Logo
Unionpedia
Komunikacja
pobierz z Google Play
Nowy! Pobierz Unionpedia na urządzeniu z systemem Android™!
Darmowy
Szybszy dostęp niż przeglądarce!
 

Astronomia

Indeks Astronomia

kosmicznego teleskopu Hubble’a. Astronomia (gr. astronomía) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ciał niebieskich (np. gwiazd, planet, komet, mgławic, gromad i galaktyk) oraz zjawisk, które zachodzą poza Ziemią, jak również tych, które oddziałują w jej atmosferze, wnętrzu lub na powierzchni, a są pochodzenia pozaplanetarnego (np. neutrina, wtórne promieniowanie kosmiczne).

264 kontakty: Abd Al-Rahman Al Sufi, Aktywność słoneczna, Albert Einstein, Aleksander Wolszczan, Alexis Clairaut, American Association of Variable Star Observers, Amplituda, Angstrem, Antropologia, Archeoastronomia, Archeologia, Artefakt (archeologia), Arystarch z Samos, Średniowiecze, Astrobiologia, Astrochemia, Astrofizyka, Astrolabium, Astrologia, Astrometria, Astronautyka, Astronawigacja, Astronom, Astronomia (czasopismo), Astronomia neutrinowa, Astronomia obserwacyjna, Astronomia rentgenowska, Astronomy and Astrophysics, Astrophysical Journal, Astrophysics Data System, Atmosfera, Atmosfera Marsa, Życie pozaziemskie, Babilonia, Biały karzeł, Blazar, Brązowy karzeł, Cefeida, Centralne zgrubienie galaktyczne, Centrum Galaktyki, Chińczycy, Chromosfera, Ciało niebieskie, Ciąg główny, Ciemna energia, Ciemna materia, Ciemna mgławica, COBE, Cykl węglowo-azotowo-tlenowy, Czarna Afryka, ..., Czarna dziura, Cząstka, Czerwony olbrzym, De revolutionibus orbium coelestium, Drabina odległości kosmicznych, Droga Mleczna, Dysk galaktyczny, Dysk protoplanetarny, Edwin Hubble, Efemerydy (astronomia), Ekwant, Elektron, Elipsa, Elipsoida, Erozja, Ewolucja gwiazd, Fale grawitacyjne, Faza fali, Faza Księżyca, Fizyka, Fluktuacje kwantowe, Fotosfera, Friedrich Wilhelm Bessel, Galaktyka, Galaktyka aktywna, Galaktyka Andromedy, Galaktyka eliptyczna, Galaktyka nieregularna, Galaktyka Seyferta, Galaktyka spiralna, Galileusz, Glin, Granica Chandrasekhara, Grawitacja, Grecy, Gromada galaktyk, Gromada gwiazd, Gromada otwarta, Gwiazda, Gwiazda neutronowa, Gwiazda podwójna, Gwiazda typu OB, Gwiazda wielokrotna, Gwiazda zmienna, Halo galaktyczne, Hel (pierwiastek), Heliocentryzm, Heliosfera, Henrietta Leavitt, Hindusi, Hipparchos z Nikei, Inflacja kosmologiczna, Inkwizycja, Isaac Newton, Islam, Izotopy, Jan Paweł II, Jądro galaktyki, Język grecki, Jean le Rond d’Alembert, Johannes Kepler, Joseph Louis Lagrange, Joseph von Fraunhofer, Kangxi, Karl Guthe Jansky, Karl Schwarzschild, Klasyfikacja galaktyk Hubble’a, Klaudiusz Ptolemeusz, Kometa, Korona słoneczna, Koronalny wyrzut masy, Kosmiczny Teleskop Hubble’a, Kosmochemia, Kosmologia, Kosmologia fizyczna, Krater uderzeniowy, Księżyc, Kwazar, Leonhard Euler, Lich (gwiazda), LIGO, Linie spektralne, Mała epoka lodowa, Magnetosfera, Majowie, Malarstwo jaskiniowe, Masa Słońca, Matryca CCD, Mauna Kea, Mechanika, Mechanika nieba, Mechanizm z Antykithiry, Mgławica, Mgławica planetarna, Mikołaj Kopernik, Mikrofalowe promieniowanie tła, Minimum Maundera, Model Lambda-CDM, NASA, Nasir ad-Din Tusi, Nauki przyrodnicze, Neutrino, Nicolas-Louis de Lacaille, Nukleosynteza, Ośrodek międzygwiazdowy, Obłok molekularny, Obłok Oorta, Obłoki Magellana, Obiekty bliskie Ziemi, Obserwowana wielkość gwiazdowa, Obszar H II, Ogólna teoria względności, Orbita, Paleolit, Paradoks Fermiego, Paralaksa, Pas Kuipera, Pas planetoid, Pas Van Allena, Philosophical Transactions of the Royal Society, Pierre Simon de Laplace, Plama słoneczna, Planck (misja kosmiczna), Planeta, Planeta pozasłoneczna, Planeta wewnętrzna, Planeta zewnętrzna, Plejady, Podczerwień, Populacje gwiazdowe, Powstawanie galaktyk, Powstawanie gwiazd, Pozostałość po supernowej, Prawa Keplera, Prawo Hubble’a, Prawo powszechnego ciążenia, Prędkość radialna, Precesja, Problem płaskości, Promieniowanie cieplne, Promieniowanie elektromagnetyczne, Promieniowanie hamowania, Promieniowanie kosmiczne, Promieniowanie rentgenowskie, Promieniowanie synchrotronowe, Protogwiazda, Pseudonauka, Pulsar, Pustka (astronomia), Radiogalaktyka, Radioteleskop, Ramię spiralne, Równonoc, Reakcja termojądrowa, Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft, Renesans, Rentgenowskie układy podwójne, Rok świetlny, Rozbłysk gamma, Ruch własny, Saros, Słońce, Siła pływowa, SN 1006, Spektroskop, Spektroskopia, Starożytność, Stonehenge, Strefa konwektywna, Strefa promienista, Subramanyan Chandrasekhar, Super-Kamiokande, Supergromada, Supermasywna czarna dziura, Supernowa, Szczególna teoria względności, Teleskop, Teleskop kosmiczny Comptona, Teleskop Subaru, Teleskop zwierciadlany, Teoria geocentryczna, Teoria perturbacji, Teoria strun, The Astronomical Journal, Timbuktu, Tor (pierwiastek), TRACE, Trygonometria, Tycho Brahe, Typ widmowy, Układ Słoneczny, Ultrafiolet, Uran, Włókno (astronomia), Wiatr słoneczny, Widmo absorpcyjne, Wiek Wszechświata, Wieki ciemne (astronomia), Wielka Ściana Sloan, Wielki Wybuch, Wielkie Bombardowanie, Wielkie Zimbabwe, William Herschel, Wodór, Wszechświat, Wulkanizm, Zapadanie grawitacyjne, Zasada antropiczna, Zasady dynamiki Newtona, Zegar astronomiczny, Ziemia, Zorza polarna, Związek chemiczny, 61 Cygni. Rozwiń indeks (214 jeszcze) »

Abd Al-Rahman Al Sufi

Gwiazdozbiór Strzelca w księdze Al Sufiego Abd Al-Rahman Al Sufi (عبدالرحمن الصوف, ur. 7 grudnia 903, zm. 25 maja 986) – perski astronom, znany również jako 'Abd ar-Rahman as-Sufi, 'Abd al-Rahman Abu al-Husain, lub krócej Azofi.

Nowy!!: Astronomia i Abd Al-Rahman Al Sufi · Zobacz więcej »

Aktywność słoneczna

Aktywność słoneczna w latach 1976–2006.Oznaczenia wykresów: Irradiancja (dzienna/roczna), Plamy słoneczne, Rozbłysk słoneczny, Strumień radiowy 10,7 cm. Aktywność słoneczna – zmiany zachodzące w atmosferze Słońca, powodujące fluktuacje poziomu emitowanego przez gwiazdę promieniowania elektromagnetycznego, w tym światła, które dociera do Ziemi (zob. stała słoneczna) oraz strumienia cząstek naładowanych, wysyłanych przez Słońce w postaci tzw.

Nowy!!: Astronomia i Aktywność słoneczna · Zobacz więcej »

Albert Einstein

Albert Einstein (wym.) (ur. 14 marca 1879 w Ulm, zm. 18 kwietnia 1955 w Princeton) – niemiecki fizyk żydowskiego pochodzenia.

Nowy!!: Astronomia i Albert Einstein · Zobacz więcej »

Aleksander Wolszczan

Aleksander Wolszczan (ur. 29 kwietnia 1946 w Szczecinku) – polski radioastronom, profesor nauk fizycznych, nauczyciel akademicki, współodkrywca (wraz z Kanadyjczykiem Dale Frailem) pierwszych planet pozasłonecznych, profesor Pennsylvania State University związany z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Nowy!!: Astronomia i Aleksander Wolszczan · Zobacz więcej »

Alexis Clairaut

Alexis Clairaut Alexis Claude de Clairault (lub Clairaut) (ur. 7 maja albo 13 maja 1713, zm. 17 maja 1765) – matematyk francuski.

Nowy!!: Astronomia i Alexis Clairaut · Zobacz więcej »

American Association of Variable Star Observers

AAVSO (ang. American Association of Variable Star Observers) – organizacja zrzeszająca obserwatorów gwiazd zmiennych z całego świata.

Nowy!!: Astronomia i American Association of Variable Star Observers · Zobacz więcej »

Amplituda

okres Amplituda – największe wychylenie z położenia równowagi w ruchu drgającym i w ruchu falowym.

Nowy!!: Astronomia i Amplituda · Zobacz więcej »

Angstrem

Angstrem – jednostka długości równa 10−10 m. Oznaczenie: Å. Nie jest jednostką układu SI.

Nowy!!: Astronomia i Angstrem · Zobacz więcej »

Antropologia

Antropologia (gr. ἄνθρωπος anthropos – człowiek, λόγος logos – nauka) – interdyscyplinarna dziedzina nauki na pograniczu nauk humanistycznych, społecznych i przyrodniczych.

Nowy!!: Astronomia i Antropologia · Zobacz więcej »

Archeoastronomia

Astroarcheologia – studium poglądów, wierzeń, badań i praktyk astronomicznych w cywilizacjach starożytności.

Nowy!!: Astronomia i Archeoastronomia · Zobacz więcej »

Archeologia

autostrady A2 Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.

Nowy!!: Astronomia i Archeologia · Zobacz więcej »

Artefakt (archeologia)

Artefakt – wytwór ręki ludzkiej, każdy przedmiot wykonany lub zmodyfikowany przez człowieka, a następnie odkryty w wyniku badań archeologicznych.

Nowy!!: Astronomia i Artefakt (archeologia) · Zobacz więcej »

Arystarch z Samos

Uniwersytecie Arystotelesa w Salonikach Ziemi Arystarch z Samos (gr. Aristarchos ho Samios; ok. 310–230 p.n.e.) – grecki astronom pochodzący z wyspy Samos, który jako pierwszy zaproponował heliocentryczny model Układu Słonecznego.

Nowy!!: Astronomia i Arystarch z Samos · Zobacz więcej »

Średniowiecze

Fortyfikacje Carcassonne (1992) gemm. Średniowiecze – epoka w historii Europy trwająca od V wieku do XV wieku, która rozpoczęła się wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego i trwała do epoki renesansu i wielkich odkryć geograficznych.

Nowy!!: Astronomia i Średniowiecze · Zobacz więcej »

Astrobiologia

Zdjęcie meteorytu ALH 84001, pokazujące mikroskopijne struktury, które podejrzewano że są skamieniałościami żywych organizmów. Astrobiologia (egzobiologia, kosmobiologia, ksenobiologia) – dziedzina nauki zajmująca się powstaniem, ewolucją, rozpowszechnieniem i przyszłością życia poza Ziemią.

Nowy!!: Astronomia i Astrobiologia · Zobacz więcej »

Astrochemia

Astrochemia – nauka o związkach chemicznych i reakcjach chemicznych zachodzących w przestrzeni kosmicznej.

