obniżanie zawartości szlachetnego kruszcu w monecie i zmniejszanie jej ciężaru.

Nowy!!: Średniowiecze i Psucie monety · Zobacz więcej »

Quattrocento

Masaccio, ''Grosz czynszowy'' (fragment), ok. 1426-27, kaplica Brancaccich Quattrocento (’czterysta’) – pojęcie odnoszące się do XV wieku we włoskiej kulturze.

Nowy!!: Średniowiecze i Quattrocento · Zobacz więcej »

Rachunkowość

Kłodzku Rachunkowość – system ewidencji gospodarczej ujmujący w mierniku pieniężnym i przekroju poszczególnych podmiotów gospodarczych wraz z procesami produkcji, dystrybucji, konsumpcji i akumulacji.

Nowy!!: Średniowiecze i Rachunkowość · Zobacz więcej »

Ratusz

Ratusz (’dom rady’) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Ratusz · Zobacz więcej »

Rawenna

Rawenna (wł. Ravenna) – miasto i gmina w północnych Włoszech w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna.

Nowy!!: Średniowiecze i Rawenna · Zobacz więcej »

Rękopis

Pana Tadeusza Rękopis, in.

Nowy!!: Średniowiecze i Rękopis · Zobacz więcej »

Reforma kluniacka

Reforma kluniacka – reformy na przełomie X i XI wieku za pontyfikatu papieża Sylwestra II, które wprowadzono najpierw w klasztorze w Cluny.

Nowy!!: Średniowiecze i Reforma kluniacka · Zobacz więcej »

Reformacja

kościoła zamkowego w Wittenberdze. bulli papieskiej. Przedstawiciele reformacji przy wspólnym stole, anonimowa rycina z XVII wieku. Jan Łaski, na Zachodzie znany jako Johannes a Lasco, był jedynym przedstawicielem polskiej reformacji, który zyskał europejski rozgłos. Reformacja – ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa.

Nowy!!: Średniowiecze i Reformacja · Zobacz więcej »

Reguła św. Benedykta

Baden. Reguła św.

Nowy!!: Średniowiecze i Reguła św. Benedykta · Zobacz więcej »

Reguła podwójnego zapisu

Reguła podwójnego zapisu – jedna z podstawowych zasad rachunkowości.

Nowy!!: Średniowiecze i Reguła podwójnego zapisu · Zobacz więcej »

Reguła zakonna

Reguła zakonna (od łac. regula) – zbiór podstawowych przepisów regulujących codzienne życie zakonne, charakterystyczny zwłaszcza dla pierwszych form wspólnot w chrześcijaństwie oraz dla buddyzmu.

Nowy!!: Średniowiecze i Reguła zakonna · Zobacz więcej »

Rekonkwista

Rekonkwista (hiszp., port. reconquista, „ponowne zdobycie”) – walka chrześcijan o wyparcie Maurów z Półwyspu Iberyjskiego, trwająca od VIII do XV wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Rekonkwista · Zobacz więcej »

Relief

Relief jako ozdoba ołtarza Płaskorzeźba jako dekoracja architektoniczna Relief nad wejściem do kościoła Relief (płaskorzeźba) – kompozycja rzeźbiarska wykonana na płycie kamiennej, metalowej lub drewnianej z pozostawieniem na niej tła.

Nowy!!: Średniowiecze i Relief · Zobacz więcej »

Religia państwowa

Religia państwowa – religia wspierana ideowo lub w systemie prawnym, jako jedyna, przez państwo.

Nowy!!: Średniowiecze i Religia państwowa · Zobacz więcej »

Relikwiarz

św. Jana Pawła II Relikwiarz – naczynie kultu religijnego w kształcie krzyża, monstrancji, puszki lub skrzynki do przechowywania doczesnych szczątków – relikwii.

Nowy!!: Średniowiecze i Relikwiarz · Zobacz więcej »

Relikwie

Relikwiarz 200px Jezusa, jedna z relikwii znajdująca się w miejscowości Prüm w Niemczech św. Jana Pawła II Relikwie (łac. reliquiae: pozostałości, resztki) – szczątki ciał osób świętych lub przedmioty z którymi te osoby miały związek w czasie życia, stanowiące przedmioty czci w wielu religiach (np. drewno lub drzazgi z krzyża na którym umarł Jezus).

Nowy!!: Średniowiecze i Relikwie · Zobacz więcej »

Ren

--> Szafuzy Ren (fr. Rhin, niem. Rhein, nid. Rijn, ret. Rein, łac. Rhenus) – jedna z najdłuższych rzek w Europie, licząca 1233 km, w tym 865 km w Niemczech.

Nowy!!: Średniowiecze i Ren · Zobacz więcej »

Renesans

Leonardo da Vinci św. Ignacy Loyola Marcin Luter Krzysztof Kolumb Karol V Papież Juliusz II Mikołaj Kopernik Odrodzenie, in.

Nowy!!: Średniowiecze i Renesans · Zobacz więcej »

Renesans karoliński

Otgarowi z Moguncji ''Liber de laudibus Sanctae Crucis'', manuskrypt z Fuldy, ok. 831-840. Renesans karoliński – okres rozwoju kultury zachodnioeuropejskiej, przypadający na panowanie Karolingów, zwłaszcza Karola Wielkiego, w którym nastąpiło ponowne przyjęcie kultury starożytnej.

Nowy!!: Średniowiecze i Renesans karoliński · Zobacz więcej »

Republika Genui

Republika Genui (po włosku: Repubblica di Genova) – dawne niepodległe państwo leżące w Ligurii, na wybrzeżu północno-zachodnich Włoch.

Nowy!!: Średniowiecze i Republika Genui · Zobacz więcej »

Republika Pizy

Republika Pizy to nazwa de facto niepodległego państwa, którego centrum stanowiło miasto Piza w Toskanii.

Nowy!!: Średniowiecze i Republika Pizy · Zobacz więcej »

Republika Wenecka

Republika Wenecka, Rzeczpospolita Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797.

Nowy!!: Średniowiecze i Republika Wenecka · Zobacz więcej »

Retoryka

Justynian. Napis głosi: ''Retoryka (...) jest najcudowniejszą ze wszystkich umiejętności''. Retoryka – sztuka budowania artystycznej, perswazyjnej wypowiedzi ustnej lub pisemnej, nauka o niej, refleksja teoretyczna, jak również wiedza o komunikacji słownej, obrazowej i zachowawczej pomiędzy autorem wypowiedzi a jej odbiorcami.

Nowy!!: Średniowiecze i Retoryka · Zobacz więcej »

Robert de Mortain

biskupa Odona (L) Robert (ur. ok. 1031, zm. 8 grudnia 1090) – hrabia Mortain, 1.

Nowy!!: Średniowiecze i Robert de Mortain · Zobacz więcej »

Robert Guiscard

herb rodu Hauteville moneta z wyobrażeniem Roberta Guiscarda Robert Guiscard (ur. ok. 1016 w Normandii, zm. 17 lipca 1085 w Kefalinii) – książę Apulii, Kalabrii i Sycylii.

Nowy!!: Średniowiecze i Robert Guiscard · Zobacz więcej »

Robert I (władca Franków)

Robert I (ur. ok. 865, zm. 15 czerwca 923) – król zachodniofrankijski 922 - 923.

Nowy!!: Średniowiecze i Robert I (władca Franków) · Zobacz więcej »

Robert I Bruce

Robert I, Robert VIII de Bruce (średniowieczny gael. Roibert a Briuis; współczesny gael. Raibeart Bruis; ur. 11 lipca 1274, zm. 7 czerwca 1329) – król Szkocji 1306–1329.

Nowy!!: Średniowiecze i Robert I Bruce · Zobacz więcej »

Rodan

Rodan Dolina górnego Rodanu Rodan w Lyonie Delta Rodanu Delta Rodanu Rodan (fr. Rhône, frank.-prow. Rôno, oks. Ròse, wł. Rodano, niem. Rhone lub Rotten, ret. Rodan, łac. Rhodanus) – rzeka płynąca przez terytorium Szwajcarii i Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Rodan · Zobacz więcej »

Roderyk (król Wizygotów)

Roderyk, Rodryg – książę Betyki, po śmierci króla Wizygotów Wittiza w 710, Wizygoci z południa obwołali Roderyka królem.

Nowy!!: Średniowiecze i Roderyk (król Wizygotów) · Zobacz więcej »

Rogier van der Weyden

Rogier van der Weyden (ur. 1399/1400 w Tournai, zm. 18 czerwca 1464 w Brukseli) – malarz, przedstawiciel szkoły niderlandzkiej.

Nowy!!: Średniowiecze i Rogier van der Weyden · Zobacz więcej »

Rolf

Pomnik Rollona w parku miejskim w Alesund w Norwegii Rolf, Rollo (nord. Hrólfr Rögnvaldsson i Göngu-Hrólfr, ur. zapewne ok. 860, zm. ok. 932) – wódz Normanów, pierwszy książę Normandii w latach 911–927.

Nowy!!: Średniowiecze i Rolf · Zobacz więcej »

Roman IV Diogenes

Roman IV i Eudoksja Makrembolitissa Roman IV Diogenes (ur. ok. 1020, zm. 4 sierpnia 1072) – cesarz bizantyjski od 1067 do 1071.

Nowy!!: Średniowiecze i Roman IV Diogenes · Zobacz więcej »

Romulus Augustulus

Flawiusz Romulus Augustus (Flavius Romulus Augustus), zwany później przez swych wrogów szyderczo Augustulusem („Auguścik”, „cesarzątko”) (ur. ok. 463, zm. po 507) – ostatni cesarz zachodniorzymski, syn Orestesa, naczelnika wojsk, który w rzeczywistości sprawował władzę.

