Logo
Unionpedia
Komunikacja
pobierz z Google Play
Nowy! Pobierz Unionpedia na urządzeniu z systemem Android™!
Darmowy
Szybszy dostęp niż przeglądarce!
 

Epistemologia

Indeks Epistemologia

Epistemologia (od, episteme – „wiedza; umiejętność, zrozumienie”; λόγος, logos – „nauka; myśl”), teoria poznania lub gnoseologia – dział filozofii, zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością.

126 kontakty: A posteriori, A priori, Aksjomat, Alexander Gottlieb Baumgarten, Anaksagoras, Anzelm z Canterbury, Arystoteles, Auguste Comte, Augustyn z Hippony, Awerroes, Bernard Bolzano, Bertrand Russell, Biblia, Brzytwa Ockhama, Buddyzm, Byt, Charles Sanders Peirce, Chrześcijaństwo, Czittamatra, David Hume, Demokryt, Dharmakirti, Dignaga, Dualizm psychofizyczny, Dylemat psychofizyczny, Edmund Gettier, Edmund Husserl, Eduard Zeller, Empiryzm, Episteme, Ernst Mach, Fenomenalizm, Filolaos z Tarentu, Filozofia, Filozofia nauki, Filozofia umysłu, Francis Bacon (filozof), Francis Herbert Bradley, Friedrich Nietzsche, Friedrich Schleiermacher, Fronesis, Galileusz, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, George Berkeley (filozof), George Edward Moore, Gilbert Ryle, Gorgiasz, Gottfried Wilhelm Leibniz, Gottlob Frege, Hans Vaihinger, ..., Henri Bergson, Henri Poincaré, Heraklit, Immanuel Kant, Indie, Indukcjonizm, Język angielski, John Austin, John Locke, John Stuart Mill, Karl Popper, Kazimierz Ajdukiewicz, Kompendium, Logika, Ludwig Wittgenstein, Madhjamaka, Mariano Artigas, Melissos z Samos, Monizm, Moritz Schlick, Natywizm, Noam Chomsky, Ontologia, Orygenes, Otto Neurath, Parmenides, Paul Feyerabend, Percepcja, Peter Unger, Pierre Duhem, Piotr Abelard, Pitagoras, Pitagorejczycy, Platon, Prawda, Protagoras, Przekonanie, Pseudo-Dionizy Areopagita, Psychologia, Psychologizm, Pyrron z Elidy, Rachunek zdań, Racjonalizm filozoficzny, Reinkarnacja, René Descartes, Richard Avenarius, Roman Ingarden, Rozumowanie dedukcyjne, Rudolf Carnap, Sanskryt, Sąd (filozofia), Sceptycyzm, Sekstus Empiryk, Sensualizm, Siger z Brabancji, Socjologia nauki, Sokrates, Solon, Stanford Encyclopedia of Philosophy, Stanisław Leśniewski, Tabula rasa, Tautologia (logika), Tertulian, Theodor Ziehen, Thomas Hobbes, Thomas Reid, Tomasz z Akwinu, Transliteracja Wyliego, Uzasadnienie, Wczesne szkoły buddyjskie, Wiedza, Wilhelm Windelband, William James, William Ockham, XIX wiek, 1862. Rozwiń indeks (76 jeszcze) »

A posteriori

A posteriori (łac. „z następstwa”) – w filozofii termin będący przeciwieństwem wyrażenia a priori, oznaczający tyle co: "po fakcie" tudzież "w następstwie faktu".

Nowy!!: Epistemologia i A posteriori · Zobacz więcej »

A priori

A priori (łac. „z góry”, „uprzedzając fakty”, „z założenia”) – wyrażenie, które w filozofii Zachodu od czasów Immanuela Kanta nabrało powszechnego znaczenia na określenie tego, co pierwotne, uprzednie lub wcześniejsze i niepodlegające dowodzeniu – stało się antonimem określenia a posteriori dla tego, co wtórne.

Nowy!!: Epistemologia i A priori · Zobacz więcej »

Aksjomat

Aksjomat (postulat, pewnik) (gr. αξιωμα – godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej.