Nowy!!: Astronomia i Astrochemia · Zobacz więcej »

Astrofizyka

Astrofizyka – dziedzina nauki leżąca na pograniczu fizyki i astronomii, zajmująca się badaniem procesów fizycznych w skali astronomicznej oraz budową i prawami rządzącymi obiektami astronomicznymi.

Nowy!!: Astronomia i Astrofizyka · Zobacz więcej »

Astrolabium

XVIII-wieczne perskie astrolabium Astrolabium (gr. ἁστρολάβον, astrolabon) – pomiarowy przyrząd astronomiczny używany w nawigacji do początku XVIII wieku, służący do wyznaczania położenia ciał niebieskich nad horyzontem, poprzednik sekstantu.

Nowy!!: Astronomia i Astrolabium · Zobacz więcej »

Astrologia

Alegoria astrologii Astrologia (gr. astrología.

Nowy!!: Astronomia i Astrologia · Zobacz więcej »

Astrometria

Astrometria (astronomia pozycyjna) – najstarszy dział astronomii zajmujący się pomiarami pozornych położeń i ruchów ciał niebieskich.

Nowy!!: Astronomia i Astrometria · Zobacz więcej »

Astronautyka

Astronautyka (kosmonautyka) – zespół dziedzin nauk ścisłych, technicznych, biologicznych, medycznych oraz humanistycznych, które zajmują się lotami (gr. nautike – żegluga) poza atmosferę Ziemi oraz poznawaniem przestrzeni kosmicznej jak również znajdujących się w niej obiektów.

Nowy!!: Astronomia i Astronautyka · Zobacz więcej »

Astronawigacja

Astronawigacja – oznaczanie pozycji statku lub samolotu na podstawie pomiarów położenia niektórych ciał niebieskich.

Nowy!!: Astronomia i Astronawigacja · Zobacz więcej »

Astronom

Astronom, ilustracja z książki Astronom lub astrofizyk – naukowiec, którego obszarem badań jest astronomia lub astrofizyka.

Nowy!!: Astronomia i Astronom · Zobacz więcej »

Astronomia (czasopismo)

Astronomia – miesięcznik skierowany przede wszystkim do miłośników astronomii.

Nowy!!: Astronomia i Astronomia (czasopismo) · Zobacz więcej »

Astronomia neutrinowa

Astronomia neutrinowa – gałąź astronomii, w której obserwacje obiektów na niebie prowadzi się poprzez detekcję neutrin emitowanych przez te ciała niebieskie.

Nowy!!: Astronomia i Astronomia neutrinowa · Zobacz więcej »

Astronomia obserwacyjna

Teleskop Mayall Astronomia obserwacyjna – dział astronomii zajmujący się obserwacjami nieba jako podstawowym źródłem danych.

Nowy!!: Astronomia i Astronomia obserwacyjna · Zobacz więcej »

Astronomia rentgenowska

Astronomia rentgenowska – dział astronomii zajmujący się rejestracją i analizą promieniowania rentgenowskiego pochodzącego z kosmosu.

Nowy!!: Astronomia i Astronomia rentgenowska · Zobacz więcej »

Astronomy and Astrophysics

Astronomy and Astrophysics jest europejskim czasopismem publikującym wyniki naukowe z zakresu astronomii i astrofizyki, wydawanym przez EDP Sciences, na zlecenie ESO.

Nowy!!: Astronomia i Astronomy and Astrophysics · Zobacz więcej »

Astrophysical Journal

Astrophysical Journal (The Astrophysical Journal) – czasopismo naukowe, założone w 1895 przez dwóch amerykańskich astronomów George’a Ellery’ego Hale’a i Jamesa Edwarda Keelera.

Nowy!!: Astronomia i Astrophysical Journal · Zobacz więcej »

Astrophysics Data System

Astrophysics Data System (w skrócie ADS) – utworzona przez NASA internetowa baza ponad ośmiu milionów dokumentów z astronomii i fizyki, zarówno recenzowanych, jak i nierecenzowanych przez naukowców z tych dziedzin.

Nowy!!: Astronomia i Astrophysics Data System · Zobacz więcej »

Atmosfera

Górne warstwy atmosfery Ziemi; w tle widoczny zdeformowany przez ugięcie światła obraz Księżyca Atmosfera – gazowa powłoka otaczająca ciało niebieskie o masie wystarczającej do utrzymywania warstwy gazów w wyniku działania grawitacji.

Nowy!!: Astronomia i Atmosfera · Zobacz więcej »

Atmosfera Marsa

Viking. Atmosfera Marsa – powłoka gazowa otaczająca Marsa.

Nowy!!: Astronomia i Atmosfera Marsa · Zobacz więcej »

Życie pozaziemskie

Życie pozaziemskie – życie istniejące poza Ziemią i niepochodzące z niej.

Nowy!!: Astronomia i Życie pozaziemskie · Zobacz więcej »

Babilonia

Babilonia – starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku.

Nowy!!: Astronomia i Babilonia · Zobacz więcej »

Biały karzeł

Biały karzeł – niewielki (rzędu rozmiarów Ziemi) obiekt astronomiczny składający się ze zdegenerowanej materii, emitujący m.in.

Nowy!!: Astronomia i Biały karzeł · Zobacz więcej »

Blazar

Blazar – typ galaktyki aktywnej, której obserwowane widmo promieniowania w znacznej mierze pochodzi od relatywistycznego dżetu skierowanego pod niewielkim kątem w stronę obserwatora.

Nowy!!: Astronomia i Blazar · Zobacz więcej »

Brązowy karzeł

54 Psc B, sfotografowane przez Kosmiczny Teleskop Spitzera Brązowy karzeł – obiekt gwiazdopodobny o masie zbyt małej (poniżej ok. 8% masy Słońca – 80 mas Jowisza), by mogły zachodzić w nim reakcje przemiany wodoru w hel, które są głównym źródłem energii gwiazd ciągu głównego.

Nowy!!: Astronomia i Brązowy karzeł · Zobacz więcej »

Cefeida

Cefeidy (zwane też gwiazdami typu δ Cephei lub cefeidami klasycznymi od nazwy gwiazdozbioru Cefeusza) – gwiazdy zmienne pulsujące, olbrzymy.

Nowy!!: Astronomia i Cefeida · Zobacz więcej »

Centralne zgrubienie galaktyczne

Centralne zgrubienie w galaktyce NGC 7742 Centralne zgrubienie galaktyczne (ang. bulge) – najgęstszy obszar galaktyki, znajdujący się w jej centrum.

Nowy!!: Astronomia i Centralne zgrubienie galaktyczne · Zobacz więcej »

Centrum Galaktyki

Obraz centrum Galaktyki zarejestrowany w podczerwieni przez jeden z teleskopów 2MASS Centrum Galaktyki – dynamiczne centrum, wokół którego wiruje Droga Mleczna.

Nowy!!: Astronomia i Centrum Galaktyki · Zobacz więcej »

Chińczycy

Termin Chińczycy może odnosić się do jednego z poniższych pojęć.

Nowy!!: Astronomia i Chińczycy · Zobacz więcej »

Chromosfera

Przebieg temperatury wraz z wysokością w atmosferze słonecznej. Słońce obserwowane przez teleskop z filtrem H-alpha Francji 11 sierpnia 1999 Chromosfera (łac. chroma barwa + sfera) – cienka warstwa atmosfery słonecznej, rozciągająca się do wysokości rzędu tysięcy kilometrów nad fotosferą.

Nowy!!: Astronomia i Chromosfera · Zobacz więcej »

Ciało niebieskie

Ciało niebieskie – każdy naturalny obiekt fizyczny oraz układ powiązanych ze sobą obiektów lub ich struktur, występujący w przestrzeni kosmicznej poza granicą atmosfery ziemskiej.

Nowy!!: Astronomia i Ciało niebieskie · Zobacz więcej »

Ciąg główny

diagramie Hertzsprunga-Russella typem widmowym dla gwiazd ciągu głównego. Zmiany barwy od czerwieni ku błękitowi (od lewej do prawej) związane są ze wzrostem temperatury fotosfery. Ciąg główny – pas przebiegający wzdłuż krzywej na diagramie Hertzsprunga-Russella, w którym zgrupowana jest większość gwiazd z okolic Słońca.

Nowy!!: Astronomia i Ciąg główny · Zobacz więcej »

Ciemna energia

międzygalaktyczny gaz oraz gwiazdy Ciemna energia (ang. dark energy) – hipotetyczna forma energii, która wypełnia całą przestrzeń i wywiera na nią ujemne ciśnienie, wywołując rozszerzanie się Wszechświata.

Nowy!!: Astronomia i Ciemna energia · Zobacz więcej »

Ciemna materia

międzygalaktyczny gaz oraz gwiazdy Ciemna materia (ang. dark matter) – hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego.

Nowy!!: Astronomia i Ciemna materia · Zobacz więcej »

Ciemna mgławica

Koński Łeb. Ciemne mgławice – rodzaj mgławic, które na niebie wyglądają jak obszary pozbawione gwiazd, gdyż na drodze gwiazda - Ziemia znajduje się pochłaniająca światło mgławica ciemna.

Nowy!!: Astronomia i Ciemna mgławica · Zobacz więcej »

COBE

Wizja artystyczna satelity COBE na orbicie okołoziemskiej Mikrofalowe promieniowanie tła zarejestrowane przez COBE Cosmic Background Explorer (inne nazwy: COBE, Explorer 66) – pierwszy sztuczny satelita zbudowany specjalnie do badań kosmologicznych.

Nowy!!: Astronomia i COBE · Zobacz więcej »

Cykl węglowo-azotowo-tlenowy

Cykl węglowo-azotowo-tlenowy (CNO) – cykl przemian jąder atomowych, których efektem jest przemiana wodoru w hel oraz powstawanie dużych ilości energii.

Nowy!!: Astronomia i Cykl węglowo-azotowo-tlenowy · Zobacz więcej »

Czarna Afryka

rasowych ekologiczne granice Czarnej Afryki Czarna Afryka (także: Afryka Subsaharyjska) – nazwa stosowana dla określenia części Afryki na południe od Sahary, zamieszkanej w większości przez ludność czarnoskórą.

Nowy!!: Astronomia i Czarna Afryka · Zobacz więcej »

Czarna dziura

Drogi Mlecznej. Czarna dziura – obszar czasoprzestrzeni, którego z uwagi na wpływ grawitacji, nic (łącznie ze światłem) nie może opuścić.

Nowy!!: Astronomia i Czarna dziura · Zobacz więcej »

Cząstka

Cząstka – niewielki fragment materii, w znaczeniu potocznym zwykle ma kształt podobny do sfery.

Nowy!!: Astronomia i Cząstka · Zobacz więcej »

Czerwony olbrzym

Budowa wewnętrzna żółtych karłów typu Słońca i czerwonych olbrzymów (właściwą skalę rozmiarów ukazuje wstawka w prawym dolnym rogu). Czerwony olbrzym – gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie (od 0,5 do ok. 8–10 mas Słońca), będąca na schyłkowym etapie ewolucji.

Nowy!!: Astronomia i Czerwony olbrzym · Zobacz więcej »

De revolutionibus orbium coelestium

De revolutionibus orbium coelestium – dzieło Mikołaja Kopernika, które zawiera wykład heliocentrycznej i heliostatycznej budowy wszechświata.

Nowy!!: Astronomia i De revolutionibus orbium coelestium · Zobacz więcej »

Drabina odległości kosmicznych

Supergromady w Pannie. Linia ciągła: Dobrze wyskalowany szczebel drabiny. Linia przerywana: Niepewna (niedokładna) skala szczebla drabiny. Drabina odległości kosmicznych – szereg metod, którymi astronomowie określają odległości do obiektów astronomicznych.

Nowy!!: Astronomia i Drabina odległości kosmicznych · Zobacz więcej »

Droga Mleczna

Droga Mleczna – galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in.