Nowy!!: Średniowiecze i Romulus Augustulus · Zobacz więcej »

Rozum

Rozum – zdolność do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia i wyciągania wniosków z przetworzonych danych.

Nowy!!: Średniowiecze i Rozum · Zobacz więcej »

Ruś Kijowska

Ruś Kijowska (st.rus. Рѹсь / Rus’, рѹсьскаѧ землѧ / ruskaja ziemlja, gr. Ῥωσία / Rhossía, łac. Russia, od XII wieku także Ruthenia, st.nord. Garðaríki) – średniowieczne państwo feudalne w Europie Wschodniej, rządzone przez dynastię Rurykowiczów pochodzenia wareskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Ruś Kijowska · Zobacz więcej »

Rudolf I Burgundzki

Rudolf I Burgundzki (również znany jako Radulf, Ralph, czy Raoul (ur. ok. 890, zm. 15 stycznia 936 w Auxerre) – książę burgundzki w latach 921-923, król zachodniofrankijski w latach 923-936. Syn księcia burgundzkiego Ryszarda I, z dynastii Buviniden oraz Adelajdy, córki Konrada II, hrabiego Auxerre. W 921 roku ożenił się z Emmą, córką Roberta I i Béatrice de Vermandois. Dlatego po śmierci teścia mógł objąć władzę nad Frankami. Podczas swojego panowania dwukrotnie (w latach 924 i 933) nadawał nowe terytoria Normanom, którzy od 911 byli lennikami królów Francji jako władcy Normandii. W 923 r. roku w bitwie pod Fiorenzuola d'Arda pokonał wojska Berengara I z Friuli.

Nowy!!: Średniowiecze i Rudolf I Burgundzki · Zobacz więcej »

Rusznica

Rusznica (staropolskie ruśnica z cz. ručnice) – dawna ręczna długa broń palna, strzelba początkowo bez zamka, później z zamkiem lontowym albo kołowym.

Nowy!!: Średniowiecze i Rusznica · Zobacz więcej »

Rycerstwo

Jana Matejki) Albrechta Dürera Ilustracja przedstawiająca XIII-wiecznego rycerza Rycerstwo – stan społeczny złożony z konnych wojowników istniejący w Europie w okresie pełnego średniowiecza i późnego średniowiecza.

Nowy!!: Średniowiecze i Rycerstwo · Zobacz więcej »

Rycymer

Libiusza Sewera. Na rewersie znajduje się monogram Rycymera. Rycymer (łac. Flavius Ricimer, ok. 405 – zm. 18 sierpnia 472) – wódz rzymski.

Nowy!!: Średniowiecze i Rycymer · Zobacz więcej »

Ryszard I Lwie Serce

Pomnik Ryszarda Lwie Serce Ryszard I Lwie Serce (ang. Richard the Lionheart, fr. Richard Cœur de Lion) (ur. 8 września 1157, zm. 6 kwietnia 1199) – król Anglii od 1189.

Nowy!!: Średniowiecze i Ryszard I Lwie Serce · Zobacz więcej »

Ryszard III York

Ryszard III, ang. Richard III (ur. 2 października 1452, zm. 22 sierpnia 1485) – król Anglii od 1483 r. (koronowany 6 lipca), najmłodszy syn Ryszarda Plantageneta, 3. księcia Yorku, i Cecylii Neville, córki 1. hrabiego Westmorlandu.

Nowy!!: Średniowiecze i Ryszard III York · Zobacz więcej »

Rządy książąt

Rządy książąt - okres bezkrólewia w historii państwa Longobardów trwający w latach 574-584.

Nowy!!: Średniowiecze i Rządy książąt · Zobacz więcej »

Rzymski system zapisywania liczb

Rzymski system zapisywania liczb zwany też łacińskim – addytywny system liczbowy, w podstawowej wersji używający 7 znaków.

Nowy!!: Średniowiecze i Rzymski system zapisywania liczb · Zobacz więcej »

Sainte-Chapelle

Sainte-Chapelle (Święta Kaplica) – dwukondygnacyjna kaplica zamkowa położona w centrum dawnej siedziby królewskiej na wyspie Cité w Paryżu.

Nowy!!: Średniowiecze i Sainte-Chapelle · Zobacz więcej »

Sakrament święceń

Sakrament święceń, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj.

Nowy!!: Średniowiecze i Sakrament święceń · Zobacz więcej »

Saladyn

Saladyn, franc. Saladin, od arab. صلاح الدين (pełne imię: al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi), ur.

Nowy!!: Średniowiecze i Saladyn · Zobacz więcej »

Sanktuarium

Sanktuarium na Jasnej Górze w Częstochowie Sanktuarium na Kościelcu Sanktuarium (od łac. sanctuarium z sanctus "święty") – termin, którym określa się miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte.

Nowy!!: Średniowiecze i Sanktuarium · Zobacz więcej »

Saper

Amerykański żołnierz usuwający minę Usuwanie min w Wietnamie Pomnik Chwała Saperom w Warszawie Saper – nazwa zawodu człowieka trudniącego się materiałami wybuchowymi, szczególnie ich rozbrajaniem.

Nowy!!: Średniowiecze i Saper · Zobacz więcej »

Saraceni

Bizantyjska ilustracja z XII-wiecznej kroniki przedstawiająca rzeź Saracenów pojmanych na Krecie podczas wojny bizantyjsko-arabskiej Saraceni (gr. Σαρακηνοí Sarakēnoí, z arab. شرقيين szarkijjin od شرق szark „wschód”) – w starożytności używana przez Greków i Rzymian nazwa koczowniczych plemion arabskich, żyjących w północno-zachodniej Arabii i na półwyspie Synaj.

Nowy!!: Średniowiecze i Saraceni · Zobacz więcej »

Sasanidzi

Imperium perskie za czasów Sasanidów: terytorium przez większość jego istnienia (ciemna zieleń) i zasięg krótkotrwałych największych zdobyczy (jasna zieleń) Sasanidzi – dynastia panująca w Iranie w latach 224–651 naszej ery.

Nowy!!: Średniowiecze i Sasanidzi · Zobacz więcej »

Sasi

Sasi w Europie ok. 530 Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii.

Nowy!!: Średniowiecze i Sasi · Zobacz więcej »

Sânnicolau Mare

Sânnicolau Mare (węg. Nagyszentmiklós) – miasto na zachodzie Rumunii, w okręgu Temesz, w Banacie (na pograniczu węgierskim).

Nowy!!: Średniowiecze i Sânnicolau Mare · Zobacz więcej »

Słowianie

południowosłowiańskim językiem urzędowym Słowianie w VI wieku Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu etnicznym, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach.

Nowy!!: Średniowiecze i Słowianie · Zobacz więcej »

Sąd Ostateczny

Sąd Ostateczny'', ok. 1470 Sąd Ostateczny – w różnych religiach ujawnienie historycznych owoców ludzkiego postępowania na rzecz dobra lub zła następujące po paruzji.

Nowy!!: Średniowiecze i Sąd Ostateczny · Zobacz więcej »

Scholastyka (filozofia)

Mistrz i uczniowie (1464) Scholastyka – termin wieloznaczny, oznaczający początkowo naukę uprawianą na średniowiecznych uniwersytetach.

Nowy!!: Średniowiecze i Scholastyka (filozofia) · Zobacz więcej »

Scytowie

Terytoria Scytów i ich sąsiadów Scytowie – koczownicze ludy irańskie wywodzące się z obszarów pomiędzy Ałtajem a dolną Wołgą, tj.

Nowy!!: Średniowiecze i Scytowie · Zobacz więcej »

Sefardyjczycy

292x292px Sefardyjczycy (także Spaniolowie, Żydzi sefardyjscy; od hebr. ספרד Sefarad Hiszpania i Portugalia) – określenie ludności żydowskiej zamieszkującej obszar Półwyspu Iberyjskiego, posługującej się dialektami judeo-romańskimi.

Nowy!!: Średniowiecze i Sefardyjczycy · Zobacz więcej »

Sekcja zwłok

Współczesny stół do sekcji zwłok Sekcja zwłok (łac. sectio: cięcie, rozcięcie), autopsja (gr. autopsia: zobaczyć na własne oczy) – badanie pośmiertne (łac. post mortem), którego celem jest najczęściej ustalenie przyczyny zgonu.

Nowy!!: Średniowiecze i Sekcja zwłok · Zobacz więcej »

Sekwana

Sekwana (fr. Seine, łac. Sequana) – rzeka w północnej Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Sekwana · Zobacz więcej »

Senior (feudalizm)

Senior – w średniowiecznym feudalizmie europejskim określano tak osobę, która weszła w osobisty stosunek zwierzchni z wasalem.

Nowy!!: Średniowiecze i Senior (feudalizm) · Zobacz więcej »

Septymania

Septymania w 537 roku Septymania (łacina: Septimania) – kraina historyczna w południowej Francji między Garonną a Rodanem i między Sewennami a Pirenejami.

Nowy!!: Średniowiecze i Septymania · Zobacz więcej »

Serbia Nemaniczów

Serbia Nemaniczów – państwo serbskie istniejące w okresie pomiędzy 1170 a 1371 pod rządami dynastii Nemaniczów, od 1217 jako królestwo, a od 1346 jako carstwo.

Nowy!!: Średniowiecze i Serbia Nemaniczów · Zobacz więcej »

Sewilla

Sewilla (hiszp. Sevilla) – stolica Andaluzji, port nad rzeką Gwadalkiwir, w XVII wieku najludniejsze miasto Hiszpanii, znane z największej katedry świata, pałacu i giełdy wpisanych na listę UNESCO.