Nowy!!: Epistemologia i Aksjomat · Zobacz więcej »

Alexander Gottlieb Baumgarten

''Aesthetica''. Alexander Gottlieb Baumgarten (ur. 17 lipca 1714 w Berlinie, zm. w nocy z 26 maja na 27 maja 1762 we Frankfurcie nad Odrą) - filozof niemiecki ze szkoły Leibniza i Wolffa, twórca terminu estetyka, czasem uważany też za właściwego twórcę estetyki jako samodzielnej gałęzi filozofii, mimo że użył tego terminu w znaczeniu podtrzymanym przez Kanta, czyli na oznaczenie nauki o wiedzy uzyskiwanej za pomocą zmysłów.

Nowy!!: Epistemologia i Alexander Gottlieb Baumgarten · Zobacz więcej »

Anaksagoras

Anaksagoras z Kladzomen (ur. ok. 500 p.n.e., zm. ok. 428 p.n.e.) – grecki filozof.

Nowy!!: Epistemologia i Anaksagoras · Zobacz więcej »

Anzelm z Canterbury

Pieczęć Anzelma z Canterbury. Anzelm z Canterbury lub Anzelm z Aosty (ur. 1033, zm. 21 kwietnia 1109) – włoski duchowny katolicki, benedyktyn, filozof uważany za jednego z twórców scholastyki, teolog katolicki, Doktor Kościoła i święty Kościoła katolickiego.

Nowy!!: Epistemologia i Anzelm z Canterbury · Zobacz więcej »

Arystoteles

Arystoteles (gr., Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji.

Nowy!!: Epistemologia i Arystoteles · Zobacz więcej »

Auguste Comte

Auguste Comte, Izydor Maria August Franciszek Ksawery Comte (ur. 19 stycznia 1798 w Montpellier, zm. 5 września 1857 w Paryżu) – francuski filozof i pozytywista, twórca terminu socjologia.

Nowy!!: Epistemologia i Auguste Comte · Zobacz więcej »

Augustyn z Hippony

Aureliusz Augustyn z Hippony, łac. Aurelius Augustinus (ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego i Cerkwi PrawosławnejPor.

Nowy!!: Epistemologia i Augustyn z Hippony · Zobacz więcej »

Awerroes

Ibn Rushd (1126–1198), znany jako Awerroes, jeden z pierwszych filozofów, którzy przedstawili paradoks omnipotencji Awerroes (Ibn Ruszd; Abu al-Walid Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Ahmad ibn Ruszd, arab. أبو الوليد محمد بن احمد بن محمد بن احمد بن احمد بن رشد) (ur. 1126, zm. 10 grudnia 1198) – filozof, teolog, lekarz, prawnik, polityk i matematyk arabski z Kordowy, wygnany za nieprawowierne poglądy filozoficzne; zmarł na wygnaniu w Marrakeszu.

Nowy!!: Epistemologia i Awerroes · Zobacz więcej »

Bernard Bolzano

Bernard Bolzano Bernard Placidus Johann Nepomuk Bolzano (ur. 5 października 1781, zm. 18 grudnia 1848) – czeski matematyk, filozof, historyk, logik i teolog.

Nowy!!: Epistemologia i Bernard Bolzano · Zobacz więcej »

Bertrand Russell

Bertrand Russell w roku 1893 Bertrand Arthur William Russell, 3.

Nowy!!: Epistemologia i Bertrand Russell · Zobacz więcej »

Biblia

Tory w języku hebrajskim LXXVTS 10a (zwój ''Proroków mniejszych'') ok. I wieku p.n.e. Wulgaty z 1407 r. do czytania na głos w klasztorze Biblia Gutenberga pierwsza książka drukowana przy użyciu ruchomej czcionki Dziesięć Przykazań) Johna Wyclifa (XIV wiek) Kodeksie Aleksandryjskim z V wieku Biblii Królowej Zofii (1455) Biblii Wujka Biblii gdańskiej Biblia, Pismo Święte (z greckiego, biblion – zwój papirusu, księga, l.m., biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie w językach hebrajskim, aramejskim i w greckim (w formie ''koinè'' (gr. κοινὴ), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach – obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne odłamy i tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg świętych.

Nowy!!: Epistemologia i Biblia · Zobacz więcej »

Brzytwa Ockhama

Brzytwa Ockhama (nazywana także zasadą ekonomii lub zasadą ekonomii myślenia) – zasada, zgodnie z którą w wyjaśnianiu zjawisk należy dążyć do prostoty, wybierając takie wyjaśnienia, które opierają się na jak najmniejszej liczbie założeń i pojęć.