Nowy!!: Astronomia i Droga Mleczna · Zobacz więcej »

Dysk galaktyczny

Dysk galaktyczny – gwiazdy, gromady gwiazd i materia międzygwiazdowa znajdujące się w płaszczyźnie galaktyki i obiegające centrum galaktyki w tej płaszczyźnie.

Nowy!!: Astronomia i Dysk galaktyczny · Zobacz więcej »

Dysk protoplanetarny

dżety, które są powszechne w przypadku tego typu struktur. Dysk protoplanetarny – obracające się wokół młodej gwiazdy zagęszczenie gazów i pyłów w kształcie dysku.

Nowy!!: Astronomia i Dysk protoplanetarny · Zobacz więcej »

Edwin Hubble

Edwin Powell Hubble (ur. 20 listopada 1889 w Marshfield w Missouri, zm. 28 września 1953 w San Marino w Kalifornii) – amerykański astronom, który jako pierwszy udowodnił, że „mgławice spiralne” są odległymi galaktykami znajdującymi się poza Drogą Mleczną.

Nowy!!: Astronomia i Edwin Hubble · Zobacz więcej »

Efemerydy (astronomia)

Efemerydy (z gr. ephēmeros) – dane, najczęściej tabelaryczne, dotyczące przebiegu przyszłego zjawiska astronomicznego, np.

Nowy!!: Astronomia i Efemerydy (astronomia) · Zobacz więcej »

Ekwant

teorii geocentrycznej. Ekwant zaznaczony jest dużą kropką Ekwant, punkt wyrównawczy (łac. Punctum aequans) – pojęcie wprowadzone do teorii geocentrycznej przez Ptolemeusza, pozwalające na dokładniejszy opis ruchu planet.

Nowy!!: Astronomia i Ekwant · Zobacz więcej »

Elektron

Elektron, negaton, e−, β− – trwała cząstka elementarna (lepton) będąca jednym z elementów atomu.

Nowy!!: Astronomia i Elektron · Zobacz więcej »

Elipsa

stożka płaszczyzną. Elipsa (gr. ἔλλειψις elleipsis – „brak, opuszczenie, pominięcie”) – przypadek ograniczonej krzywej stożkowej, czyli krzywej będącej częścią wspólną powierzchni stożkowej oraz przecinającej ją płaszczyzny.

Nowy!!: Astronomia i Elipsa · Zobacz więcej »

Elipsoida

Elipsoida dla a.

Nowy!!: Astronomia i Elipsoida · Zobacz więcej »

Erozja

Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.

Nowy!!: Astronomia i Erozja · Zobacz więcej »

Ewolucja gwiazd

Wielkim Obłoku Magellana. Ewolucja gwiazdy – sekwencje zmian, które gwiazda przechodzi podczas całego swojego życia, w sumie zwykle w ciągu milionów, miliardów lub bilionów lat, emitując przy tym promieniowanie.

Nowy!!: Astronomia i Ewolucja gwiazd · Zobacz więcej »

Fale grawitacyjne

czarnych dziur) Symulacja łączenia się czarnych dziur – jedno ze zjawisk, które wytwarza najsilniejsze fale grawitacyjne Fale grawitacyjne – przemieszczająca się z prędkością światła w próżni zmarszczka w czasoprzestrzeni.

Nowy!!: Astronomia i Fale grawitacyjne · Zobacz więcej »

Faza fali

Faza fali – faza drgań punktu ośrodka, w którym rozchodzi się fala.

Nowy!!: Astronomia i Faza fali · Zobacz więcej »

Faza Księżyca

Kolejne fazy Księżyca obserwowane z półkuli północnej Ziemi. Pozorny ruch Księżyca po sferze niebieskiej odbywa się z zachodu na wschód z prędkością ok. 13° na dobęhttp://encyklopedia.pwn.pl/haslo/3928465/ksiezyc.html Księżyc – Encyklopedia PWN.. Widok na półkulę północną Ziemi. Animacja faz Księżyca Faza Księżyca określa oglądaną z Ziemi część Księżyca oświetloną przez Słońce.

Nowy!!: Astronomia i Faza Księżyca · Zobacz więcej »

Fizyka

446x446px Fizyka (z, physis – „natura”) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem najbardziej fundamentalnych i uniwersalnych właściwości oraz przemian materii i energii, a także oddziaływań między nimi.

Nowy!!: Astronomia i Fizyka · Zobacz więcej »

Fluktuacje kwantowe

Fluktuacje kwantowe – chwilowe zmiany ilości energii w pewnym punkcie przestrzeni.

Nowy!!: Astronomia i Fluktuacje kwantowe · Zobacz więcej »

Fotosfera

Fotosfera – widzialna, powierzchniowa warstwa gwiazdy (np. Słońca), emitująca na zewnątrz gwiazdy fale elektromagnetyczne w postaci światła widzialnego.

Nowy!!: Astronomia i Fotosfera · Zobacz więcej »

Friedrich Wilhelm Bessel

Friedrich Wilhelm Bessel Friedrich Wilhelm Bessel (ur. 22 lipca 1784 w Minden, zm. 17 marca 1846 w Królewcu) – niemiecki astronom, geodeta i matematyk.

Nowy!!: Astronomia i Friedrich Wilhelm Bessel · Zobacz więcej »

Galaktyka

Galaktyka Czarne Oko Galaktyka (z gr. γάλα – mleko) – duży, grawitacyjnie związany układ gwiazd, pyłu i gazu międzygwiazdowego oraz niewidocznej ciemnej materii.

Nowy!!: Astronomia i Galaktyka · Zobacz więcej »

Galaktyka aktywna

Messier 87 - przykład galaktyki aktywnej Wewnętrzna struktura galaktyki aktywnej Galaktyka aktywna – galaktyka, w której energia w znaczącej ilości nie jest emitowana przez jej normalne składniki, czyli: gwiazdy, pył i gaz międzygwiazdowy.

Nowy!!: Astronomia i Galaktyka aktywna · Zobacz więcej »

Galaktyka Andromedy

Galaktyka Andromedy (zwana również Messier 31, M31 lub NGC 224, a wcześniej także Wielką Mgławicą w AndromedzieOkreślenie Mgławica Andromedy pochodzi z czasów, gdy nie znano natury Galaktyki Andromedy.) – galaktyka spiralna, leżąca około 2,52 miliona lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Andromedy.

Nowy!!: Astronomia i Galaktyka Andromedy · Zobacz więcej »

Galaktyka eliptyczna

Galaktyka eliptyczna Messier 60 (NGC 4649) typ E2. Galaktyka eliptyczna – galaktyka posiadająca regularny kulisty lub elipsoidalny kształt o gładkiej strukturze.

Nowy!!: Astronomia i Galaktyka eliptyczna · Zobacz więcej »

Galaktyka nieregularna

Galaktyka nieregularna NGC 1427A w gwiazdozbiorze Erydana Galaktyki nieregularne (Irr – od) – galaktyki, które nie mają określonego symetrycznego kształtu.

Nowy!!: Astronomia i Galaktyka nieregularna · Zobacz więcej »

Galaktyka Seyferta

Galaktyka Cyrkla, Seyfert typu 2 Galaktyka Seyferta – spiralna bądź nieregularna galaktyka zawierająca niezwykle jasne jądro, którego źródłem jest najprawdopodobniej czarna dziura, która może czasem przebić blaskiem całą otaczającą galaktykę.

Nowy!!: Astronomia i Galaktyka Seyferta · Zobacz więcej »

Galaktyka spiralna

Galaktyka spiralna NGC 3370 Zdjęcie wykonane przez teleskop Hubble’a Zdeformowana galaktyka spiralna ESO 510-G13 Galaktyka spiralna – typ galaktyk, wyróżniony w klasyfikacji galaktyk Hubble’a, mających postać dysku z ramionami spiralnymi wychodzącymi ze środka zwanego jądrem galaktyki.

Nowy!!: Astronomia i Galaktyka spiralna · Zobacz więcej »

Galileusz

Galileusz Galileusz, wł. Galileo Galilei (ur. 15 lutego 1564 w Pizie, zm. 8 stycznia 1642 w Arcetri) – włoski astronom, astrolog, matematyk, fizyk i filozof, prekursor nowożytnej fizyki.

Nowy!!: Astronomia i Galileusz · Zobacz więcej »

Glin

Glin (w technice: aluminium; Al, łac. aluminium) – pierwiastek chemiczny, metal z bloku p układu okresowego.

Nowy!!: Astronomia i Glin · Zobacz więcej »

Granica Chandrasekhara

Granica Chandrasekhara (od nazwiska indyjskiego astrofizyka Subramanyana Chandrasekhara) – maksymalna masa białego karła równa około 3·1030 kg, czyli 1,44 masy Słońca.

Nowy!!: Astronomia i Granica Chandrasekhara · Zobacz więcej »

Grawitacja

Grawitacja (ciążenie powszechne) – jedno z czterech oddziaływań podstawowych, będące zjawiskiem naturalnym polegającym na tym, że wszystkie obiekty posiadające masę oddziałują na siebie, wzajemnie przyciągając się.

Nowy!!: Astronomia i Grawitacja · Zobacz więcej »

Grecy

Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego.

Nowy!!: Astronomia i Grecy · Zobacz więcej »

Gromada galaktyk

Klasyfikacja gromad galaktyk Gromada galaktyk Abell S0740 Gromada galaktyk Abell 520 (kolor niebieski – ciemna materia, kolor różowy – gorący gazGovert Schilling, ''Ciemne sprawki'', w: Świat Nauki nr 1 (197) styczeń 2008, s. 12-13.) Gromada galaktyk – skupisko od kilkudziesięciu do kilku tysięcy galaktyk tworzących układ związany grawitacyjnie.

Nowy!!: Astronomia i Gromada galaktyk · Zobacz więcej »

Gromada gwiazd

M69 Gromada gwiazd – zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem, tzn.

Nowy!!: Astronomia i Gromada gwiazd · Zobacz więcej »

Gromada otwarta

Gromada otwarta – grupa nawet do kilku tysięcy luźno połączonych grawitacją gwiazd (w odróżnieniu od gromad kulistych, które są ciasno skupione), powstałych z jednego olbrzymiego obłoku molekularnego.

Nowy!!: Astronomia i Gromada otwarta · Zobacz więcej »

Gwiazda

ultrafiolecie. Drogi Mlecznej. Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy bądź zdegenerowanej.

Nowy!!: Astronomia i Gwiazda · Zobacz więcej »

Gwiazda neutronowa

Mgławicy Kraba Gwiazda neutronowa – gwiazda zdegenerowana powstała w wyniku ewolucji gwiazd o dużych masach (~ 8–10 mas Słońca).

Nowy!!: Astronomia i Gwiazda neutronowa · Zobacz więcej »

Gwiazda podwójna

Łabędzia Animacja przedstawiająca układ dwóch gwiazd o podobnych masach, krążą one po orbitach eliptycznych wokół środka masy układu (oznaczonego czerwonym krzyżem) Gwiazda podwójna – układ dwóch gwiazd leżących (optycznie lub fizycznie) blisko siebie.

Nowy!!: Astronomia i Gwiazda podwójna · Zobacz więcej »

Gwiazda typu OB

Gwiazdy typu OB – gorące, masywne gwiazdy typu widmowego O lub B, które powstają w luźnie powiązanych grupach noszących nazwę asocjacji OB.

Nowy!!: Astronomia i Gwiazda typu OB · Zobacz więcej »

Gwiazda wielokrotna

NASA/JPL-Caltech) Gwiazda wielokrotna – układ gwiazd, które znajdują się w niedalekiej odległości w przestrzeni (układy fizycznie wielokrotne) lub na nieboskłonie (układy optycznie wielokrotne).

Nowy!!: Astronomia i Gwiazda wielokrotna · Zobacz więcej »

Gwiazda zmienna

Gwiazda zmienna – gwiazda, która w znaczący sposób zmienia swoją jasność.