Nowy!!: Średniowiecze i Sewilla · Zobacz więcej »

Sfera

Sfera Sfera – zbiór wszystkich punktów (miejsce geometryczne) w przestrzeni metrycznej oddalonych o ustaloną odległość od wybranego punktu.

Nowy!!: Średniowiecze i Sfera · Zobacz więcej »

Skandynawia

Flaga Danii Flaga Szwecji Flaga Norwegii Unii kalmarskiej Skandynawizm – plakat propagandowy; flagi: Danii, Norwegii i Szwecji Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię.

Nowy!!: Średniowiecze i Skandynawia · Zobacz więcej »

Sklepienie żebrowe

Sklepienie żebrowe – sklepienie, w którym są zastosowane żebra (łęki) na linii przenikania kolebek lub innych elementów sklepionych.

Nowy!!: Średniowiecze i Sklepienie żebrowe · Zobacz więcej »

Sklepienie kolebkowe

stylu romańskiego malarstwem ściennym Sklepienie kolebkowe (beczkowe) – sklepienie w kształcie połowy leżącego walca przeciętego wzdłuż płaszczyzny poziomej.

Nowy!!: Średniowiecze i Sklepienie kolebkowe · Zobacz więcej »

Skryba

scriptorium Skryba (łac. scriba) – osoba zajmująca się zawodowo odręcznym przepisywaniem ksiąg lub dokumentów.

Nowy!!: Średniowiecze i Skryba · Zobacz więcej »

Skryptorium

zamku w Malborku Skryba przy pracy w skryptorium Skryptorium (łac. scriptorium od scribere „pisać”) – średniowieczna nazwa pulpitu do pisania i czytania oraz całości warsztatu pisarskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Skryptorium · Zobacz więcej »

Skrzyżowanie naw

Skrzyżowanie naw na planie typowego średniowiecznego kościoła Wieża – sposób akcentowania skrzyżowania naw zewnątrz. Katedra w Salisbury Bazylice Watykańskiej Skrzyżowanie naw – obszar na przecięciu nawy głównej i prezbiterium z transeptem (nawą poprzeczną); występuje w świątyniach wzniesionych na planie krzyża.

Nowy!!: Średniowiecze i Skrzyżowanie naw · Zobacz więcej »

Sobór trydencki

Sobór trydencki – sobór powszechny Kościoła katolickiego, który miał miejsce w latach 1545–1563.

Nowy!!: Średniowiecze i Sobór trydencki · Zobacz więcej »

Sobór w Konstancji

Sobór w Konstancji – sobór powszechny Kościoła katolickiego zwołany przez pizańskiego antypapieża Jana (XXIII) (później potwierdzony przez papieża Grzegorza XII) na wezwanie Zygmunta Luksemburskiego (wówczas elektora brandenburskiego, króla węgierskiego i niemieckiego, późniejszego Świętego Cesarza Rzymskiego), trwający od 16 listopada 1414 do 22 kwietnia 1418 w Konstancji.

Nowy!!: Średniowiecze i Sobór w Konstancji · Zobacz więcej »

Spatha

Replika spathy z II wieku n.e. Spatha – miecz dłuższy niż gladius, używany przez jazdę rzymską w czasach republiki i cesarstwa.

Nowy!!: Średniowiecze i Spatha · Zobacz więcej »

Spór o inwestyturę

Grzegorz VII Henryk IV Spór o inwestyturę – spór między cesarzem Henrykiem IV, a papieżem Grzegorzem VII o mianowanie biskupów.

Nowy!!: Średniowiecze i Spór o inwestyturę · Zobacz więcej »

Spór o uniwersalia

Spór o uniwersalia – filozoficzny problem dotyczący statusu pojęć ogólnych (powszechników, uniwersaliów), historycznie przybierał formę dyskusji wokół istnienia idei.

Nowy!!: Średniowiecze i Spór o uniwersalia · Zobacz więcej »

Spirytus rektyfikowany

Spirytus rektyfikowany produkowany przez Polmos Spirytus rektyfikowany – destylat lub wodny roztwór alkoholu etylowego zawierający 95% (objętościowo) alkoholu.

Nowy!!: Średniowiecze i Spirytus rektyfikowany · Zobacz więcej »

Społeczność lokalna

Społeczność lokalna – zbiorowość zamieszkująca wyodrębnione, stosunkowo niewielkie terytorium, jak np.

Nowy!!: Średniowiecze i Społeczność lokalna · Zobacz więcej »

Stan (zbiorowość społeczna)

''Lament różnego stanu ludzi nad umarłym Creditem'', ok. 1655 iluminacji Chrystusa Stan – zbiorowość społeczna w europejskim społeczeństwie feudalnym (w dobie ustrojów monarchii stanowej i absolutnej), wyróżniająca się charakterystyczną pozycją ekonomiczną, społeczną i prawną swoich członków (wyraźnie wyodrębnionymi prawami i obowiązkami).

Nowy!!: Średniowiecze i Stan (zbiorowość społeczna) · Zobacz więcej »

Stany Generalne (Francja)

Stany Generalne (fr. États-Généraux) – zgromadzenie reprezentujące przedstawicieli 3 stanów Francji: szlachty, duchowieństwa i stanu trzeciego, czyli reszty społeczeństwa zwoływane jako doradczy organ króla, zwłaszcza w sprawach ustalania podatków.

Nowy!!: Średniowiecze i Stany Generalne (Francja) · Zobacz więcej »

Starożytność

Egipskie piramidy Ateny na Akropolu Rzymskie koloseum Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem (tylko w odniesieniu Grecji i Rzymu) i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e. Dokładne ramy czasowe tego okresu nie są ściśle określone.

Nowy!!: Średniowiecze i Starożytność · Zobacz więcej »

Statuty Kazimierza Wielkiego

Franciszka Smuglewicza Statuty Kazimierza Wielkiego – zbiory praw wydane przez Kazimierza III Wielkiego, króla Polski.

Nowy!!: Średniowiecze i Statuty Kazimierza Wielkiego · Zobacz więcej »

Stefan II (papież)

Stefan II lub Stefan III (zm. 26 kwietnia 757) – 92.

Nowy!!: Średniowiecze i Stefan II (papież) · Zobacz więcej »

Stenografia

systemu stenograficznego Polińskiego Stenografia (gr. stenós – ciasny, gráphein – pisać), tachygrafia (gr. tachýs – szybki) – skrócona, symboliczna metoda zapisu, zwiększa jego szybkość oraz/lub zwięzłość, w porównaniu z tradycyjnymi dla danego języka metodami.

Nowy!!: Średniowiecze i Stenografia · Zobacz więcej »

Stodoła

Pstrążnej Dziekanowicach. Przednie wierzeje zdemontowano. strzechą Stodoła – budynek w gospodarstwie rolnym przeznaczony do przechowywania zebranego zboża (najczęściej w postaci snopków), siana i słomy (luzem lub sprasowanej w bele).

Nowy!!: Średniowiecze i Stodoła · Zobacz więcej »

Strzemię

Standardowe strzemię Strzemię – uzupełniająca część rzędu końskiego, wspomagająca wsiadanie na konia oraz utrzymywanie się w siodle w czasie jazdy.

Nowy!!: Średniowiecze i Strzemię · Zobacz więcej »

Stylicho

Stylichon, po prawej, z żoną Sereną i synem Eucheriusem Stylicho (Flavius Stilicho) (ur. ok. 359, zm. 22 sierpnia 408) – wódz (magister militum) i patrycjusz rzymski.

Nowy!!: Średniowiecze i Stylicho · Zobacz więcej »

Summa theologiae

Tomasza z Akwinu. Summa theologiae (Suma teologii, często też Suma teologiczna) – jedno z głównych dzieł filozoficzno-teologicznych świętego Tomasza z Akwinu, a zarazem jedno z głównych dzieł średniowiecznej filozofii i teologii.

Nowy!!: Średniowiecze i Summa theologiae · Zobacz więcej »

Summis desiderantes affectibus

Papieska bulla ''Summis desiderantes affectibus'' z 1484 roku Summis desiderantes affectibus (pol. Pragnąc najgoręcej) – bulla wydana 5 grudnia 1484 przez papieża Innocentego VIII.

Nowy!!: Średniowiecze i Summis desiderantes affectibus · Zobacz więcej »

Sutton Hoo

Hełm z Sutton Hoo Sutton Hoo (anglosaskie sutton "osiedle", hoo "wzgórze") – stanowisko archeologiczne we wschodniej Anglii, na południe od Woodbridge w Suffolk, w którym znajduje się symboliczny anglosaski grób królewski (cenotaf) odnaleziony w 1939 przez archeologa-samouka Basila Browna.

Nowy!!: Średniowiecze i Sutton Hoo · Zobacz więcej »

Swebowie

Swebowie (Swewowie) – związek plemion Germanów (w źródłach w odniesieniu do 406 r. pod nazwą tą kryją się Kwadowie, Markomanowie i być może AlamanowieMarcin Pawlak, Konflikty Rzymian z barbarzyńcami nad Renem w latach 365-425 Stanisław Turlej (pod red.), Barbarzyńcy u bram imperium, Kraków 2010, s.80), który mógł zostać stworzony przez Ariowista w związku z jego wyprawą do Galii na pomoc Sekwanom.

Nowy!!: Średniowiecze i Swebowie · Zobacz więcej »

Sydoniusz Apolinary

Sydoniusz Apolinary, według niektórych polskich źródeł hagiograficznych Apolinary Sydoniusz, łac. Gaius Sollius Modestus Sidonius Apollinaris (ur. ok. 430 w Lyonie, zm. ok. 489) – rzymski poeta, dyplomata i biskup Clermont w dzis.