Nowy!!: Epistemologia i Brzytwa Ockhama · Zobacz więcej »

Buddyzm

"Koło Dharmy" – najczęściej spotykany buddyjski symbol Flaga buddyjska Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach.

Nowy!!: Epistemologia i Buddyzm · Zobacz więcej »

Byt

Dwa krzesła – przykład bytów materialnych. Byt (gr. το ον to on lub ουσια ousia; łac. ens) – podstawowe filozoficzne pojęcie ontologii (bądź metafizyki).

Nowy!!: Epistemologia i Byt · Zobacz więcej »

Charles Sanders Peirce

Charles Sanders Peirce (ur. 10 września 1839, zm. 19 kwietnia 1914) – amerykański naukowiec, filozof, twórca (obok Williama Jamesa) kierunku filozoficznego zwanego pragmatyzmem.

Nowy!!: Epistemologia i Charles Sanders Peirce · Zobacz więcej »

Chrześcijaństwo

Chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawiona, określana niekiedy jako chrystianizm.

Nowy!!: Epistemologia i Chrześcijaństwo · Zobacz więcej »

Czittamatra

Majtreję nauczającego traktatów o naturze buddy. Czittamatra – doktryna "tylko umysłu" w buddyzmie wywodząca się od przekazu nauk o naturze buddy Maitrei przekazanego przez Asangę (Indie, IV w.n.e) oraz rozpowszechnionego przez Vasubandhu (Indie, IV).

Nowy!!: Epistemologia i Czittamatra · Zobacz więcej »

David Hume

David Hume (ur. w Edynburgu, zm. 25 sierpnia 1776 tamże) – szkocki filozof, historyk i ekonomista.

Nowy!!: Epistemologia i David Hume · Zobacz więcej »

Demokryt

Demokryt z Abdery (gr. Demokritos ho Abderites, ur. ok. 460 p.n.e., zm. ok. 370 p.n.e.) – myśliciel i podróżnik, uczeń Leucypa, naukowiec, znany jako „śmiejący się filozof”.

Nowy!!: Epistemologia i Demokryt · Zobacz więcej »

Dharmakirti

Dharmakirti (7 wiek) (chin. Facheng (法稱); kor. Pǒpch'ing; jap. Hōshō; wiet. Pháp Xứng; tyb. ཆོས་གྲགས་ chos grags) — buddyjski filozof, którego nauki uważane są za podstawę filozofii buddyjskiej.

Nowy!!: Epistemologia i Dharmakirti · Zobacz więcej »

Dignaga

Dignāga (język tybetański: ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ་, Wylie: phyogs kyi glang po; ok. 480-540 r n.e.) - indyjski scholastyk buddyzmu mahajany.

Nowy!!: Epistemologia i Dignaga · Zobacz więcej »

Dualizm psychofizyczny

Dualizm psychofizyczny (łac. dualis) – stanowisko w metafizyce i filozofii umysłu.

Nowy!!: Epistemologia i Dualizm psychofizyczny · Zobacz więcej »

Dylemat psychofizyczny

Dylemat psychofizyczny, inaczej problem psychofizyczny lub problem stosunku duszy do ciała (ang. body-mind problem).

Nowy!!: Epistemologia i Dylemat psychofizyczny · Zobacz więcej »

Edmund Gettier

Edmund L. Gettier III (ur. 1927 r. w Baltimore, w stanie Maryland) jest amerykańskim filozofem i emerytowanym profesorem University of Massachusetts Amherst.

Nowy!!: Epistemologia i Edmund Gettier · Zobacz więcej »

Edmund Husserl

Edmund Husserl (ur. 8 kwietnia 1859 w Prościejowie, zm. 27 kwietnia 1938 we Fryburgu Bryzgowijskim) – niemiecki matematyk i filozof, jeden z głównych twórców fenomenologii.

Nowy!!: Epistemologia i Edmund Husserl · Zobacz więcej »

Eduard Zeller

Eduard Zeller Eduard Zeller (ur. 22 stycznia 1814 w Steinheim an der Murr, zm. 19 marca 1908 w Stuttgarcie) − niemiecki teolog i filozof.