Nowy!!: Astronomia i Gwiazda zmienna · Zobacz więcej »

Halo galaktyczne

Galaktyczne halo – sferyczny obszar otaczający dysk galaktyk spiralnych (także Drogi Mlecznej).

Nowy!!: Astronomia i Halo galaktyczne · Zobacz więcej »

Hel (pierwiastek)

Hel (He, łac. helium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 2, z grupy helowców (gazów szlachetnych) w układzie okresowym.

Nowy!!: Astronomia i Hel (pierwiastek) · Zobacz więcej »

Heliocentryzm

Heliocentryzm, grafika z dzieła Harmonia Macrocosmica Heliocentryzm (gr. ἡλιος helios – słońce, κέντρον kentron – centrum) – teoria budowy Układu Słonecznego, według której w wersji historycznej Słońce znajduje się w środku Wszechświata, zaś w jego współczesnym wydaniu w centrum Układu Słonecznego jest Słońce, a wszystkie planety, łącznie z Ziemią, je obiegają.

Nowy!!: Astronomia i Heliocentryzm · Zobacz więcej »

Heliosfera

Struktura heliosfery; w 2012 roku wykazano, że łukowa fala uderzeniowa (''bow shock'') ukazana w tym modelu w rzeczywistości nie istnieje Heliosfera – obszar wokół Słońca, w którym ciśnienie wiatru słonecznego przeważa nad ciśnieniem wiatrów galaktycznych, tworząc "bąbel" wyrzucanej przez Słońce materii w otaczającym ośrodku międzygwiazdowym.

Nowy!!: Astronomia i Heliosfera · Zobacz więcej »

Henrietta Leavitt

Henrietta Swan Leavitt (ur. 4 lipca 1868 w Lancaster, Massachusetts; zm. 12 grudnia 1921 w Cambridge, Massachusetts) – amerykańska astronom.

Nowy!!: Astronomia i Henrietta Leavitt · Zobacz więcej »

Hindusi

Mieszkanka Indii Hindusi, Indusi, Indyjczycy − ogólna nazwa obywateli Indii i emigrantów pochodzenia indyjskiego, a także mieszkańców subkontynentu indyjskiego w czasach przed uzyskaniem przez Indie niepodległości (w 1947 roku).

Nowy!!: Astronomia i Hindusi · Zobacz więcej »

Hipparchos z Nikei

Hipparchos z Nikei Hipparchos z Nikei (Hipparch; gr., ok. 190 p.n.e. - 120 p.n.e.) – grecki matematyk, geograf i astronom.

Nowy!!: Astronomia i Hipparchos z Nikei · Zobacz więcej »

Inflacja kosmologiczna

Schemat ewolucji Wszechświata1: Wielki Wybuch2: Epoka inflacji3: Pierwotna nukleosynteza4: Formowanie się galaktyk Inflacja kosmologiczna – hipoteza kosmologiczna zaproponowana przez Alana Gutha (1981).

Nowy!!: Astronomia i Inflacja kosmologiczna · Zobacz więcej »

Inkwizycja

auto da fe'', obraz Pedro Berruguete (ok. 1495). Według średniowiecznej legendy hagiograficznej św. Dominik miał być pierwszym inkwizytorem Inkwizycja, Inquisitio haereticae pravitatis, Sanctum officiumEncyklopedia popularna ilustrowana.

Nowy!!: Astronomia i Inkwizycja · Zobacz więcej »

Isaac Newton

Isaac Newton (ur. w Woolsthorpe-by-Colsterworth, zm. w Kensington) – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof, historyk, badacz Biblii i alchemik.

Nowy!!: Astronomia i Isaac Newton · Zobacz więcej »

Islam

Islam (arab. الإسلام, al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie.

Nowy!!: Astronomia i Islam · Zobacz więcej »

Izotopy

neonu 20Ne i 22Ne. Izotopy – odmienne postacie atomów pierwiastka chemicznego, różniące się liczbą neutronów w jądrze (z definicji atomy tego samego pierwiastka mają tę samą liczbę protonów w jądrze).

Nowy!!: Astronomia i Izotopy · Zobacz więcej »

Jan Paweł II

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus PP. II), właśc.

Nowy!!: Astronomia i Jan Paweł II · Zobacz więcej »

Jądro galaktyki

Jądro galaktyki – centralny obszar galaktyki, w którym znajduje się około 75% jej masy.

Nowy!!: Astronomia i Jądro galaktyki · Zobacz więcej »

Język grecki

Wyraz "Grecja" napisany po nowogrecku Wyraz "Cypr" napisany po nowogrecku Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Astronomia i Język grecki · Zobacz więcej »

Jean le Rond d’Alembert

Jean Le Rond d’Alembert (ur. 16 listopada 1717 w Paryżu, zm. 29 października 1783 w Paryżu) – francuski filozof, fizyk i matematyk.

Nowy!!: Astronomia i Jean le Rond d’Alembert · Zobacz więcej »

Johannes Kepler

Johannes Kepler (ur. 27 grudnia 1571 w Weil der Stadt, zm. 15 listopada 1630 w Ratyzbonie) – niemiecki matematyk, astronom i astrolog, jedna z czołowych postaci rewolucji naukowej w XVII wieku.

Nowy!!: Astronomia i Johannes Kepler · Zobacz więcej »

Joseph Louis Lagrange

Joseph Louis Lagrange, wł. Giuseppe Lodovico (Luigi) Lagrangia (ur. 25 stycznia 1736 w Turynie, zm. 10 kwietnia 1813 w Paryżu) – matematyk i astronom pochodzenia włoskiego, pracujący we Francji i przez dwadzieścia lat w Berlinie dla króla pruskiego Fryderyka II.

Nowy!!: Astronomia i Joseph Louis Lagrange · Zobacz więcej »

Joseph von Fraunhofer

Joseph von Fraunhofer Joseph von Fraunhofer (ur. 6 marca 1787 w Straubing, zm. 7 czerwca 1826 w Monachium) – niemiecki astronom i fizyk.

Nowy!!: Astronomia i Joseph von Fraunhofer · Zobacz więcej »

Kangxi

Kangxi, chin. 康熙, Kāngxī; imię prywatne 玄燁, Xuányè (ur. 4 maja 1654, zm. 20 grudnia 1722) – cesarz Chin z dynastii Qing, panujący w latach 1661–1722.

Nowy!!: Astronomia i Kangxi · Zobacz więcej »

Karl Guthe Jansky

Karl Guthe Jansky (ur. 22 października 1905 w Norman (Oklahoma), zm. 14 lutego 1950 w Red Bank (New Jersey)) – amerykański inżynier i technik, pionier radioastronomii.

Nowy!!: Astronomia i Karl Guthe Jansky · Zobacz więcej »

Karl Schwarzschild

Karl Schwarzschild (ur. 9 października 1873 we Frankfurcie nad Menem, zm. 11 maja 1916 w Poczdamie) – niemiecki fizyk i astronom, uważany za pioniera współczesnej astrofizyki.

Nowy!!: Astronomia i Karl Schwarzschild · Zobacz więcej »

Klasyfikacja galaktyk Hubble’a

Klasyfikacja galaktyk Hubble’a Klasyfikacja galaktyk Hubble’a (inaczej sekwencja Hubble’a) – system morfologicznej klasyfikacji galaktyk zaproponowany przez Edwina Hubble’a w 1926 roku.

Nowy!!: Astronomia i Klasyfikacja galaktyk Hubble’a · Zobacz więcej »

Klaudiusz Ptolemeusz

Andreasa Cellariusa Podstawowe elementy teorii PtolemeuszaA – epicyklB – ekwantC – deferentniebieski punkt – Ziemiaczerwony punkt – planeta krążąca wokół Ziemi Klaudiusz Ptolemeusz, Ptolemeusz Klaudiusz lub po prostu Ptolemeusz (łac. Claudius Ptolemaeus, Klaudios Ptolemaios; ur. ok. 100, zm. ok. 168) – astronom, matematyk i geograf greckiego pochodzenia.

Nowy!!: Astronomia i Klaudiusz Ptolemeusz · Zobacz więcej »

Kometa

Budowa komety (nie w skali) Warkocze komety ustawiają się w kierunku od Słońca, choć warkocz pyłowy „zostaje w tyle” Chorwacji 29 marca 1997 Australii 23 stycznia 2007 Animacja przedstawiająca ruch komety okresowej (A – gwiazda, B – orbita najdalszej planety C – kometa) Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej.

Nowy!!: Astronomia i Kometa · Zobacz więcej »

Korona słoneczna

zaćmienia Słońca w 1999. Korona – najbardziej zewnętrzna część atmosfery słonecznej, rozciągająca się miliony kilometrów od Słońca, najlepiej obserwowana podczas całkowitego zaćmienia Słońca.

Nowy!!: Astronomia i Korona słoneczna · Zobacz więcej »

Koronalny wyrzut masy

ultrafiolecie 300px Koronalny wyrzut masy (CME) – olbrzymi obłok plazmy, w którym pole magnetyczne jest bardziej intensywne, przyspieszany w obszarze korony słonecznej i wyrzucany w przestrzeń międzyplanetarną.

Nowy!!: Astronomia i Koronalny wyrzut masy · Zobacz więcej »

Kosmiczny Teleskop Hubble’a

Atlantis po ostatniej misji serwisowej STS-125, w 2009 roku. Discovery. Zdjęcie wykonano podczas drugiej misji serwisowej STS-82, w 1997. Budowa teleskopu Hubble’a Kosmiczny Teleskop Hubble’a, HST (od), teleskop Hubble’a – teleskop kosmiczny poruszający się po orbicie okołoziemskiej, nazwany na cześć amerykańskiego astronoma Edwina Hubble’a.

Nowy!!: Astronomia i Kosmiczny Teleskop Hubble’a · Zobacz więcej »

Kosmochemia

Kosmochemia – dział astronomii i jednocześnie chemii, zajmujący się badaniem składu molekularnego ciał niebieskich, szczególnie w Układzie Słonecznym.

Nowy!!: Astronomia i Kosmochemia · Zobacz więcej »

Kosmologia

Kosmologia (z gr. kósmos: porządek, wszechświat oraz lógos: słowo, nauka) – pierwotnie dział filozofii rozpatrujący świat materialny w świetle jego ostatecznych przyczyn: termin ten, wprowadzony przez Christiana Wolffa, jest już dziś jednak rzadko stosowany, gdyż wyparty został przez zbliżony znaczeniem „filozofia przyrody”.

Nowy!!: Astronomia i Kosmologia · Zobacz więcej »

Kosmologia fizyczna

Kosmologia fizyczna (kosmologia relatywistyczna, kosmologia przyrodnicza, fizyka Wszechświata) – dziedzina nauk fizycznych, zajmująca się badaniem i opisywaniem Wszechświata w wielkich skalach, jego powstania, ewolucji do stanu obecnego oraz przyszłości.

Nowy!!: Astronomia i Kosmologia fizyczna · Zobacz więcej »

Krater uderzeniowy

Krater uderzeniowy na Księżycu Krater uderzeniowy – koliste zagłębienie (lub zniekształcenie) na powierzchni ciała niebieskiego, spowodowane upadkiem meteorytu, planetoidy lub komety.

Nowy!!: Astronomia i Krater uderzeniowy · Zobacz więcej »

Księżyc

Księżyc (Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe).

Nowy!!: Astronomia i Księżyc · Zobacz więcej »

Kwazar

Galaktyka NGC 4319 z kwazarem Markarian 205 (w prawym górnym rogu) Kwazar (z lub też, dosłownie „obiekt gwiazdopodobny emitujący fale radiowe”) – zwarte źródło ciągłego promieniowania elektromagnetycznego o ogromnej mocy, pozornie przypominające gwiazdę.

Nowy!!: Astronomia i Kwazar · Zobacz więcej »

Leonhard Euler

Leonhard Euler (ur. 15 kwietnia 1707 w Bazylei, zm. 18 września 1783 w Petersburgu) – szwajcarski matematyk i fizyk; był pionierem w wielu obszarach obu tych nauk.