Nowy!!: Średniowiecze i Sydoniusz Apolinary · Zobacz więcej »

Symonia

Symonia, świętokupstwo – handel godnościami i urzędami kościelnymi, sakramentami oraz dobrami duchowymi.

Nowy!!: Średniowiecze i Symonia · Zobacz więcej »

Synod w Clermont

Papież Urban II przemawiający podczas synodu Synod w Clermont – zebranie duchowieństwa i władz świeckich zwołane przez papieża Urbana II w 1095 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Synod w Clermont · Zobacz więcej »

System liczbowy

systemie piątkowym używane w średniowieczu w Skandynawii do zapisu dat System liczbowy – zbiór reguł jednolitego zapisu i nazewnictwa liczb.

Nowy!!: Średniowiecze i System liczbowy · Zobacz więcej »

Systemy pozycyjne

Systemy pozycyjne – metody zapisywania liczb (in. systemy liczbowe) w taki sposób, że w zależności od pozycji danej cyfry w ciągu, oznacza ona wielokrotność potęgi pewnej liczby uznawanej za bazę danego systemu.

Nowy!!: Średniowiecze i Systemy pozycyjne · Zobacz więcej »

Szatan

Gustawa Doré Szatan (satan – ‘przeciwnik’, ‘oskarżyciel’, ‘oszczerca’;, Satanás;, Szajtan) – w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie jest to jeden z aniołów, który zbuntował się przeciwko Bogu i pociągnął do buntu inne anioły, główny sprawca zła na świecie.

Nowy!!: Średniowiecze i Szatan · Zobacz więcej »

Szkoła medyczna w Salerno

Awicenny. Szkoła medyczna w Salerno (łac. Schola Medica Salernitana) − pierwsza na świecie szkoła medyczna, mająca swoją siedzibę w Salerno na południu Włoch.

Nowy!!: Średniowiecze i Szkoła medyczna w Salerno · Zobacz więcej »

Szkoła w Chartres

archiwolt nad prawymi drzwiami zachodniego portalu katedry w Chartres Szkoła z Chartres – szkoła katedralna, z którą związanych było wielu wybitnych filozofów średniowiecza.

Nowy!!: Średniowiecze i Szkoła w Chartres · Zobacz więcej »

Szkoci

Szkoci (ang. i scots Scots, gael. Albannaich) – naród celtycki zamieszkujący Szkocję i Irlandię Północną.

Nowy!!: Średniowiecze i Szkoci · Zobacz więcej »

Szlif kaboszonowy

Szafir gwieździsty o szlifie kaboszonowym Szlif kaboszonowy, szlif gładki – (fr. cabochon – główka od szpilki) – najwcześniejsza forma szlifowania kamienia.

Nowy!!: Średniowiecze i Szlif kaboszonowy · Zobacz więcej »

Sztuka bizantyńska

Synaj, VI-VII wiek Sztuka bizantyńska (lub bizantyjska) – sztuka chrześcijańska Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego (Bizantyńskiego) i kręgu jego oddziaływania. Za jej początek uważa się założenie Konstantynopola w 330 r., podział Cesarstwa Rzymskiego w 395 roku lub czasy Justyniana (VI wiek), za koniec - rok 1453. Sztuka ta stanowiła przedłużenie greckiej sztuki starożytnej i wypowiadała się głównie w architekturze, przede wszystkim sakralnej. Istotną rolę odgrywało również malarstwo pod postacią malowideł ściennych, mozaik i obrazów (ikon). Rozwijało się rzemiosło, rzeźba natomiast (zwłaszcza figuralna) pełniła funkcję marginalną. Jej rozwój był związany z dziejami państwa. Była związana z ideologią chrześcijańską oraz cesarską, podporządkowana była bowiem władcy. Czas jej panowania dzielony jest na kilka okresów, odpowiadających wydarzeniom historycznym i panującym dynastiom.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuka bizantyńska · Zobacz więcej »

Sztuka celtycka

X w. n.e. Ceramika celtycka brązu Sztuka celtycka – bierze swój początek z kultury halsztackiej rozwijającej się od 800 p.n.e. do 400 p.n.e. na terenach po północnej stronie Alp.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuka celtycka · Zobacz więcej »

Sztuka karolińska

Ewangeliarz z Lorsch (778-820); szkoła karolińska. Sztuka karolińska – sztuka przedromańska, rozwijająca się na terenie cesarstwa Karola Wielkiego i jego następców w 2.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuka karolińska · Zobacz więcej »

Sztuka ottońska

Miniatura z ''Registrum Gregorii'', przedstawiająca Ottona II, ok. 985 Masyw wschodni kościoła św. Cyriaka w Gernrode Kościół św. Michała w Hildesheim Wnętrze kościoła św. Michała w Hildesheim Kościół w Ottmarsheim Reichenau) Szkoła Reichenau, ''Gesta Witigowonis'', schyłek X w. Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Otton I jako donator katedry w Magdeburgu klęczący przed Chrystusem. Plakietka z kości słoniowej, schyłek X w. Nowy Jork, Metropolitan Museum of Art skarbiec katedralny Katedra NMP w Hildesheim skarbiec cesarski (Hofburg) Sztuka ottońska – umowna nazwa, jaką określa się działalność artystyczną na obszarze Świętego Cesarstwa Rzymskiego w latach ok.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuka ottońska · Zobacz więcej »

Sztuka romańska

isbn.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuka romańska · Zobacz więcej »

Sztuka starożytnego Rzymu

Terminem sztuka starożytnego Rzymu określa się zazwyczaj sztukę tworzoną w Rzymie – mieście nad Tybrem oraz całym państwie złożonym z wielu prowincji i nie wykazującą żadnych ścisłych związków kulturowych z sztuką rodzimą konkretnego rejonu pozostającego pod panowaniem imperium, powstałą w okresie od VI w. p.n.e. do końca IV w., czyli momentu podziału cesarstwa na wschodnie i zachodnie.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuka starożytnego Rzymu · Zobacz więcej »

Sztuka starożytnej Grecji

Sztuka starożytnej Grecji powstała i rozwijała się po upadku kultury mykeńskiej, spowodowanym w głównym stopniu najazdem Dorów.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuka starożytnej Grecji · Zobacz więcej »

Sztuki wyzwolone

Herrady z Landsbergu (ok. 1180) gobelin, ok. 1675 Sztuki wyzwolone (siedem sztuk wyzwolonych) (łac. septem artes liberales, właściwie siedem umiejętności godnych człowieka wolnego) – podstawa wykształcenia w okresie późnej starożytności oraz średniowiecza.

Nowy!!: Średniowiecze i Sztuki wyzwolone · Zobacz więcej »

Taüll

Taüll (nieoficjalnie hiszp. Tahull) – hiszpańska miejscowość w Katalonii, w prowincji Lleida, w comarce Alta Ribagorça, w gminie La Vall de Boí.

Nowy!!: Średniowiecze i Taüll · Zobacz więcej »

Taifa (państwo)

Państwa - taify w roku 1080 Taifa – muzułmańskie państwa uformowane na terenie Półwyspu Iberyjskiego (arab. Al-Andalus) w czasach istnienia i po rozpadzie Kalifatu Kordoby w 1031 i państwa Almorawidów w XII wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Taifa (państwo) · Zobacz więcej »

Tapiseria

Dama z jednorożcem'', Francja, XV wiek Krosno do tkania tapiserii. Manufaktura Gobelin, Paryż, 2005 Tapiseria (z franc. tapisserie) – ogólna nazwa określająca jednostronną tkaninę o różnorodnej dekoracji: figuralnej (np. ze scenami mitologicznymi, biblijnymi), heraldycznej bądź zwierzęco-roślinnej (tzw. werdiura), służącą do dekoracji ścian.

Nowy!!: Średniowiecze i Tapiseria · Zobacz więcej »

Teatr średniowieczny

Teatr średniowieczny – widowiska religijne (misteria i mirakle), a także świeckie moralitety i farsy wystawiane w średniowieczu w formie nabożeństw (religijne), jak i dla rozweselenia ludu (świeckie).

Nowy!!: Średniowiecze i Teatr średniowieczny · Zobacz więcej »

Templariusze

Domy zakonów templariuszy w Europie ok. 1300 roku Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona (łac. Fratres Militiae Templi, Pauperes Commilitones Christi Templique Salomonis) – średniowieczny zakon rycerski, działający od XII do XIV wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Templariusze · Zobacz więcej »

Teodoryk Wielki

franciszkanów w Innsbrucku Teodoryk, zwany Wielkim (got. Þiuda-reiks "Król ludów") (ur. 451/455, zm. 30 sierpnia 526) – król Ostrogotów z dynastii Amalów.

Nowy!!: Średniowiecze i Teodoryk Wielki · Zobacz więcej »

Teofano (cesarzowa rzymska)

Teofano lub Teophano (gr.: Θεοφάνου – Teofanu, ur. 956, w Konstantynopolu w Bizancjum, zm. 15 czerwca 991 w Nijmegen) – księżniczka bizantyńska, żona cesarza Ottona II (955 - 7 grudnia 983), syna cesarza Ottona I Wielkiego i Adelajdy, córki Rudolfa II Burgundzkiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Teofano (cesarzowa rzymska) · Zobacz więcej »

Teofano (opatka w Essen)

Ewangelista Mateusz. Ilustracja z Ewangeliarza Teofano Teofano, w literaturze także Teofanu (ur. ok. 997, zm. 5 marca 1058 w Essen) – od 1039 opatka klasztoru w Essen i równocześnie w Gerresheim.