Nowy!!: Epistemologia i Eduard Zeller · Zobacz więcej »

Empiryzm

Empiryzm (od empeiría – „doświadczenie”) – doktryna filozoficzna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie lub przede wszystkim bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, zaś wszelkie idee, teorie itp.

Nowy!!: Epistemologia i Empiryzm · Zobacz więcej »

Episteme

Turcji. Episteme – w filozofii starożytnej Grecji pojęcie oznaczające wiedzę.

Nowy!!: Epistemologia i Episteme · Zobacz więcej »

Ernst Mach

Ernst Mach (ur. 18 lutego 1838 w Tuřanach koło Brna, dziś Brno-Chrlice, zm. 19 lutego 1916 w Haar koło Monachium) – fizyk i filozof austriacki.

Nowy!!: Epistemologia i Ernst Mach · Zobacz więcej »

Fenomenalizm

Fenomenalizm – pogląd filozoficzny głoszący, iż bezpośrednio dostępne są ludziom tylko układy doznań zmysłowych i emocjonalnych (nazywane fenomenami) i nie istnieje możliwość bezpośredniego poznania bytów "samych w sobie".

Nowy!!: Epistemologia i Fenomenalizm · Zobacz więcej »

Filolaos z Tarentu

Filolaos z Krotony albo z Tarentu, (ur. ok. 470 p.n.e., zm. ok. 399 p.n.e.) – jeden z pitagorejczyków, jako pierwszy udostępnił w księgach publicznie nauki szkoły (jednym z nabywców trzech ksiąg Filolaosa był Platon).

Nowy!!: Epistemologia i Filolaos z Tarentu · Zobacz więcej »

Filozofia

Herrada z Landsbergu, ''Hortus deliciarum'', ''Philosophia et septem artes liberales'' Filozofia – (od: – miłość i – mądrość, tłumaczone jako „umiłowanie mądrości”) – systematyczne i krytyczne rozważania na temat podstawowych problemów i idei, dążące do poznania ich istoty, a także do całościowego zrozumienia świata.

Nowy!!: Epistemologia i Filozofia · Zobacz więcej »

Filozofia nauki

Filozofia nauki to dział filozofii zajmujący się badaniem filozoficznych podstaw nauki, m.in.

Nowy!!: Epistemologia i Filozofia nauki · Zobacz więcej »

Filozofia umysłu

Filozofia umysłu - dziedzina filozofii zajmująca się badaniami umysłu, zjawisk mentalnych, funkcji mentalnych, własności mentalnych, świadomości oraz ich relacji wobec ciała, a zwłaszcza względem mózgu.

Nowy!!: Epistemologia i Filozofia umysłu · Zobacz więcej »

Francis Bacon (filozof)

Francis Bacon, 1.

Nowy!!: Epistemologia i Francis Bacon (filozof) · Zobacz więcej »

Francis Herbert Bradley

Francis Herbert Bradley (ur. 30 stycznia 1846, zm. 18 września 1924) – brytyjski filozof, idealista.

Nowy!!: Epistemologia i Francis Herbert Bradley · Zobacz więcej »

Friedrich Nietzsche

Nietzsche w 1861 Friedrich Wilhelm Nietzsche (ur. 15 października 1844 w Röcken w okolicach Naumburga, zm. 25 sierpnia 1900 w Weimarze) – niemiecki filozof, filolog klasyczny, prozaik i poeta.

Nowy!!: Epistemologia i Friedrich Nietzsche · Zobacz więcej »

Friedrich Schleiermacher

Friedrich Schleiermacher Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher (ur. 21 listopada 1768 we Wrocławiu, zm. 12 stycznia 1834 w Berlinie) – niemiecki teolog protestancki, filozof i pedagog.

Nowy!!: Epistemologia i Friedrich Schleiermacher · Zobacz więcej »

Fronesis

Fronesis (phronesis; gr. φρόνησις) – słowo pochodzące ze starożytnej Grecji, oznaczające mądrość praktyczną, czyli wiedzę o właściwych celach postępowania oraz środkach do nich prowadzących.

Nowy!!: Epistemologia i Fronesis · Zobacz więcej »

Galileusz

Galileusz Galileusz, wł. Galileo Galilei (ur. 15 lutego 1564 w Pizie, zm. 8 stycznia 1642 w Arcetri) – włoski astronom, astrolog, matematyk, fizyk i filozof, prekursor nowożytnej fizyki.