Nowy!!: Astronomia i Leonhard Euler · Zobacz więcej »

Lich (gwiazda)

Lich, PSR 1257+12 – pulsar milisekundowy, odległy od Ziemi o 980 lat świetlnych, wokół którego krążą pierwsze odkryte planety pozasłoneczne.

Nowy!!: Astronomia i Lich (gwiazda) · Zobacz więcej »

LIGO

Centrum sterowania detektora w Hanford Zachodnia odnoga detektora LIGO w Hanford LIGO (Laser Interferometer Gravitational Wave Observatory Po polsku: Laserowe Obserwatorium Interferometryczne Fal Grawitacyjnych (PAN;, Uniwersytet Warszawski).) – detektor fal grawitacyjnych, bazujący na zasadzie interferometru Michelsona.

Nowy!!: Astronomia i LIGO · Zobacz więcej »

Linie spektralne

Widmo ciągłe Linie emisyjne Linie absorpcyjne Linia spektralna – ciemna lub jasna linia w jednolitym, ciągłym widmie, powstającą wskutek nadmiaru lub deficytu fotonów (w porównaniu z pobliskimi częstotliwościami) w wąskim zakresie częstotliwości.

Nowy!!: Astronomia i Linie spektralne · Zobacz więcej »

Mała epoka lodowa

Średnia temperatura w ciągu ostatnich 2000 lat ^14C) Mała epoka lodowa (w skrócie MEL, – LIA) – okres ochłodzenia znany głównie z rejonu północnego Atlantyku, który nastąpił po okresie średniowiecznego optimum klimatycznego.

Nowy!!: Astronomia i Mała epoka lodowa · Zobacz więcej »

Magnetosfera

wiatru słonecznego będącego źródłem naładowanych cząstek Magnetosfera – obszar wokół ciała niebieskiego, w którym ruchy i zjawiska dotyczące naładowanych cząstek są zdominowane przez pole magnetyczne danego obiektu.

Nowy!!: Astronomia i Magnetosfera · Zobacz więcej »

Majowie

Współcześni Majowie Majowie – grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (półwysep Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach.

Nowy!!: Astronomia i Majowie · Zobacz więcej »

Malarstwo jaskiniowe

jaskini Chauveta Malarstwo jaskiniowe, malarstwo naskalne – rysunki i malowidła wykonane na ścianach lub sklepieniach jaskiń, najczęściej w czasach prehistorycznych.

Nowy!!: Astronomia i Malarstwo jaskiniowe · Zobacz więcej »

Masa Słońca

Masa Słońca M_ – pozaukładowa jednostka używana w astronomii do określania mas obiektów astronomicznych (gwiazd, gromad, galaktyk itp.). Masa Słońca wynosi M_.

Nowy!!: Astronomia i Masa Słońca · Zobacz więcej »

Matryca CCD

promieniowania nadfioletowego kamerze cyfrowej Zasada działania CCD CCD pod mikroskopem, obraz 30x30 μm AFM HR 5120 lines. CCD z Canon A75. Matryca CCD (od ang. charge-coupled device) – układ wielu elementów światłoczułych, z których każdy rejestruje, a następnie pozwala odczytać, sygnał elektryczny proporcjonalny do ilości padającego na niego światła.

Nowy!!: Astronomia i Matryca CCD · Zobacz więcej »

Mauna Kea

Położenie wulkanów Mauna Kea i Mauna Loa na wyspie Hawaiʻi Mauna Kea (w języku hawajskim biała góra) – najwyższy wulkan archipelagu Hawajów, usytuowany na wyspie Hawaiʻi i zarazem jeden z największych wulkanów na Ziemi.

Nowy!!: Astronomia i Mauna Kea · Zobacz więcej »

Mechanika

Mechanika (od greckiego mechané ‘maszyna’) ma niżej opisane znaczenia.

Nowy!!: Astronomia i Mechanika · Zobacz więcej »

Mechanika nieba

Mechanika nieba – dział astronomii zajmujący się badaniem i formułowaniem matematycznej teorii ruchu ciał niebieskich.

Nowy!!: Astronomia i Mechanika nieba · Zobacz więcej »

Mechanizm z Antykithiry

Mechanizm z Antykithiry (największy fragment) Mechanizm z Antykithiry (gr. O μηχανισμός των Αντικυθήρων – transliteracja: O mēhanismós tōn Antikuthērōn) – starożytny mechaniczny przyrząd, zaprojektowany do obliczania pozycji ciał niebieskich.

Nowy!!: Astronomia i Mechanizm z Antykithiry · Zobacz więcej »

Mgławica

Trójkąta Mgławica – obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego lub bardzo rozległa otoczka gwiazdy (dawniej również tak nazywano galaktyki).

Nowy!!: Astronomia i Mgławica · Zobacz więcej »

Mgławica planetarna

Cztery mgławice planetarne – Henize 2-47 (u góry po lewej), IC 4593 (u góry po prawej), NGC 5307 (u dołu po lewej) i NGC 5315 (u dołu po prawej). Mgławica planetarna – obłok gazu i pyłu powstałego z zewnętrznych warstw gwiazdy kończącej etap syntezy jądrowej we wnętrzu.

Nowy!!: Astronomia i Mgławica planetarna · Zobacz więcej »

Mikołaj Kopernik

Dom Mikołaja Kopernika w Toruniu kapituły warmińskiej, której kanonikiem był Kopernik przez 48 lat życia Jana Matejki, łac. Nicolaus Copernicus, niem. Nikolaus Kopernikus (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. przed 21 maja 1543 we Fromborku) – polski astronom, autor dzieła De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich) przedstawiającego szczegółowo i w naukowo użytecznej formie heliocentryczną wizję Wszechświata.

Nowy!!: Astronomia i Mikołaj Kopernik · Zobacz więcej »

Mikrofalowe promieniowanie tła

Wilsona2. dane zebrane przez sondę COBE3. mapa wykonana przez sondę WMAP Mikrofalowe promieniowanie tła, promieniowanie reliktowe, CMB – rodzaj promieniowania o rozkładzie termicznym energii, czyli widmie ciała doskonale czarnego o temperaturze 2,7249–2,7252 K. Maksimum gęstości energii przypada na fale o długości 1,1 mm.

Nowy!!: Astronomia i Mikrofalowe promieniowanie tła · Zobacz więcej »

Minimum Maundera

Minimum Maundera na tle obserwowanej liczby plam słonecznych w latach 1610–2000 Minimum Maundera – okres trwający od 1645 do 1717 roku, podczas którego powstało znacznie mniej raportów dotyczących plam słonecznych w porównaniu z pierwszą połową wieku.

Nowy!!: Astronomia i Minimum Maundera · Zobacz więcej »

Model Lambda-CDM

Model Lambda-CDM (Λ-CDM, ang. Lambda-cold dark matter) – jeden z najpowszechniej uznawanych modeli kosmologicznych.

Nowy!!: Astronomia i Model Lambda-CDM · Zobacz więcej »

NASA

Flaga NASA NASA (od ang. National Aeronautics and Space Administration), Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 roku na mocy National Aeronautics and Space Act, zastępując poprzednika – National Advisory Committee for Aeronautics.

Nowy!!: Astronomia i NASA · Zobacz więcej »

Nasir ad-Din Tusi

Irański znaczek pocztowy wydany z okazji 700-lecia śmierci Nasira Tusi ''Tusi couple'' - XIII-wieczny szkic Nasir al-Dina Tusiego Nasir Tusi Abu Dżafar Muhammad Ibn Muhammad Ibn al-Hasan Nasir ad-Din al-Tusi (ur. 1201 w Tusie, zm. 1274, okolice Bagdadu) – perski naukowiec, wyznania szyickiego.

Nowy!!: Astronomia i Nasir ad-Din Tusi · Zobacz więcej »

Nauki przyrodnicze

Nauki przyrodnicze (w terminologii angielskiej zwane natural sciences) to mało precyzyjne określenie dziedzin nauki, które zajmują się badaniem różnych aspektów świata materialnego, ożywionego i nieożywionego, zazwyczaj z zastosowaniem aparatu matematycznego, jak również właściwej sobie metodologii.

Nowy!!: Astronomia i Nauki przyrodnicze · Zobacz więcej »

Neutrino

pionu (''π-meson'') Neutrino (ν) – cząstka elementarna należąca do leptonów.

Nowy!!: Astronomia i Neutrino · Zobacz więcej »

Nicolas-Louis de Lacaille

Nicolas Louis de Lacaille Nicolas Louis de Lacaille (ur. 15 marca 1713 w Rumigny, Francja, zm. 21 marca 1762 w Paryżu) – francuski astronom, który jako pierwszy podjął próbę zrobienia mapy obejmującej całe niebo południowe.

Nowy!!: Astronomia i Nicolas-Louis de Lacaille · Zobacz więcej »

Nukleosynteza

Nukleosynteza przykłady reakcji. Pochodzenie pierwiastków. Nukleosynteza – proces, w którym powstają nowe jądra atomowe w wyniku łączenia się nukleonów, czyli protonów i neutronów, lub istniejących już jąder atomowych i nukleonów.

Nowy!!: Astronomia i Nukleosynteza · Zobacz więcej »

Ośrodek międzygwiazdowy

doi.

Nowy!!: Astronomia i Ośrodek międzygwiazdowy · Zobacz więcej »

Obłok molekularny

Mgławicy w Kilu. W pobliżu widać nowo powstałe gwiazdy, których obraz jest poczerwieniony przez wybiórczo rozproszone niebieskie światło na dominującym pyle. Obraz na zdjęciu rozciąga się na przestrzeni około 2 lat świetlnych. Wykonane przez orbitujący Kosmiczny Teleskop Hubble’a w 1999 roku. Spitzera) Obłok molekularny – rodzaj obłoku międzygwiazdowego, w którym gęstość wodoru jest wystarczająco duża, a temperatura odpowiednio niska, aby formowały się molekuły wodoru H2.

Nowy!!: Astronomia i Obłok molekularny · Zobacz więcej »

Obłok Oorta

Przypuszczalne rozmiary Obłoku Oorta w porównaniu z resztą Układu Słonecznego. Obłok Oorta (znany też pod nazwą Obłoku Öpika-Oorta) – hipotetyczny, sferyczny obłok, składający się z pyłu, drobnych okruchów i planetoid obiegających Słońce w odległości od 300 do 100 000 j.a. Składa się głównie z lodu i zestalonych gazów takich jak amoniak czy metan.

Nowy!!: Astronomia i Obłok Oorta · Zobacz więcej »

Obłoki Magellana

Wielki Obłok Magellana (po prawej) i Mały Obłok Magellana (po lewej) Obłoki Magellana – dwie nieregularne, karłowate galaktyki orbitujące wokół Drogi Mlecznej, należące do Grupy Lokalnej Galaktyk.

Nowy!!: Astronomia i Obłoki Magellana · Zobacz więcej »

Obiekty bliskie Ziemi

Obiekty bliskie Ziemi (NEO od ang. Near-Earth objects) – planetoidy, komety i meteoroidy, których orbity przechodzą blisko orbity Ziemi.

Nowy!!: Astronomia i Obiekty bliskie Ziemi · Zobacz więcej »

Obserwowana wielkość gwiazdowa

Obserwowana wielkość gwiazdowa (także widzialna, pozorna lub widoma, oznaczana literą m) – wielkość gwiazdowa obiektu widzianego z Ziemi (przy założeniu braku atmosfery).

Nowy!!: Astronomia i Obserwowana wielkość gwiazdowa · Zobacz więcej »

Obszar H II

Galaktyce Trójkąta Obszary H II – obłoki świecącego gazu i plazmy o rozmiarach nawet kilkuset lat świetlnych, w których powstają gwiazdy.

Nowy!!: Astronomia i Obszar H II · Zobacz więcej »

Ogólna teoria względności

Albert Einstein – twórca ogólnej teorii względności Ogólna teoria względności (OTW) – popularna nazwa teorii grawitacji formułowanej przez Alberta Einsteina w latach 1907–1915, a opublikowanej 20 marca 1916 roku.