Nowy!!: Średniowiecze i Teofano (opatka w Essen) · Zobacz więcej »

Teoria geocentryczna

Geocentryczny model Wszechświatawedług teorii Ptolemeusza Uproszczone odwzorowanie ruchów planetna deferentach i epicyklach Ptolemeuszowski model geocentrycznej budowy wszechświata autorstwa portugalskiego kosmografa i kartografa Bartolomeu Velho (1568) Podstawowe elementy teorii PtolemeuszaA – epicyklB – ekwantC – deferentniebieski punkt – Ziemiaczerwony punkt – planeta krążąca wokół Ziemi Teoria geocentryczna (z gr. geo – Ziemia) – zdezaktualizowana teoria budowy Wszechświata, której istotą jest założenie, że nieruchoma Ziemia znajduje się w centrum Wszechświata, a wokół niej krążą pozostałe ciała niebieskie: Słońce, planety, Księżyc i gwiazdy.

Nowy!!: Średniowiecze i Teoria geocentryczna · Zobacz więcej »

Tetrarchia

Cesarstwo Rzymskie w czasach '''pierwszej tetrarchii''' (z uwidocznieniem obszarów podlegających poszczególnym władcom) bazyliki św. Marka w Wenecji) Tetrarchia (z greckiego rządy czterech, czwórwładza; łac. kwadrumwirat) – system rządów w cesarstwie rzymskim wprowadzany stopniowo przez cesarza Dioklecjana od 286 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Tetrarchia · Zobacz więcej »

Ting

Thing, Ting lub Ling – zgromadzenie wolnych mężczyzn u plemion germańskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Ting · Zobacz więcej »

Tomasz à Kempis

Tomasz à Kempis Tomasz à Kempis, Tomasz z Kempen, Thomas Hemerken, Thomas Hämerken, Thomas van Kempen (ur. ok. 1380 w Kempen niedaleko Kolonii, zm. 25 lipca 1471 w Zwolle) – niemiecki zakonnik kanonik regularny, teolog i mistyk.

Nowy!!: Średniowiecze i Tomasz à Kempis · Zobacz więcej »

Tomasz z Akwinu

Tomasz z Akwinu, Carlo Crivelli Triumf św. Tomasza z Akwinu, Luwr, Paryż Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thomas de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów.

Nowy!!: Średniowiecze i Tomasz z Akwinu · Zobacz więcej »

Tommaso da Modena

Tommaso da Modena, ''Portre''t ''kardynała de Saint Cher'', ok. 1352, Treviso. Tommaso da Modena (ur. prawdopodobnie ok. 1325, zm. ok. 1379) – włoski malarz tworzący w okresie przełomu gotyku i archaicznego renesansu (Trecento), działał głównie w Wenecji.

Nowy!!: Średniowiecze i Tommaso da Modena · Zobacz więcej »

Tower of London

Tower of London (czasem nazywana The Tower lub Londyńską Tower, oficjalna nazwa ang. Her Majesty's Royal Palace and Fortress, The Tower of London, czyli Pałac i Twierdza Jej Królewskiej Mości) – budowla obronna i pałacowa monarchów Anglii, chociaż ostatni z władców Anglii, który z niej korzystał to Jakub I (1566-1625).

Nowy!!: Średniowiecze i Tower of London · Zobacz więcej »

Tracja

Tracja współczesna Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya) – historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma).

Nowy!!: Średniowiecze i Tracja · Zobacz więcej »

Traktat w Verdun

Podział państwa Franków w 843 r. Podział państwa Franków w 828 r. Podział państwa Franków w 855 r. Podział państwa Franków w 863 r. Podział państwa Franków w 870 r. Podział państwa Franków w 876 r. Podział państwa Franków w 880 r. Traktat w Verdun – traktat zawarty w 843 roku w Verdun, który trwale podzielił państwo Karola Wielkiego między synów Ludwika I Pobożnego (syna Karola Wielkiego): Lotara, Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Traktat w Verdun · Zobacz więcej »

Transept

Transept Transept, nawa poprzeczna, część kościoła, nawa prostopadła do osi kościoła, położona pomiędzy prezbiterium, a resztą jego budynku.

Nowy!!: Średniowiecze i Transept · Zobacz więcej »

Transsubstancjacja

Transsubstancjacja (łac. transsubstantiatio) lub przeistoczenie – w teologii katolickiej oznacza rzeczywistą przemianę substancji podczas Eucharystii: chleba (hostii) i wina w ciało i krew Jezusa Chrystusa.

Nowy!!: Średniowiecze i Transsubstancjacja · Zobacz więcej »

Trójpolówka

Uprawa roli w historycznym malarstwie Trójpolówka – sposób uprawy roli polegający na podzieleniu pola na trzy części.

Nowy!!: Średniowiecze i Trójpolówka · Zobacz więcej »

Trecento

Trecento (’trzysta’) – pojęcie odnoszące się do XIV wieku we włoskiej kulturze.

Nowy!!: Średniowiecze i Trecento · Zobacz więcej »

Trubadurzy

Alfons II Aragoński Trubadurzy – poeci i zarazem muzycy francuscy działający w XII i XIII wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Trubadurzy · Zobacz więcej »

Tulunidzi

Tulunidzi – dynastia emirów Egiptu, panująca w latach 868–905.

Nowy!!: Średniowiecze i Tulunidzi · Zobacz więcej »

Tytuły szlacheckie

Tytuł przyznawany przez władcę danego państwa, łączył się z nadaniem ziemi lub przywilejów dla obdarowanego na zasadzie dziedziczenia (primogenituralnie, secundogenituralnie lub dla wszystkich potomków), lub bez prawa dziedziczenia (szlachectwo osobiste), jako wyraz wdzięczności za działalność na rzecz państwa lub samego panującego.

Nowy!!: Średniowiecze i Tytuły szlacheckie · Zobacz więcej »

Układ w Edinburgh-Northampton

Układ Edynburg-Northampton – traktat pokojowy podpisany 17 marca 1328 roku przez Szkocję i Anglię.

Nowy!!: Średniowiecze i Układ w Edinburgh-Northampton · Zobacz więcej »

Umajjadzi

Meczet Umajjadów w Damaszku. Umajjadzi, arab.

Nowy!!: Średniowiecze i Umajjadzi · Zobacz więcej »

Uncjała

Uncjała (łac. scriptura uncialis) – typ pisma kodeksowego występujący w okresie od końca III do X wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Uncjała · Zobacz więcej »

Unia kalmarska

List unijny (duń. ''unionsbrevet'') z 13 lub 20 lipca 1397 Unia kalmarska (duń., szw., norw. Kalmarunionen) – unia personalna zawarta latem 1397 na zamku w Kalmarze pomiędzy Danią, Szwecją i Norwegią.

Nowy!!: Średniowiecze i Unia kalmarska · Zobacz więcej »

Uniwersalizm papieski

Uniwersalizm papieski – idea średniowiecznej filozofii politycznej popularna w pełnym średniowieczu, zgodnie z którą papież miał sprawować pełnię władzy nad całym światem chrześcijańskim, a więc i władcami świeckimi.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersalizm papieski · Zobacz więcej »

Uniwersytet Boloński

Uniwersytet Boloński – publiczny uniwersytet w Bolonii założony w 1088, najstarszy uniwersytet cywilizacji łacińskiej, wzór dla późniejszych średniowiecznych uniwersytetów.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Boloński · Zobacz więcej »

Uniwersytet Florencki

Uniwersytet Florencki (wł. Università degli Studi di Firenze, UNIFI) – włoska państwowa uczelnia z siedzibą we Florencji.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Florencki · Zobacz więcej »

Uniwersytet Jagielloński

Jana Matejki Wielkiego Księstwa Litewskiego, na dole herb Akademii Krakowskiej Święty Stanisław z prawą ręką uniesioną w geście błogosławieństwa, a w lewej trzymający pastorał, oparty o tarczę z orłem Dziedziniec Collegium Maius Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis, skr. UJ) – polski publiczny uniwersytet w Krakowie, najstarsza polska uczelnia, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Jagielloński · Zobacz więcej »

Uniwersytet Karola w Pradze

Uniwersytet Karola (czes. Univerzita Karlova) – uniwersytet w Pradze, założony w 1348 przez króla Czech Karola IV Luksemburskiego, najstarszy uniwersytet w Europie Środkowej.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Karola w Pradze · Zobacz więcej »

Uniwersytet Oksfordzki

Trinity College Uniwersytet Oksfordzki (ang. University of Oxford, łac. Universitas Oxoniensis) – uniwersytet w Oksfordzie założony przed 1167 rokiem, najstarszy uniwersytet w Wielkiej Brytanii i krajach anglosaskich.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Oksfordzki · Zobacz więcej »

Uniwersytet Padewski

Uniwersytet Padewski (wł. Università degli Studi di Padova) – włoski uniwersytet w Padwie, jeden z najstarszych w Europie.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Padewski · Zobacz więcej »

Uniwersytet Paryski

Uniwersytet Paryski (fr. Université de Paris) – francuski uniwersytet w Paryżu.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Paryski · Zobacz więcej »

Uniwersytet Rzymski „La Sapienza”

Uniwersytet Rzymski „La Sapienza”, także Uniwersytet Rzymski (wł. Università degli Studi di Roma „La Sapienza”) – uniwersytet w Rzymie, największy w Europie i jeden z największych na świecie pod względem liczby studentów.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet Rzymski „La Sapienza” · Zobacz więcej »

Uniwersytet w Cambridge

Uniwersytet w Cambridge (ang. University of Cambridge, nieformalnie Cambridge University, potocznie Cambridge) – brytyjski uniwersytet publiczny w Cambridge we wschodniej Anglii.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet w Cambridge · Zobacz więcej »

Uniwersytet w Montpellier

Uniwersytet w Montpellier – francuski uniwersytet położony w mieście Montpellier.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet w Montpellier · Zobacz więcej »

Uniwersytet w Orleanie

Uniwersytet w Orleanie jest jedną z najstarszych uczelni wyższych we Francji.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet w Orleanie · Zobacz więcej »

Uniwersytet w Pizie

Uniwersytet w Pizie (wł. Università di Pisa) – jeden z najstarszych i jeden z najsłynniejszych włoskich uniwersytetów.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet w Pizie · Zobacz więcej »

Uniwersytet w Salamance

Uniwersytet w Salamance (hiszp. Universidad de Salamanca) − publiczna szkoła wyższa założona przez Króla Alfonsa IX w 1218 roku, będąca najstarszym istniejącym uniwersytetem w Hiszpanii.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet w Salamance · Zobacz więcej »

Uniwersytet w Tuluzie

Uniwersytet w Tuluzie (fr. Université de Toulouse) – jeden z najstarszych uniwersytetów w Europie, trzeci pod względem starszeństwa we Francji (po Paryskim i Montpellier); funkcjonował w l. 1229-1793 i 1896-1969.