Nowy!!: Epistemologia i Galileusz · Zobacz więcej »

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Znaczek poczty wydany przez Deutsche Post w dwusetną rocznicę narodzin G.W.F. Hegla Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur. 27 sierpnia 1770 w Stuttgarcie, zm. 14 listopada 1831 w Berlinie) – niemiecki filozof, twórca nowoczesnego systemu idealistycznego.

Nowy!!: Epistemologia i Georg Wilhelm Friedrich Hegel · Zobacz więcej »

George Berkeley (filozof)

George Berkeley, IPA (ur. 12 marca 1685 w Dysert Castle w hrabstwie Kilkenny, zm. 14 stycznia 1753 w Oksfordzie) – irlandzki filozof, myśliciel, misjonarz anglikański i biskup Cloyne.

Nowy!!: Epistemologia i George Berkeley (filozof) · Zobacz więcej »

George Edward Moore

George Edward Moore (ur. 4 listopada 1873 w Londynie, zm. 24 października 1958 w Cambridge) – filozof brytyjski.

Nowy!!: Epistemologia i George Edward Moore · Zobacz więcej »

Gilbert Ryle

Gilbert Ryle (ur. 19 sierpnia 1900 w Brighton, zm. 6 października 1976 w Oksfordzie) – filozof angielski, jeden z ważniejszych przedstawicieli brytyjskiej szkoły analitycznej.

Nowy!!: Epistemologia i Gilbert Ryle · Zobacz więcej »

Gorgiasz

Gorgiasz z Leontinoi (Gorgias ho Leontinos, ur. ok. 480, zm. ok. 385 p.n.e.) – grecki filozof, retor, teoretyk wymowy należący do 10 najwybitniejszych mówców w Starożytnej Grecji, prekursor teorii sztuki, jeden z czołowych sofistów.

Nowy!!: Epistemologia i Gorgiasz · Zobacz więcej »

Gottfried Wilhelm Leibniz

Gottfried Wilhelm Leibniz, znany także pod nazwiskiem Leibnitz (ur. 1 lipca 1646 w Lipsku, zm. 14 listopada 1716 w Hanowerze) – niemiecki polihistor: filozof, matematyk, prawnik, inżynier-mechanik, fizyk, historyk i dyplomata.

Nowy!!: Epistemologia i Gottfried Wilhelm Leibniz · Zobacz więcej »

Gottlob Frege

Friedrich Ludwig Gottlob Frege (ur. 8 listopada 1848 w Wismarze, zm. 26 lipca 1925 w Bad Kleinen) – niemiecki matematyk, logik i filozof, profesor matematyki w Jenie.

Nowy!!: Epistemologia i Gottlob Frege · Zobacz więcej »

Hans Vaihinger

Hans Vaihinger (ur. 25 września 1852, zm. 18 grudnia 1933) - filozof niemiecki, profesor uniwersytetu w Halle.

Nowy!!: Epistemologia i Hans Vaihinger · Zobacz więcej »

Henri Bergson

Henri Bergson (ur. 18 października 1859 w Paryżu, zm. 4 stycznia 1941 tamże) – francuski filozof, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1927.

Nowy!!: Epistemologia i Henri Bergson · Zobacz więcej »

Henri Poincaré

Jules Henri Poincaré (ur. 29 kwietnia 1854 w Cité Ducale niedaleko Nancy, Francja, zm. 17 lipca 1912 w Paryżu) (wym.) – francuski matematyk, fizyk, astronom i filozof nauki.

Nowy!!: Epistemologia i Henri Poincaré · Zobacz więcej »

Heraklit

Heraklit z Efezu (Herakleitos ho Ephesios), (ur. ok. 540 p.n.e., zm. ok. 480 p.n.e.) – presokratyczny filozof grecki, zaliczany do jońskich filozofów przyrody, urodzony w mieście Efez, w Jonii, u wybrzeży Azji Mniejszej.

Nowy!!: Epistemologia i Heraklit · Zobacz więcej »

Immanuel Kant

Immanuel Kant (ur. 22 kwietnia 1724 w Królewcu, zm. 12 lutego 1804 tamże) – niemiecki filozof oświeceniowy, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Albrechta w Królewcu.