Nowy!!: Astronomia i Ogólna teoria względności · Zobacz więcej »

Orbita

środka masy układu. Orbita – tor ciała (ciała niebieskiego lub sztucznego satelity) poruszającego się pod wpływem sił grawitacji.

Nowy!!: Astronomia i Orbita · Zobacz więcej »

Paleolit

Paleolit (gr. παλαιός, palaiós 'stary', λίθος, líthos 'kamień'), starsza epoka kamienia, epoka kamienia łupanego – pierwszy okres epoki kamienia, jedna z epok prehistorii, najstarszy i najdłuższy etap w dziejach rozwoju społeczności ludzkiej.

Nowy!!: Astronomia i Paleolit · Zobacz więcej »

Paradoks Fermiego

obcymi Paradoks Fermiego – wyraźna sprzeczność pomiędzy wysokimi oszacowaniami prawdopodobieństwa istnienia pozaziemskich cywilizacji i brakiem jakichkolwiek obserwowalnych śladów ich istnienia.

Nowy!!: Astronomia i Paradoks Fermiego · Zobacz więcej »

Paralaksa

Schemat przedstawiający efekt paralaksy. Z punktu widzenia A gwiazda wydaje się być przesunięta w stosunku do widoku jej z punktu widzenia B. Animacja przedstawiająca efekt paralaksy. Obiekty w oddali wydają się przesuwać wolniej, niż te pobliskie. Paralaksa – efekt niezgodności różnych obrazów tego samego obiektu obserwowanych z różnych kierunków.

Nowy!!: Astronomia i Paralaksa · Zobacz więcej »

Pas Kuipera

Drogą Mleczną utrudniającą obserwacje w tym kierunku. Pas Kuipera, zwany też Pasem Edgewortha-Kuipera – obszar Układu Słonecznego rozciągający się za orbitą Neptuna, od 30 do około 50 j.a. od Słońca.

Nowy!!: Astronomia i Pas Kuipera · Zobacz więcej »

Pas planetoid

Pas planetoid (białe plamki) znajduje się między orbitami Marsa i Jowisza Pas planetoid – obszar Układu Słonecznego, znajdujący się między orbitami Marsa i Jowisza.

Nowy!!: Astronomia i Pas planetoid · Zobacz więcej »

Pas Van Allena

Pasy Van Allena Pas Van Allena (pas radiacyjny) – obszar intensywnego promieniowania korpuskularnego, otaczającego Ziemię.

Nowy!!: Astronomia i Pas Van Allena · Zobacz więcej »

Philosophical Transactions of the Royal Society

Philosophical Transactions of the Royal Society lub Phil.

Nowy!!: Astronomia i Philosophical Transactions of the Royal Society · Zobacz więcej »

Pierre Simon de Laplace

Pierre Simon de Laplace (ur. 23 marca 1749 w Beaumont-en-Auge, zm. 5 marca 1827 w Paryżu) – francuski matematyk, astronom, geodeta i fizyk, jeden z twórców teorii prawdopodobieństwa, zwolennik subiektywnej interpretacji prawdopodobieństwa, na podstawie której dokonał m.in.

Nowy!!: Astronomia i Pierre Simon de Laplace · Zobacz więcej »

Plama słoneczna

Granulacja powierzchni Słońca w pobliżu plam. Dwie duże plamy ze wspólnym półcieniem, z prawej pory. Liczba plam słonecznych. Wskazano minima Maundera i Daltona Słońce w świetle widzialnym, przy użyciu filtra słonecznego Baader ND5 Plama słoneczna – widoczny ciemniejszy obszar na powierzchni Słońca (fotosfera), którego cechami są temperatura niższa niż temperatura otoczenia i silne pole magnetyczne (kilka tysięcy Gs).

Nowy!!: Astronomia i Plama słoneczna · Zobacz więcej »

Planck (misja kosmiczna)

Planck – misja satelity Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), przeznaczonego do wykonania pomiarów anizotropii kosmicznego mikrofalowego promieniowania tła z wysoką zdolnością rozdzielczą.

Nowy!!: Astronomia i Planck (misja kosmiczna) · Zobacz więcej »

Planeta

Haumea. Syriusz B i Wenus. Planeta – zgodnie z definicją Międzynarodowej Unii Astronomicznej – obiekt astronomiczny okrążający gwiazdę lub pozostałości gwiezdne, w którego wnętrzu nie zachodzą reakcje termojądrowe, wystarczająco duży, aby uzyskać prawie kulisty kształt oraz osiągnąć dominację w przestrzeni wokół swojej orbity.

Nowy!!: Astronomia i Planeta · Zobacz więcej »

Planeta pozasłoneczna

Teleskopu Hubble’a Planeta pozasłoneczna, egzoplaneta (– exo: poza, na zewnątrz) – planeta znajdująca się w układzie planetarnym, krążąca wokół gwiazdy (lub gwiazd) innej niż Słońce.

Nowy!!: Astronomia i Planeta pozasłoneczna · Zobacz więcej »

Planeta wewnętrzna

Planeta wewnętrzna – planeta, której orbita leży w wewnętrznym obszarze rozpatrywanego systemu planetarnego.

Nowy!!: Astronomia i Planeta wewnętrzna · Zobacz więcej »

Planeta zewnętrzna

Planeta zewnętrzna – planeta, której orbita leży w zewnętrznym obszarze rozpatrywanego systemu planetarnego.

Nowy!!: Astronomia i Planeta zewnętrzna · Zobacz więcej »

Plejady

Schemat gromady otwartej M45. Schemat gwiazdozbiorów pomocnych przy szukaniu Plejad. mgławicą. Teleskop Spitzera. Plejady (w katalogu Messiera M45 lub Messier 45; inne nazwy: Baby, Kurczęta, Kokoszki, Siedem Sióstr, Kościół Masoński) – najbardziej znana gromada otwarta na niebie.

Nowy!!: Astronomia i Plejady · Zobacz więcej »

Podczerwień

Zdjęcie lwa wykonane w średniej podczerwieni (kolory umowne) Zdjęcie w bliskiej podczerwieni świetle widzialnym Podczerwień, promieniowanie podczerwone, IR (od ang. infrared) – promieniowanie elektromagnetyczne o długości fal między światłem widzialnym a falami radiowymi.

Nowy!!: Astronomia i Podczerwień · Zobacz więcej »

Populacje gwiazdowe

Idea populacji gwiazdowych powstała, gdy odpowiednio dobra zdolność rozdzielcza obserwacji galaktyki M31 pozwoliła Walterowi Baademu w 1944 roku na wyróżnienie w tej galaktyce dwóch odrębnych populacji gwiazd.

Nowy!!: Astronomia i Populacje gwiazdowe · Zobacz więcej »

Powstawanie galaktyk

Powstawanie galaktyk i ich późniejsza ewolucja jest dziś tematem wielu konkurujących hipotez, w których próbuje się połączyć znane z nocnego nieba typy morfologiczne galaktyk w spójne "scenariusze" uwzględniające całą ich różnorodność.

Nowy!!: Astronomia i Powstawanie galaktyk · Zobacz więcej »

Powstawanie gwiazd

Powstawanie gwiazd – proces formowania nowych gwiazd, w trakcie którego chmury molekularne przemieniają się w gwiazdy.

Nowy!!: Astronomia i Powstawanie gwiazd · Zobacz więcej »

Pozostałość po supernowej

Pozostałość Supernowej Keplera, SN 1604 Pozostałość po supernowej – mgławica powstała w końcowej fazie życia masywnej gwiazdy w wyniku wybuchu i odrzucenia zewnętrznej otoczki.

Nowy!!: Astronomia i Pozostałość po supernowej · Zobacz więcej »

Prawa Keplera

Tycho Brahe mierzy położenie gwiazd i planet (1598) Prawa Keplera – trzy prawa astronomiczne opisujące ruch planet wokół Słońca odkryte przez Jana Keplera.

Nowy!!: Astronomia i Prawa Keplera · Zobacz więcej »

Prawo Hubble’a

Pierwotny wykres Hubble’a Prawo Hubble’a – podstawowe prawo kosmologii obserwacyjnej, wiążące odległości galaktyk r z ich tzw.

Nowy!!: Astronomia i Prawo Hubble’a · Zobacz więcej »

Prawo powszechnego ciążenia

Prawo powszechnego ciążenia, zwane także prawem powszechnego ciążenia Newtona, głosi, że każdy obiekt we wszechświecie przyciąga każdy inny obiekt z siłą, która jest wprost proporcjonalna do iloczynu ich mas i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odległości między ich środkami.

Nowy!!: Astronomia i Prawo powszechnego ciążenia · Zobacz więcej »

Prędkość radialna

Prędkość radialna – jedna ze składowych prędkości w układzie współrzędnych biegunowych.

Nowy!!: Astronomia i Prędkość radialna · Zobacz więcej »

Precesja

Precesja żyroskopu Ruchy osi planety (precesję oznaczono niebieską literą "P") Precesja lub ruch precesyjny – zjawisko zmiany kierunku osi obrotu obracającego się ciała.

Nowy!!: Astronomia i Precesja · Zobacz więcej »

Problem płaskości

Problem płaskości – problem wyjaśniony przez teorię inflacji kosmologicznej, związany z kształtem Wszechświata.

Nowy!!: Astronomia i Problem płaskości · Zobacz więcej »

Promieniowanie cieplne

Świecenie rozgrzanego pręta Promieniowanie cieplne, promieniowanie termiczne, promieniowanie temperaturowe – promieniowanie elektromagnetyczne emitowane przez cząstki naładowane elektrycznie w wyniku ich ruchu termicznego w materii.

Nowy!!: Astronomia i Promieniowanie cieplne · Zobacz więcej »

Promieniowanie elektromagnetyczne

Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) – rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego.

Nowy!!: Astronomia i Promieniowanie elektromagnetyczne · Zobacz więcej »

Promieniowanie hamowania

Promieniowanie hamowania (niem. Bremsstrahlung) – promieniowanie elektromagnetyczne powstające podczas hamowania cząstki obdarzonej ładunkiem elektrycznym.

Nowy!!: Astronomia i Promieniowanie hamowania · Zobacz więcej »

Promieniowanie kosmiczne

Promieniowanie kosmiczne – promieniowanie złożone, zarówno korpuskularne jak i elektromagnetyczne, docierające do Ziemi z otaczającej ją przestrzeni kosmicznej.

Nowy!!: Astronomia i Promieniowanie kosmiczne · Zobacz więcej »

Promieniowanie rentgenowskie

cholecystektomii Promieniowanie rentgenowskie (promieniowanie rtg, promieniowanie X, promienie X, promieniowanie Roentgena) – rodzaj promieniowania elektromagnetycznego, które jest generowane podczas wyhamowywania elektronów.

Nowy!!: Astronomia i Promieniowanie rentgenowskie · Zobacz więcej »

Promieniowanie synchrotronowe

Schemat generowania promieniowania synchrotronowego Promieniowanie synchrotronowe – promieniowanie elektromagnetyczne o charakterze nietermicznym, podobne do promieniowania cyklotronowego, lecz generowane przez naładowane cząstki (głównie elektrony) poruszające się w polu magnetycznym z prędkością bliską prędkości światła w próżni, w wyniku czego są przyspieszane po krzywoliniowych torach.

Nowy!!: Astronomia i Promieniowanie synchrotronowe · Zobacz więcej »

Protogwiazda

globuli Boka Protogwiazda – bardzo młoda gwiazda, zbierająca masę z obłoku molekularnego i zapadająca się na skutek grawitacji, zanim zacznie emitować światło.

Nowy!!: Astronomia i Protogwiazda · Zobacz więcej »

Pseudonauka

Pseudonauka – rodzaj nieakceptowanego powszechnie przez środowisko naukowe zbioru twierdzeń, które aspirują do miana nauki, lecz nie spełniają jej podstawowych reguł, a w szczególności nie są oparte na metodzie naukowej i nie są intersubiektywnie weryfikowalne (nie mają oparcia w sprawdzalnych i możliwych do powtórzenia doświadczeniach).