Nowy!!: Średniowiecze i Uniwersytet w Tuluzie · Zobacz więcej »

Upadek Konstantynopola

We wtorek 29 maja 1453 roku wojska Imperium Osmańskiego zajęły Konstantynopol.

Nowy!!: Średniowiecze i Upadek Konstantynopola · Zobacz więcej »

Urban II

Urban II (łac. Urbanus II, właśc. Odon de Lagery OSB; ur. ok. 1035 w Chatillon-sur-Marne, zm. 29 lipca 1099 w Rzymie) – papież w okresie od 12 marca 1088 do 29 lipca 1099, błogosławiony Kościoła katolickiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Urban II · Zobacz więcej »

Urban VI

Urban VI (łac. Urbanus VI, właśc. Bartolomeo Prignano; ur. ok. 1318 w Neapolu, zm. 15 października 1389 w Rzymie) – papież w okresie od 8 kwietnia 1378 do 15 października 1389.

Nowy!!: Średniowiecze i Urban VI · Zobacz więcej »

Ustrój lenny

Ustrój lenny (także system lenny) – ujęta w sztywne normy prawne struktura powiązań między feudałami oraz między feudałami a monarchą, charakterystyczna dla większości państw zachodnioeuropejskich z okresu pełnego średniowiecza.

Nowy!!: Średniowiecze i Ustrój lenny · Zobacz więcej »

V wiek

IV wiek VI wiek 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500.

Nowy!!: Średniowiecze i V wiek · Zobacz więcej »

Vasco da Gama

Vasco da Gama (wymowa portugalska; ur. ok. 1460 lub 1469 w Sines, w niewielkim porcie w prowincji Alentejo, zm. 24 grudnia 1524 w Koczinie) – odkrywca portugalski, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii, umożliwiając Europejczykom swobodny handel z Azją południową.

Nowy!!: Średniowiecze i Vasco da Gama · Zobacz więcej »

Waldensi

Centrum kultury waldensów w Torre Pellice Kościół Waldensów w Mediolanie Waldensi – ugrupowanie chrześcijańskie, zainicjowane przez Piotra Waldo, zawiązane w południowej Francji około 1170 jako tzw.

Nowy!!: Średniowiecze i Waldensi · Zobacz więcej »

Walens

Walens, właściwie Flavius Iulius Valens (ur. 328, zm. 9 sierpnia 378) – cesarz rzymski od 364 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Walens · Zobacz więcej »

Wandalowie

Silingów) kultura Poieneşti-Lukaševka Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową (dzielili się na Silingów i Hasdingów, część badaczy jako wandalskie zalicza też plemiona Wiktofalów, Lakringów i Hariów).

Nowy!!: Średniowiecze i Wandalowie · Zobacz więcej »

Waregowie

Waregowie, Wariagowie – nazwa pochodząca od staronordyckiego słowa var (ślub), tu używana w rozumieniu przysięgi, w formie pośredniej vearing (towarzysz, sprzymierzeniec).

Nowy!!: Średniowiecze i Waregowie · Zobacz więcej »

Wasal

Wasal (łac. vassus, z celt. gwas, sługa) – we wczesnym średniowieczu osoba wolna oddająca się pod opiekę seniora w akcie komendacji.

Nowy!!: Średniowiecze i Wasal · Zobacz więcej »

Watykan

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanæ) – miasto-państwo w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, enklawa na terytorium Włoch, w Rzymie.

Nowy!!: Średniowiecze i Watykan · Zobacz więcej »

Wół

Wół Woły w zaprzęgu Wół – wykastrowany samiec bydła domowego z rodziny wołowatych, rzędu parzystokopytnych, przeznaczony do opasania lub do prac polowych w zaprzęgu.

Nowy!!: Średniowiecze i Wół · Zobacz więcej »

Włochy

Zdjęcie satelitarne Włoch Włochy, Republika Włoska (wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem Unii Europejskiej oraz wielu organizacji, m.in.: NATO, należące do siedmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G7.

Nowy!!: Średniowiecze i Włochy · Zobacz więcej »

Węgrzy

Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe – Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.

Nowy!!: Średniowiecze i Węgrzy · Zobacz więcej »

Wczesne średniowiecze

Europa w 814 roku Wczesne średniowiecze – okres średniowiecza, trwający od końca V do połowy (lub końca) XI wieku.

Nowy!!: Średniowiecze i Wczesne średniowiecze · Zobacz więcej »

Wenecja

Wenecja (wł. Venezia, łac. Venetia, wen. Venéxia/Venéssia, niem. Venedig) – miasto i gmina na północy Włoch nad Adriatykiem, stolica regionu Wenecja Euganejska.

Nowy!!: Średniowiecze i Wenecja · Zobacz więcej »

Wessex

Wessex – jedno z siedmiu państw anglosaskiej heptarchii.

Nowy!!: Średniowiecze i Wessex · Zobacz więcej »

Wiara religijna

Wiara religijna – różnie definiowana postawa osobowa.

Nowy!!: Średniowiecze i Wiara religijna · Zobacz więcej »

Wiatrak

Dawny wiatrak w ruchu Rysunek przekrojowy i budowa młyna Britzer Mühle w Berlinie Wiatrak – budowla drewniana, niekiedy murowana, wyposażona w skrzydła poruszane siłą wiatru i napędzające urządzenia.

Nowy!!: Średniowiecze i Wiatrak · Zobacz więcej »

Wieś

Świsłoczany, Polska Hekelgem, Belgia Dörflingen i okolice, Szwajcaria Rybniště, Czechy Monsanto, Portugalia Žužemberk, Słowenia Jagodowo, Bułgaria Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Nowy!!: Średniowiecze i Wieś · Zobacz więcej »

Wieki ciemne (średniowiecze)

Świat w roku 820 europejskich „Wieków ciemnych”Andrea di Bartolo di Bargillac, ''Poczet znakomitych mężów i niewiast'', str. 1450.. Wieki ciemne (okres ciemny) − określenie subiektywne, potoczne, używane względem okresu trwającego od końca V wieku (upadek cesarstwa rzymskiego) do połowy X wieku, nazwanego tak przez niektórych historyków ze względu na niewielki zasób źródeł pisanych z tych czasów oraz powszechnego przeświadczenia o całkowitym upadku kultury, czemu przeczy np.

Nowy!!: Średniowiecze i Wieki ciemne (średniowiecze) · Zobacz więcej »

Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego

Herb wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego – zwierzchnicy Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie.

Nowy!!: Średniowiecze i Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego · Zobacz więcej »

Wielcy Seldżucy

Wielcy Seldżucy, od: Seldżucy (tur. Selçuklular, aze. Səlcuqlar pers. سلجوقيان (Saldżughijân), arab. سلجوق (Saldżuk) / السلاجقة (al-Saladżika) – dynastia panująca w państwie założonym przez przywódców Turków Seldżuckich w XI wieku, albo nazwa tego państwa. Przymiotnik "wielcy" nadano jej, żeby odróżnić ją od innych dynastii wywodzących się z rodu Seldżukidów panujących w państwach powstałych w wyniku rozpadu sułtanatu Wielkich Seldżuków. Czasami określenie "Wielki Seldżuk" stosuje się jako nazwę własną, zastrzeżoną jedynie dla pierwszych trzech członków dynastii.

Nowy!!: Średniowiecze i Wielcy Seldżucy · Zobacz więcej »

Wielka Brytania (wyspa)

Wielka Brytania (ang. Great Britain, wal. Prydain Fawr, gael. Breatainn Mhòr) – wyspa na północy Oceanu Atlantyckiego, położona na północny zachód od kontynentalnej Europy.

Nowy!!: Średniowiecze i Wielka Brytania (wyspa) · Zobacz więcej »

Wielka schizma zachodnia

Mapa pokazująca kraje przyjmujące obediencję Awinionu (''czerwony'') i Rzymu (''fioletowy'') w czasie schizmy zachodniej. Wielka schizma zachodnia (także schizma zachodnia, schizma papieska lub wielka schizma; samo określenie wielka schizma może być jednak używane także w odniesieniu do wielkiej schizmy wschodniej) – okres trwający od 1378 do 1417 roku, kiedy to brak zgody kardynałów, kierujących się głównie pobudkami politycznymi, powodował, że do tytułu głowy Kościoła katolickiego rościło sobie pretensje dwóch, a nawet trzech papieży jednocześnie.