Nowy!!: Epistemologia i Immanuel Kant · Zobacz więcej »

Indie

Indie (hindi: भारत, trl. Bhārat, trb. Bharat,; ang. India), Republika Indii (hindi: भारत गणराज्य, trl. Bhārat Gaṇarājya, trb. Bharat Ganaradźja; ang. Republic of India) – państwo położone w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Nowy!!: Epistemologia i Indie · Zobacz więcej »

Indukcjonizm

Indukcjonizm – w nauce, prąd myślowy podkreślający znaczenie indukcji logicznej, czyli wywodzenia ogólnych praw natury z jednostkowych spostrzeżeń, obserwacji i eksperymentów.

Nowy!!: Epistemologia i Indukcjonizm · Zobacz więcej »

Język angielski

ikona symbolizująca język angielski według standardu ISO 639-1 Język angielski, angielszczyzna (ang. English language //, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in.

Nowy!!: Epistemologia i Język angielski · Zobacz więcej »

John Austin

John Austin (ur. 3 marca 1790 w Creeting Mill, zm. w grudniu 1859 w Weybridge), angielski prawnik i filozof prawa, przedstawiciel pozytywizmu prawniczego, twórca rozkazowej teorii prawa.

Nowy!!: Epistemologia i John Austin · Zobacz więcej »

John Locke

John Locke (ur. 29 sierpnia 1632 we Wrington, zm. 28 października 1704 w Oates) – angielski filozof, lekarz, polityk i ekonomista.

Nowy!!: Epistemologia i John Locke · Zobacz więcej »

John Stuart Mill

John Stuart Mill (ur. 20 maja 1806 w Pentonville, Londyn, Anglia, zm. 8 maja 1873 w Awinion, Francja) – angielski filozof, politolog i ekonomista.

Nowy!!: Epistemologia i John Stuart Mill · Zobacz więcej »

Karl Popper

Sir Karl Raimund Popper (ur. 28 lipca 1902 w Wiedniu, zm. 17 września 1994 w Londynie) – filozof specjalizujący się w filozofii nauki i filozofii społeczno-politycznej.

Nowy!!: Epistemologia i Karl Popper · Zobacz więcej »

Kazimierz Ajdukiewicz

Grób Kazimierza Ajdukiewicza Grobowiec rodziny Ajdukiewiczów na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kazimierz Ajdukiewicz (ur. 12 grudnia 1890 w Tarnopolu, zm. 12 kwietnia 1963 w Warszawie) – polski filozof i logik, reprezentant szkoły lwowsko-warszawskiej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Nowy!!: Epistemologia i Kazimierz Ajdukiewicz · Zobacz więcej »

Kompendium

Kompendium Wiedzy Medycznej Li Shizhena z roku 1593 (Dynastia Ming, Chiny) Kompendium – w miarę pełny, ale zwykle podany w sposób skrótowy zasób wiedzy na jakiś konkretny temat, zawierający "esencję" tej wiedzy.

Nowy!!: Epistemologia i Kompendium · Zobacz więcej »

Logika

Logika (gr. λόγος, logos – rozum, słowo, myśl) – wedle klasycznej definicji – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń.

Nowy!!: Epistemologia i Logika · Zobacz więcej »

Ludwig Wittgenstein

Ludwig Josef Johann Wittgenstein (ur. 26 kwietnia 1889 w Wiedniu, zm. 29 kwietnia 1951 w Cambridge) – filozof zajmujący się przede wszystkim kwestiami języka i logiki, poruszał także kwestie kluczowe dla filozofii umysłu i matematyki.

Nowy!!: Epistemologia i Ludwig Wittgenstein · Zobacz więcej »

Madhjamaka

Posążek przedstawiający nauczającego Nagardżunę, klasztor tybetański w Kullu, Indie. Madhjamaka, czyli "Droga Środka" (sanskryt: माध्यमक, Mādhyamaka, chin.: 中觀派 Zhōngguānpài lub 中道宗 Zhōngdàozōng; zwana też Śunyavada) – jest tradycją nauk mahajany, na temat m.in.

Nowy!!: Epistemologia i Madhjamaka · Zobacz więcej »

Mariano Artigas

Ks. prof. Mariano Artigas Grzegorza Karwasza Mariano Artigas Mayayo (ur. 15 grudnia 1938 w Saragossie, zm. 23 grudnia 2006 w Pampelunie) – hiszpański duchowny katolicki, teolog, fizyk, filozof i pisarz.