Nowy!!: Astronomia i Pseudonauka · Zobacz więcej »

Pulsar

teleskopu Hubble’a. Foto NASA/STScI Schemat pulsara: model latarni morskiej. Kula w środku przedstawia pulsara, białe linie to linie pola magnetycznego Pulsar – obiekt astronomiczny, wyróżniający się tym, że wysyła w regularnych, niewielkich odstępach czasu impulsy promieniowania elektromagnetycznego (najczęściej promieniowanie radiowe).

Nowy!!: Astronomia i Pulsar · Zobacz więcej »

Pustka (astronomia)

Pustka – obszar przestrzeni kosmicznej o średnicy w przedziale od kilkudziesięciu do kilkuset milionów lat świetlnych, otoczony ze wszystkich stron supergromadami, zgrupowanymi we włókna.

Nowy!!: Astronomia i Pustka (astronomia) · Zobacz więcej »

Radiogalaktyka

Radiogalaktyka – galaktyka, która emituje bardzo silne fale radiowe.

Nowy!!: Astronomia i Radiogalaktyka · Zobacz więcej »

Radioteleskop

Radioteleskop o średnicy 64 metrów w Parkes w Nowej Południowej Walii, Australia ''Very Large Array'', Nowy Meksyk, USA Torunia Radioteleskop – teleskop do obserwacji odległych obiektów astronomicznych z wykorzystaniem fal radiowych.

Nowy!!: Astronomia i Radioteleskop · Zobacz więcej »

Ramię spiralne

thumb Ramię spiralne – region gwiazd rozchodzących się od centrum galaktyk spiralnych.

Nowy!!: Astronomia i Ramię spiralne · Zobacz więcej »

Równonoc

Ziemi przez Słońce w dniu równonocy. Uwaga: obserwator znajduje się w płaszczyźnie równika ziemskiego, dlatego nie widać tu nachylenia płaszczyzny równika do płaszczyzny orbity. Uproszczony schemat przedstawiający ruch obiegowy Ziemi i pory roku, zaczynając od lewego dolnego rogu: równonoc wrześniowa, przesilenie grudniowe, równonoc marcowa, przesilenie czerwcowe. Ilustracja równonocy marcowej widzianej z płaszczyzny zbliżonej do orbity i kierunku padania promieni słonecznych Równonoc, ekwinokcjum (łac. aequinoctium) – moment, w którym Słońce przechodzi przez jeden z dwóch punktów, w których ekliptyka przecina równik niebieski.

Nowy!!: Astronomia i Równonoc · Zobacz więcej »

Reakcja termojądrowa

helu, neutron i wydzielana jest energia. Reakcja termojądrowa, synteza jądrowa lub fuzja jądrowa – zjawisko polegające na złączeniu się dwóch lżejszych jąder w jedno cięższe.

Nowy!!: Astronomia i Reakcja termojądrowa · Zobacz więcej »

Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft

Karta tytułowa tomu III z 1844 Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft, znana też pod nazwami skróconymi RE i Pauly-Wissowa – wielotomowa niemiecka encyklopedia obejmująca swoim zasięgiem całość wiedzy o starożytności klasycznej.

Nowy!!: Astronomia i Realencyclopädie der Classischen Altertumswissenschaft · Zobacz więcej »

Renesans

Leonardo da Vinci św. Ignacy Loyola Marcin Luter Krzysztof Kolumb Karol V Papież Juliusz II Mikołaj Kopernik Odrodzenie, in.

Nowy!!: Astronomia i Renesans · Zobacz więcej »

Rentgenowskie układy podwójne

Rentgenowskie układy podwójne – klasa gwiazd podwójnych charakteryzujących się silną emisją promieniowania w zakresie rentgenowskim.

Nowy!!: Astronomia i Rentgenowskie układy podwójne · Zobacz więcej »

Rok świetlny

Rok świetlny – jednostka odległości stosowana w astronomii.

Nowy!!: Astronomia i Rok świetlny · Zobacz więcej »

Rozbłysk gamma

dżetów wzdłuż osi rotacji tworzy rozbłysk gamma Optyczna poświata po rozbłysku gamma GRB 990123 (jasna kropka w kwadracie, z prawej powiększenie) z 23 stycznia 1999. Rozmyta jasna plama widoczna nad błyskiem to jego galaktyka macierzysta. Jej wydłużony kształt prawdopodobnie jest wynikiem deformacji wskutek zderzenia z inną galaktyką Rozbłysk gamma (GRB) – pojawiające się izotropowo na sferze niebieskiej, mniej więcej raz na dobę i trwające od kilku milisekund aż do siedmiu godzin, nagłe wzrosty natężenia promieniowania gamma w niewielkim obszarze nieba.

Nowy!!: Astronomia i Rozbłysk gamma · Zobacz więcej »

Ruch własny

Ruch własny – miara szybkości zmiany pozycji gwiazdy na niebie z biegiem czasu, liczonej w jednostkach prędkości kątowej; podawany jest zwykle w sekundach kątowych na rok.

Nowy!!: Astronomia i Ruch własny · Zobacz więcej »

Saros

Saros – w astronomii okres, po którym Ziemia, Słońce i Księżyc powracają do prawie takiego samego położenia względem siebie, a cykle zaćmień Słońca i Księżyca zaczynają się powtarzać.

Nowy!!: Astronomia i Saros · Zobacz więcej »

Słońce

Słońce (trb. Hḗlios, symbol: ☉) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety tego układu, planety karłowate oraz małe ciała Układu Słonecznego.

Nowy!!: Astronomia i Słońce · Zobacz więcej »

Siła pływowa

Siły pływowe, ciało wywołujące je jest z lewej lub prawej strony Siły pływowe w otoczeniu ciała, ciało wywołujące siłę znajduje się poniżej rysunku Siła pływowa – siła działająca na ciało rozciągłe znajdujące się w polu sił o różnej wartości lub kierunku w różnych punktach ciała.

Nowy!!: Astronomia i Siła pływowa · Zobacz więcej »

SN 1006

SN 1006 – najjaśniejsza zarejestrowana w historii supernowa.

Nowy!!: Astronomia i SN 1006 · Zobacz więcej »

Spektroskop

Spektroskop Spektroskop – przyrząd służący do przeprowadzania zdalnej analizy poprzez badanie widma odpowiadającego określonemu rodzajowi promieniowania (np. promieniowanie świetlne, rentgenowskie, akustyczne).

Nowy!!: Astronomia i Spektroskop · Zobacz więcej »

Spektroskopia

Spektroskopia, spektrometria – nauka o powstawaniu i interpretacji widm, uzyskanych w wyniku oddziaływań wszelkich rodzajów promieniowania na materię rozumianą jako zbiorowisko atomów i cząsteczek.

Nowy!!: Astronomia i Spektroskopia · Zobacz więcej »

Starożytność

Egipskie piramidy Ateny na Akropolu Rzymskie koloseum Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem (tylko w odniesieniu Grecji i Rzymu) i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e. Dokładne ramy czasowe tego okresu nie są ściśle określone.

Nowy!!: Astronomia i Starożytność · Zobacz więcej »

Stonehenge

Wschód słońca nad Stonehenge w dniu przesilenia letniego Zachód słońca nad Stonehenge Stonehenge – jedna z najsłynniejszych europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epok neolitu i brązu.

Nowy!!: Astronomia i Stonehenge · Zobacz więcej »

Strefa konwektywna

Strefa konwektywna – obszar wnętrza gwiazdy, w którym transport energii odbywa się na drodze konwekcji.

Nowy!!: Astronomia i Strefa konwektywna · Zobacz więcej »

Strefa promienista

Strefa promienista – obszar wnętrza gwiazdy, w którym transport energii odbywa się niemal wyłącznie przez promieniowanie cieplne, nie zachodzi transport energii przez konwekcję.

Nowy!!: Astronomia i Strefa promienista · Zobacz więcej »

Subramanyan Chandrasekhar

Subrahmanyan Chandrasekhar (tam.: சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர், ur. 19 października 1910 w Lahaur (ob. Pakistan), zm. 21 sierpnia 1995 w Chicago, USA) – indyjski astrofizyk i matematyk.

Nowy!!: Astronomia i Subramanyan Chandrasekhar · Zobacz więcej »

Super-Kamiokande

Makieta komory z detektorem Super-Kamiokande albo Super-K – wodny detektor promieniowania Czerenkowa o masie 50 000 ton, znajdujący się w kopalni niedaleko miejscowości Kamioka w Japonii.

Nowy!!: Astronomia i Super-Kamiokande · Zobacz więcej »

Supergromada

pustek pustki Supergromada – zgrupowanie setek lub tysięcy grup i gromad galaktyk.

Nowy!!: Astronomia i Supergromada · Zobacz więcej »

Supermasywna czarna dziura

U góry: artystyczna wizja pochłaniania gwiazdy przez supermasywną czarną dziurę. Na dole: możliwa obserwacja takiego procesu w galaktyce RXJ 1242-11 Supermasywna czarna dziura – czarna dziura o masie sięgającej rzędu milionów, a nawet miliardów mas Słońca.

Nowy!!: Astronomia i Supermasywna czarna dziura · Zobacz więcej »

Supernowa

Pozostałość po „Gwieździe Keplera”, SN 1604 Supernowa – termin określający kilka rodzajów kosmicznych eksplozji, które powodują powstanie na niebie niezwykle jasnego obiektu, który już po kilku tygodniach bądź miesiącach staje się niemal niewidoczny.

Nowy!!: Astronomia i Supernowa · Zobacz więcej »

Szczególna teoria względności

Lejdzie Szczególna teoria względności (STW) – teoria fizyczna stworzona przez Alberta Einsteina w 1905 rokuSpekulowano o tym, że współautorką STW mogła być pierwsza żona Alberta Einsteina – Mileva Marić – jednak te hipotezy zostały odrzucone.

Nowy!!: Astronomia i Szczególna teoria względności · Zobacz więcej »

Teleskop

Zespół radioteleskopów w Nowym Meksyku (USA) Teleskop (gr. tēle-skópos – daleko widzący) – narzędzie, które służy do obserwacji odległych obiektów poprzez zbieranie promieniowania elektromagnetycznego (np. światła widzialnego).

Nowy!!: Astronomia i Teleskop · Zobacz więcej »

Teleskop kosmiczny Comptona

Mapa nieba wykonana za pomocą detektora EGRET przedstawiająca rozkład promieniowania gamma powyżej 100 MeV, jasna linia to Droga Mleczna Teleskop kosmiczny Comptona (CGRO) – teleskop kosmiczny wyniesiony na orbitę 5 kwietnia 1991 roku na pokładzie promu Atlantis w misji STS-37.

Nowy!!: Astronomia i Teleskop kosmiczny Comptona · Zobacz więcej »

Teleskop Subaru

Teleskop Subaru (jap. すばる望遠鏡) – japoński teleskop pracujący w zakresie światła widzialnego i podczerwieni z tzw.

Nowy!!: Astronomia i Teleskop Subaru · Zobacz więcej »

Teleskop zwierciadlany

Dwusystemowy (Cassegrain/Newton) teleskop zwierciadlany o średnicy 24 cale, na wystawie w Instytucie Franklina Teleskop zwierciadlany (reflektor) – teleskop optyczny, używający zwierciadeł, zamiast soczewek, do skupiania światła.

Nowy!!: Astronomia i Teleskop zwierciadlany · Zobacz więcej »

Teoria geocentryczna

Geocentryczny model Wszechświatawedług teorii Ptolemeusza Uproszczone odwzorowanie ruchów planetna deferentach i epicyklach Ptolemeuszowski model geocentrycznej budowy wszechświata autorstwa portugalskiego kosmografa i kartografa Bartolomeu Velho (1568) Podstawowe elementy teorii PtolemeuszaA – epicyklB – ekwantC – deferentniebieski punkt – Ziemiaczerwony punkt – planeta krążąca wokół Ziemi Teoria geocentryczna (z gr. geo – Ziemia) – zdezaktualizowana teoria budowy Wszechświata, której istotą jest założenie, że nieruchoma Ziemia znajduje się w centrum Wszechświata, a wokół niej krążą pozostałe ciała niebieskie: Słońce, planety, Księżyc i gwiazdy.