Nowy!!: Średniowiecze i Wielka schizma zachodnia · Zobacz więcej »

Wielka wędrówka ludów

Cesarstwa Rzymskiego Wielka wędrówka ludów – okres migracji plemion barbarzyńskich, w szczególności Hunów i Germanów, na terytorium Cesarstwa Rzymskiego i sąsiednie, u schyłku starożytności i w początkach średniowiecza (IV-VI wiek).

Nowy!!: Średniowiecze i Wielka wędrówka ludów · Zobacz więcej »

Wielki głód 1315–1317

Erfurcie w czasie wielkiego głodu. Śmierć („Mors”) siedzi okrakiem na lwie, którego długi ogon jest zakończony kulą ognia (Piekło). Głód („Fames”) wskazuje na swoje usta.. Wielki głód 1315–1317 (datowany również na lata 1315–1322) – pierwszy z serii kryzysów na wielką skalę, które uderzyły w Europę na początku XIV wieku, powodując śmierć milionów ludzi na przestrzeni lat i znacząc wyraźny koniec wcześniejszego okresu rozwoju i dostatku między XI a XIII wiekiem.

Nowy!!: Średniowiecze i Wielki głód 1315–1317 · Zobacz więcej »

Wielki piec

Żużel10. Surówka11. Wylot gazu wielkopiecowego Wielki piec w zakładach w Duisburgu Wielki piec – piec szybowy do wytapiania surówki ze wsadu składającego się z rudy żelaza z dodatkiem koksu i topników.

Nowy!!: Średniowiecze i Wielki piec · Zobacz więcej »

Wielkie odkrycia geograficzne

Mapa arabskiego kartografa al-Idrisiego z 1154, Tabula Idrisiana, była jedną z najdokładniejszych map świata sprzed epoki europejskich wypraw (uwaga: biegun północny znajduje się na dole mapy). Fragment Atlasu Katalońskiego z 1375 roku Gerarda Merkatora z 1587 roku Wielkie odkrycia geograficzne – określenie odkryć geograficznych dokonanych przez europejskich żeglarzy na przełomie XV i XVI wieku, a w szczególności: opłynięcie Przylądka Dobrej Nadziei przez Diasa (1488), odkrycie Ameryki przez Kolumba (12 października 1492), a następnie jej podbój, podróż Vasco da Gamy do Indii (1498) oraz pierwsza podróż dookoła świata Magellana (1519-1522).

Nowy!!: Średniowiecze i Wielkie odkrycia geograficzne · Zobacz więcej »

Wikingowie

Festiwal wikingów Magnus Barelegs Zrekonstruowany „długi dom” z epoki wikingów Wikingowie – skandynawscy wojownicy, którzy od VIII wieku podejmowali dalekie wyprawy o charakterze kupieckim, rabunkowym lub osadniczym.

Nowy!!: Średniowiecze i Wikingowie · Zobacz więcej »

Wilhelm Zdobywca

Wilhelm I Zdobywca (William the Conqueror, Guillaume le Conquérant), zwany także Wilhelmem Bękartem (William the Bastard, Guillaume le Bâtard), (ur. ok. 1028 w Falaise, zm. 9 września 1087 w klasztorze Saint Gervais niedaleko Rouen) – król Anglii i książę Normandii.

Nowy!!: Średniowiecze i Wilhelm Zdobywca · Zobacz więcej »

William Langland

William Langland (ok. 1330 – ok. 1400) – angielski poeta, pochodzący prawdopodobnie z Ledbury, Franciszkanin.

Nowy!!: Średniowiecze i William Langland · Zobacz więcej »

William Ockham

William Ockham /ang.

Nowy!!: Średniowiecze i William Ockham · Zobacz więcej »

William z Malmesbury

Malmesbury z 1928 Opactwo Malmesbury William z Malmesbury, łac. Gulielmus Malmesburiensis (ur. ok. 1080 lub 1095 w Wiltshire – zm. ok. 1143) - angielski historyk, żyjący w XII wieku, mnich w opactwie Malmesbury.

Nowy!!: Średniowiecze i William z Malmesbury · Zobacz więcej »

Witraż

Stanisława Wyspiańskiego Witraż – ozdobne wypełnienie okna, wykonane z kawałków kolorowego szkła wprawianych w ołowiane ramki osadzone między żelazne sztaby.

Nowy!!: Średniowiecze i Witraż · Zobacz więcej »

Wojna Bizancjum z Ostrogotami

Wojna Bizantyjczyków z Ostrogotami trwała w latach 535-562.

Nowy!!: Średniowiecze i Wojna Bizancjum z Ostrogotami · Zobacz więcej »

Wojna bizantyńsko-sasanidzka (602–628)

Wojna bizantyńsko-sasanidzka z lat 602–628 – ostatnia i najbardziej wyniszczająca z serii wojen bizantyńsko-sasanidzkich toczonych między Cesarstwem Bizantyńskim i imperium perskich Sasanidów.

Nowy!!: Średniowiecze i Wojna bizantyńsko-sasanidzka (602–628) · Zobacz więcej »

Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami

Justyniana wybity z okazji tryumfu nad Wandalami Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami – wojna toczona w latach 533-534 między Cesarstwem Bizantyńskim a plemiennym państwem Wandalów, która zakończyła się upadkiem wandalskiego królestwa.

Nowy!!: Średniowiecze i Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami · Zobacz więcej »

Wojna Dwóch Róż

Yorków Lancasterów Tudorów Wojna Dwóch Róż – wojna domowa, tocząca się w Anglii w latach 1455-1485.

Nowy!!: Średniowiecze i Wojna Dwóch Róż · Zobacz więcej »

Wojna stuletnia

Wojna stuletnia – nazwa nadana przez XIX-wiecznych historyków serii konfliktów zbrojnych, które z przerwami toczyły się przez 116 lat w XIV i XV wieku pomiędzy Anglią i Francją.

Nowy!!: Średniowiecze i Wojna stuletnia · Zobacz więcej »

Wojny albigeńskie

Wygnanie katarów z Carcassonne w 1209 roku Jordana z Saksonii, księgi katarów i katolików zostały potraktowane ogniem w obecności Świętego Dominika, katolickie trzykrotnie oparły się płomieniom Wojny albigeńskie zwane także krucjatą przeciw albigensom albo krucjatą katarską (1209–1229) – 20-letnia kampania wojskowa zainicjowana przez Kościół rzymskokatolicki w celu walki z herezją, której winni być mieli przede wszystkim katarzy z Langwedocji oraz, w mniejszym stopniu, waldensi.

Nowy!!: Średniowiecze i Wojny albigeńskie · Zobacz więcej »

Wojny husyckie

Wojny husyckie – wojny religijne toczone pomiędzy husytami a Luksemburgami w Królestwie Czech w latach 1419–1436.

Nowy!!: Średniowiecze i Wojny husyckie · Zobacz więcej »

Wormacja

Widok Wormacji od zachodu Katedra Kościół Św. Marcina Ratusz Stary cmentarz żydowski „Heiliger Sand“ i widok katedry Dworzec główny Most Nibelungów z Wieżą Nibelungów Wormacja (//; Wermajze) – miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w południowo-wschodniej części kraju związkowego Nadrenia-Palatynat.

Nowy!!: Średniowiecze i Wormacja · Zobacz więcej »

Wrzeciono (przędzalnictwo)

Wrzeciono do przędzenia ręcznego1 – rowki zabezpieczające2 – rowek ozdobny3 – przęślik4 – zarys nawoju Wrzeciono – narzędzie do ręcznego przędzenia (skręcania włókien).

Nowy!!: Średniowiecze i Wrzeciono (przędzalnictwo) · Zobacz więcej »

Wyspy Brytyjskie

Wyspy Brytyjskie (ang. The British Isles, irl. Éire agus an Bhreatain Mhór, wal. Ynysoedd Prydain; '''2''') – megaregion fizycznogeograficzny Europy Zachodniej.

Nowy!!: Średniowiecze i Wyspy Brytyjskie · Zobacz więcej »

Wyspy Kanaryjskie

Teide, Teneryfa Wydmy w Maspalomas na wyspie Gran Canaria Wyspy Kanaryjskie (hiszp. Islas Canarias, oficjalna nazwa jednostki administracyjnej Comunidad Autónoma de Canarias) – archipelag górzystych wysp pochodzenia wulkanicznego położonych na Oceanie Atlantyckim na północny zachód od wybrzeży Afryki, zaliczanych do Makaronezji.

Nowy!!: Średniowiecze i Wyspy Kanaryjskie · Zobacz więcej »

Wyspy Zielonego Przylądka (kolonia)

Wyspy Zielonego Przylądka (port. Cabo Verde) – portugalska kolonia założona w XV wieku na archipelagu o tej samej nazwie.

Nowy!!: Średniowiecze i Wyspy Zielonego Przylądka (kolonia) · Zobacz więcej »

XV wiek

XIV wiek XVI wiek 1401 1402 1403 1404 1405 1406 1407 1408 1409 1410 1411 1412 1413 1414 1415 1416 1417 1418 1419 1420 1421 1422 1423 1424 1425 1426 1427 1428 1429 1430 1431 1432 1433 1434 1435 1436 1437 1438 1439 1440 1441 1442 1443 1444 1445 1446 1447 1448 1449 1450 1451 1452 1453 1454 1455 1456 1457 1458 1459 1460 1461 1462 1463 1464 1465 1466 1467 1468 1469 1470 1471 1472 1473 1474 1475 1476 1477 1478 1479 1480 1481 1482 1483 1484 1485 1486 1487 1488 1489 1490 1491 1492 1493 1494 1495 1496 1497 1498 1499 1500.

Nowy!!: Średniowiecze i XV wiek · Zobacz więcej »

York Minster

York Minster – gotycka katedra położona w Yorku, w hrabstwie North Yorkshire w Anglii.

Nowy!!: Średniowiecze i York Minster · Zobacz więcej »

Zajęcie ojczyzny

Zajęcie ojczyzny (węg. honfoglalás) – okres w dziejach Węgrów od opuszczenia przez nich siedzib na stepach nadczarnomorskich, tzw.

Nowy!!: Średniowiecze i Zajęcie ojczyzny · Zobacz więcej »

Zakon żebrzący

Zakony żebrzące (mendykanckie) – zakony powstałe w XIII wieku w celu realizacji życia ewangelicznego i apostolskiego w ubóstwie na wzór Apostołów (vita apostolica).

Nowy!!: Średniowiecze i Zakon żebrzący · Zobacz więcej »

Zakon krzyżacki

Domy zakonu krzyżackiego w Europie oraz państwo zakonne w Prusach i Inflantach około 1300 roku data dostępu.

Nowy!!: Średniowiecze i Zakon krzyżacki · Zobacz więcej »

Zakon Maltański

Bez opisu.

Nowy!!: Średniowiecze i Zakon Maltański · Zobacz więcej »

Zakon mniszy

Zakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare – wpatrywać się) – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na odcięciu się od świata zewnętrznego i życiu w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęconemu prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.

Nowy!!: Średniowiecze i Zakon mniszy · Zobacz więcej »

Zakon rycerski

Pieczęć zakonu templariuszy Zakon rycerski – pierwotnie w Kościele katolickim zakon, w skład którego wchodzili zakonnicy (duchowni) oraz bracia-rycerze, czyli rycerze, którzy nie przyjmując święceń, godzili się żyć jak zakonnicy (składali śluby czystości i ubóstwa).

Nowy!!: Średniowiecze i Zakon rycerski · Zobacz więcej »

Zakon Santiago

Rycerz Santiago Zakon Santiago – popularna nazwa rycerskiego zakonu św.

Nowy!!: Średniowiecze i Zakon Santiago · Zobacz więcej »

Zakonnik

Zakonnik – człowiek, który wybrał życie w jakiejś wspólnocie religijnej.

Nowy!!: Średniowiecze i Zakonnik · Zobacz więcej »

Zakony i zgromadzenia franciszkańskie

Zakony i zgromadzenia franciszkańskie – zakony i zgromadzenia zakonne Kościoła katolickiego, założone lub współzałożone przez św. Franciszka z Asyżu, bądź odwołujące się do jego osoby i duchowości.

Nowy!!: Średniowiecze i Zakony i zgromadzenia franciszkańskie · Zobacz więcej »

Zamek

Zamek w Malborku Zamek w Będzinie Zamek w Chęcinach Zamek w Goli Dzierżoniowskiej Zamek w Foix we Francji Zamek w Lidzbarku Warmińskim Zamek Bodiam w Anglii Stary Zamek w Kamieńcu Podolskim Donżon w Beaugency we Francji Krak des Chevaliers w Syrii Castel del Monte we Włoszech Zamek Ainay-le-Vieil we Francji Zamek w Onet-le-Château, we Francji Zamek – zespół elementów warownych i budynków mieszkalnych powiązanych w zamknięty obwód obronny, powstały w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna.

Nowy!!: Średniowiecze i Zamek · Zobacz więcej »

Zamek w Malborku

Zamek w Malborku (niem. Ordensburg Marienburg) – zamek w Malborku, na prawym brzegu Nogatu, wzniesiony w kilku etapach od 1280 do poł.

Nowy!!: Średniowiecze i Zamek w Malborku · Zobacz więcej »

Zaratusztrianizm

Faravahar, symbol opisujący drogę duszy ludzkiej od narodzin do śmierci Zaratusztrianizm (zaratustryzm, zoroastryzm, zoroastrianizm, awest. Daēnā Vañuhi; pers. آيين زرتشتی Âjin-e Zaratoszt-i) – religia irańska wywodząca się od Zaratusztry.

Nowy!!: Średniowiecze i Zaratusztrianizm · Zobacz więcej »

Złącza ciesielskie poprzeczne

Wrąb krzyżowy Złącze węgłowe Złącza ciesielskie poprzeczne.

Nowy!!: Średniowiecze i Złącza ciesielskie poprzeczne · Zobacz więcej »

Złoty Kodeks z St. Emmeram

Oprawa księgi Złoty Kodeks z St.

Nowy!!: Średniowiecze i Złoty Kodeks z St. Emmeram · Zobacz więcej »

Zbroja łuskowa

Zbroja łuskowa na Kolumnie Trajana Zbroja łuskowa – rodzaj pancerza składającego się z dużej liczby łusek wykonanych z metalu, rogu lub kości, naszytych lub w inny sposób przytwierdzonych do podłoża skórzanego lub wykonanego z innego mocnego materiału.

Nowy!!: Średniowiecze i Zbroja łuskowa · Zobacz więcej »

Zbroja końska

Ciężka zbroja końska z XVI w. Zbroja końska – końskie opancerzenie ochronne, nazywane też ladrem lub ladrowaniem.

Nowy!!: Średniowiecze i Zbroja końska · Zobacz więcej »

Zbroja lamelkowa

Technika mocowania zbrojników Zbroja samuraja Zbroja lamelkowa (zbroja płytkowa) także pancerz lamelkowy – uzbrojenie ochronne wywodzące się od pancerza łuskowego.

Nowy!!: Średniowiecze i Zbroja lamelkowa · Zobacz więcej »

Zbroja pełna

Części pełnej zbroi płytowej:1. Hełm2. Obojczyk3. Naramiennik4. Opacha5. Napierśnik6. Nałokcica7. Fartuch8. Zarękawie9. Taszka10. Rękawica11. Nabiodrek12. Nakolannik13. Nagolennica14. Trzewik Zbroja pełna – wieloelementowy rodzaj zbroi, chroniący całe ciało żołnierza, mocowane za pomocą rzemyków ze sprzączkami lub zatrzasków (grzybki, haczyki itp.). Występowała jako pancerz kolczy lub zbroja płytowa.

Nowy!!: Średniowiecze i Zbroja pełna · Zobacz więcej »

Zdobycie Akki przez mameluków

Zdobycie Akki Zdobycie Akki przez mameluków – oblężenie Akki, stolicy Królestwa Jerozolimskiego, przez wojska mameluków pod dowództwem sułtana Al-Aszraf Chalila, rozpoczęte 6 kwietnia 1291, a zakończone 18 maja tego roku zdobyciem miasta.

Nowy!!: Średniowiecze i Zdobycie Akki przez mameluków · Zobacz więcej »

Zdobycie Grenady

Zdobycie Grenady – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 1492 i było ostatnim aktem rekonkwisty.

Nowy!!: Średniowiecze i Zdobycie Grenady · Zobacz więcej »

Zdobycie Jerozolimy (1099)

Zdobycie Jerozolimy – oblężenie przez siły I wyprawy krzyżowej Jerozolimy bronionej przez fatymidzki garnizon, trwające od 7 czerwca do 15 lipca 1099 roku, zakończone zdobyciem i rzezią miasta.

Nowy!!: Średniowiecze i Zdobycie Jerozolimy (1099) · Zobacz więcej »

Zdobycie Konstantynopola (1204)

Zdobycie Konstantynopola – szturm krzyżowców IV krucjaty na stolicę Cesarstwa Bizantyjskiego 12–13 kwietnia 1204 roku.

Nowy!!: Średniowiecze i Zdobycie Konstantynopola (1204) · Zobacz więcej »

Zdobycie Konstantynopola (1261)

Zdobycie Konstantynopola – wydarzenie, które zapoczątkowało restaurację Cesarstwa Bizantyńskiego.

Nowy!!: Średniowiecze i Zdobycie Konstantynopola (1261) · Zobacz więcej »

Zdobycie Rzymu przez Wizygotów

Zdobycie Rzymu przez Wizygotów – zajęcie miasta przez Wizygotów w roku 410.

Nowy!!: Średniowiecze i Zdobycie Rzymu przez Wizygotów · Zobacz więcej »

Zgromadzenie zakonne

Zgromadzenie zakonne – jedna z wspólnotowych form życia konsekrowanego; instytuty zakonne bądź zorganizowane wspólnoty osób świeckich i duchownych, pragnących żyć według reguł zakonnych.

Nowy!!: Średniowiecze i Zgromadzenie zakonne · Zobacz więcej »

Ziemia Święta

Mapa z 1759 przedstawiająca Ziemię Świętą Ziemia Święta − termin pochodzący z Biblii, oznaczający Palestynę i Izrael jako miejsca rozgrywania się wydarzeń Starego i Nowego Testamentu.

Nowy!!: Średniowiecze i Ziemia Święta · Zobacz więcej »

Zu Nuwas

Zu Nuwas (arab. ذو نواس) także Jusuf ibn Szarahbil (arab. يوسف بن شرحبيل) – ostatni władca królestwa Himjarytów w Południowej Arabii – na terenie obecnego Jemenu – panował w latach 521/522–525/530.

Nowy!!: Średniowiecze i Zu Nuwas · Zobacz więcej »

Przekierowuje tutaj:

Społeczeństwo średniowieczne, Wieki średnie.

TowarzyskiPrzybywający
Hej! Jesteśmy na Facebooku teraz! »