Nowy!!: Astronomia i Teoria geocentryczna · Zobacz więcej »

Teoria perturbacji

Teoria perturbacji (rachunek zaburzeń) – zbiór metod matematycznych, używanych do znalezienia przybliżonego rozwiązania problemu, który nie może być rozwiązany w sposób ścisły, dostarczając bezpośrednie rozwiązanie problemu.

Nowy!!: Astronomia i Teoria perturbacji · Zobacz więcej »

Teoria strun

Poziomy:1. Makroskopowy2. Molekularny3. Atomowy4. Subatomowy – elektrony5. Subatomowy – kwarki6. Strunowy Teoria strun (TS) – teoria przewidująca, że podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny wielkości 10-31 metra.

Nowy!!: Astronomia i Teoria strun · Zobacz więcej »

The Astronomical Journal

The Astronomical Journal – czasopismo naukowe, które założył w 1849 roku amerykański astronom Benjamin Apthorp Gould.

Nowy!!: Astronomia i The Astronomical Journal · Zobacz więcej »

Timbuktu

Timbuktu (songhaj: Tumbutu, fr. Tombouctou) – miasto w Mali, nad rzeką Niger, założone prawdopodobnie na przełomie XI i XII wieku, zamieszkiwane przez 35 900 osób (2004).

Nowy!!: Astronomia i Timbuktu · Zobacz więcej »

Tor (pierwiastek)

Tor (Th, łac. thorium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców w układzie okresowym.

Nowy!!: Astronomia i Tor (pierwiastek) · Zobacz więcej »

TRACE

TRACE podczas montażu TRACE – teleskop kosmiczny NASA służący do badania związku pomiędzy polem magnetycznym Słońca a strukturami plazmy, na podstawie zdjęć wysokiej rozdzielczości i obserwacji fotosfery oraz obszarów przejściowych do korony słonecznej.

Nowy!!: Astronomia i TRACE · Zobacz więcej »

Trygonometria

Wszystkie funkcje trygonometryczne kąta θ mogą zostać geometrycznie skonstruowane w odniesieniu do okręgu ze środkiem w punkcie O. Trygonometria (łac. trigonometria, od trigonum: z gr. τρίγωνον trigōnon, neutr. od τρίγωνος trigōnos, „trójrożny, trójkątny”, od -γωνον -gōnon, od γωνία gōnia, „róg, kąt”; spokr. z γόνυ gónu, „kolano” oraz: łac. -metria, od gr. μετρεῖν metrein, „mierzyć”, od μέτρον metron, „miara, kij/pręt mierniczy”) – dział matematyki, którego przedmiotem badań są związki miarowe między bokami i kątami trójkątów oraz funkcje trygonometryczne.

Nowy!!: Astronomia i Trygonometria · Zobacz więcej »

Tycho Brahe

Mauerquadrant (Tycho Brahe 1598) Uranienborg Tycho Brahe (właśc. Tyge Ottesen Brahe, także (mylnie) Tycho de Brahe; ur. 14 grudnia 1546 w zamku Knutstorp, zm. 24 października 1601 w Pradze) – duński astronom.

Nowy!!: Astronomia i Tycho Brahe · Zobacz więcej »

Typ widmowy

Zmiany rozmiarów gwiazd i barw ich fotosfer wraz z typem widmowym dla gwiazd ciągu głównego. Zmiany barwy od czerwieni ku błękitowi (od lewej do prawej) związane są ze wzrostem temperatury fotosfery. Zobacz temperatura barwowa Typ widmowy – klasyfikacja gwiazd oparta na widmie światła wysyłanego przez gwiazdę.

Nowy!!: Astronomia i Typ widmowy · Zobacz więcej »

Układ Słoneczny

Słońce, planety i planety karłowate Układu Słonecznego; wielkości w skali, odległości nie zachowują skaliGrafika przedstawiająca Słońce i planety z zachowaniem skali zarówno odległości, jak i ich wielkości http://www.phrenopolis.com/perspective/solarsystem/ jest dostępna tutaj.. Układ Słoneczny – układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich.

Nowy!!: Astronomia i Układ Słoneczny · Zobacz więcej »

Ultrafiolet

Ultrafiolet, nadfiolet, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie nadfioletowe (skrót UV) – promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali od 10 nm do 400 nm (niektóre źródła za ultrafiolet przyjmują zakres 100–400 nm), niewidzialne dla człowieka.

Nowy!!: Astronomia i Ultrafiolet · Zobacz więcej »

Uran

Uran − gazowy olbrzym, siódma w kolejności od Słońca planeta Układu Słonecznego.

Nowy!!: Astronomia i Uran · Zobacz więcej »

Włókno (astronomia)

Włókno – jedna z największych struktur Wszechświata.

Nowy!!: Astronomia i Włókno (astronomia) · Zobacz więcej »

Wiatr słoneczny

Struktura heliosfery; w 2012 roku wykazano, że łukowa fala uderzeniowa (''bow shock'') ukazana w tym modelu w rzeczywistości nie istnieje Wiatr słoneczny – strumień plazmy wypływający ze Słońca, składający się przede wszystkim z protonów, elektronów i cząstek alfa.

Nowy!!: Astronomia i Wiatr słoneczny · Zobacz więcej »

Widmo absorpcyjne

Atomowe widmo absorpcyjne IR oka (zob. rodopsyna) Widmo absorpcyjne – widmo, które powstaje podczas przechodzenia promieniowania elektromagnetycznego przez chłonny ośrodek absorbujący promieniowanie o określonych długościach fali.

Nowy!!: Astronomia i Widmo absorpcyjne · Zobacz więcej »

Wiek Wszechświata

Wiek Wszechświata – w standardowym modelu kosmologicznym (jednorodnym i izotropowym) – czas, który upłynął od Wielkiego Wybuchu (czyli czas kosmiczny w chwili obecnej).

Nowy!!: Astronomia i Wiek Wszechświata · Zobacz więcej »

Wieki ciemne (astronomia)

Wieki ciemne (ang. Dark Ages) – wczesny etap ewolucji Wszechświata, który rozpoczął się około 300 do 500 tys.

Nowy!!: Astronomia i Wieki ciemne (astronomia) · Zobacz więcej »

Wielka Ściana Sloan

Wielka Ściana Sloan – ogromna struktura typu włókno, zbudowana z supergromad galaktyk.

Nowy!!: Astronomia i Wielka Ściana Sloan · Zobacz więcej »

Wielki Wybuch

Efekt '''Wielkiego Wybuchu''' – rozszerzanie się Wszechświata Według modelu Wielkiego Wybuchu Wszechświat wyłonił się z bardzo gęstego i gorącego stanu (na dole). Od tamtej pory sama przestrzeń rozszerzała się z biegiem czasu, odsuwając od siebie galaktyki. Wielki Wybuch (ang. Big Bang) – model ewolucji Wszechświata uznawany za najbardziej prawdopodobny.

Nowy!!: Astronomia i Wielki Wybuch · Zobacz więcej »

Wielkie Bombardowanie

Wizja artysty porównująca Księżyc w późnej fazie Wielkiego Bombardowania z jego stanem dzisiejszym Wielkie Bombardowanie – okres w początkowej historii Układu Słonecznego, tuż po uformowaniu się planet, około 3,8 do 4,1 miliarda lat temu, podczas którego powstała większość kraterów uderzeniowych na Księżycu.

Nowy!!: Astronomia i Wielkie Bombardowanie · Zobacz więcej »

Wielkie Zimbabwe

Wnętrze „Świątyni” ze stożkowatą wieżą Wielkie Zimbabwe zwane też „Domem z kamieni” (ang. House of stones) – największa budowla okresu przedeuropejskiego w Afryce na południe od równika, leżąca 25 km od prowincjonalnego centrum administracyjnego Masvingo i 250 km na wschód od stolicy Zimbabwe, Harare.

Nowy!!: Astronomia i Wielkie Zimbabwe · Zobacz więcej »

William Herschel

Teleskop Herschela William Herschel, właściwie Friedrich Wilhelm Herschel (ur. 15 listopada 1738 r. w Hanowerze, Niemcy, zm. 25 sierpnia 1822 r. w Slough) – astronom, konstruktor teleskopów i kompozytor, znany z wielu odkryć astronomicznych, a szczególnie z odkrycia Urana.

Nowy!!: Astronomia i William Herschel · Zobacz więcej »

Wodór

Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 1, niemetal z bloku s układu okresowego.

Nowy!!: Astronomia i Wodór · Zobacz więcej »

Wszechświat

mikrofalowego promieniowania tła, pokazująca obraz wczesnego Wszechświata (na podstawie danych zebranych przez sondę WMAP) Wszechświat, uniwersum – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, prawa fizyki, stałe fizyczne oraz wszystkie formy energii i materii.

Nowy!!: Astronomia i Wszechświat · Zobacz więcej »

Wulkanizm

Eyjafjallajökull w 2010 na Islandii Wybuchy wulkanów, jak ten na Stromboli, należą do spektakularnych form zjawisk wulkanicznych Wulkanizm – ogół procesów geologicznych, zachodzących na powierzchni ziemi, związanych z wydobywaniem się lawy i innych materiałów z głębi litosfery, na skutek ruchów magmy pod powierzchnią.

Nowy!!: Astronomia i Wulkanizm · Zobacz więcej »

Zapadanie grawitacyjne

Schemat mechanizmu zapadania grawitacyjnego gwiazdy. Zapadanie grawitacyjne, kolaps – zjawisko kurczenia się skupisk materii pod wpływem siły grawitacji.

Nowy!!: Astronomia i Zapadanie grawitacyjne · Zobacz więcej »

Zasada antropiczna

Zasada antropiczna – grupa postulatów i hipotez w kosmologii i w filozofii, wiążących globalne własności Wszechświata i jego praw z istnieniem w nim obserwatora.

Nowy!!: Astronomia i Zasada antropiczna · Zobacz więcej »

Zasady dynamiki Newtona

url.

Nowy!!: Astronomia i Zasady dynamiki Newtona · Zobacz więcej »

Zegar astronomiczny

Praski zegar astronomiczny Animacja praskiego zegara astronomicznego Ratuszu we Wrocławiu Zegar astronomiczny – rodzaj zegara wyposażonego w mechanizm oraz specjalne tarcze pozwalające na pokazanie czasu zjawisk astronomicznych takich jak np.

Nowy!!: Astronomia i Zegar astronomiczny · Zobacz więcej »

Ziemia

Ziemia (gr.: Γαῖα, trb.: Gaja) – trzecia, licząc od Słońca, oraz piąta pod względem wielkości planeta Układu Słonecznego.

Nowy!!: Astronomia i Ziemia · Zobacz więcej »

Zorza polarna

''Aurora borealis'' Zorza polarna wokół bieguna południowego (''Aurora australis'') zarejestrowana 11 września 2005 przez satelitę NASA IMAGE Zjawiska w magnetosferze Ziemi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Zorza polarna (Aurora borealis, aurora australis) – zjawisko świetlne obserwowane w górnej atmosferze w pobliżu biegunów magnetycznych planety, która ma silne pole magnetyczne o charakterze dipolowym (dwubiegunowym).

Nowy!!: Astronomia i Zorza polarna · Zobacz więcej »

Związek chemiczny

Związek chemiczny – jednorodne połączenie co najmniej dwóch różnych pierwiastków chemicznych za pomocą dowolnego wiązania.

Nowy!!: Astronomia i Związek chemiczny · Zobacz więcej »

61 Cygni

61 Cygni – jedna z najbliższych gwiazd podwójnych.

Nowy!!: Astronomia i 61 Cygni · Zobacz więcej »

TowarzyskiPrzybywający
Hej! Jesteśmy na Facebooku teraz! »