Nowy!!: Epistemologia i Mariano Artigas · Zobacz więcej »

Melissos z Samos

Melissos z Samos (V wiek p.n.e.) – samijski dowódca, amatorski filozof eleacki nawiązujący do atomizmu Demokryta i Leucypa.

Nowy!!: Epistemologia i Melissos z Samos · Zobacz więcej »

Monizm

Monizm (gr. mónos jedyny) – filozoficzny pogląd według wąskiej definicji uznający naturę wszelkiego bytu za jednorodną: materialną (materializm, monizm materialistyczny), duchową (spirytyzm, monizm spirytystyczny) lub materialno-duchową (np. panteizm, choć nie tylko).

Nowy!!: Epistemologia i Monizm · Zobacz więcej »

Moritz Schlick

Moritz Schlick (ur. 14 kwietnia 1882 w Berlinie, zm. 22 czerwca 1936 w Wiedniu) – niemiecki filozof, jeden z twórców pozytywizmu logicznego.

Nowy!!: Epistemologia i Moritz Schlick · Zobacz więcej »

Natywizm

Racjonalizm genetyczny, natywizm, innatyzm – pogląd dotyczący natury źródeł poznania (genezy poznania), przeciwstawiający się empiryzmowi genetycznemu.

Nowy!!: Epistemologia i Natywizm · Zobacz więcej »

Noam Chomsky

Noam Chomsky (ur. 7 grudnia 1928 w Filadelfii w USA) – amerykański językoznawca, filozof, działacz polityczny.

Nowy!!: Epistemologia i Noam Chomsky · Zobacz więcej »

Ontologia

Christian Wolff spopularyzował termin „ontologia” Ontologia – podstawowy (obok epistemologii i aksjologii) dział filozofii starający się badać strukturę rzeczywistości i zajmujący się problematyką związaną z pojęciami bytu, istoty, istnienia i jego sposobów, przedmiotu i jego własności, przyczynowości, czasu, przestrzeni, konieczności i możliwości.

Nowy!!: Epistemologia i Ontologia · Zobacz więcej »

Orygenes

Orygenes (gr., Origenes, ok. 185-254) – jeden z najbardziej płodnych komentatorów Pisma Świętego w epoce patrystycznej.

Nowy!!: Epistemologia i Orygenes · Zobacz więcej »

Otto Neurath

mały Otto Neurath (ur. 10 grudnia 1882, zm. 22 grudnia 1945) – austriacki socjolog, ekonomista i filozof.

Nowy!!: Epistemologia i Otto Neurath · Zobacz więcej »

Parmenides

Parmenides z Elei (gr. Parmenides ho Eleates, ur. ok. 540 p.n.e., zm. ok. 470 p.n.e.) – grecki filozof, wedle tradycji – słuchacz Ksenofanesa, twórca szkoły elejskiej w Elei.

Nowy!!: Epistemologia i Parmenides · Zobacz więcej »

Paul Feyerabend

Paul Karl Feyerabend (ur. 13 stycznia 1924 w Wiedniu, zm. 11 lutego 1994 w Genolier, Szwajcaria) – austriacki filozof, autor programu filozofii nauki zwanego przez niego samego anarchizmem metodologicznym lub kontrindukcjonizmem.

Nowy!!: Epistemologia i Paul Feyerabend · Zobacz więcej »

Percepcja

Percepcja - zdolność postrzegania, organizacja i interpretacja wrażeń zmysłowych, w celu zrozumienia otoczenia.

Nowy!!: Epistemologia i Percepcja · Zobacz więcej »

Peter Unger

Peter Unger (ur. 1942) – filozof współczesny, profesor na uniwersytecie nowojorskim, XX-wieczny zwolennik sceptycyzmu.

Nowy!!: Epistemologia i Peter Unger · Zobacz więcej »

Pierre Duhem

Pierre Duhem Pierre Maurice Marie Duhem (ur. 10 czerwca 1861 w Paryżu – zm. 14 września 1916) - francuski fizyk, filozof nauki i matematyk.

Nowy!!: Epistemologia i Pierre Duhem · Zobacz więcej »

Piotr Abelard

Piotr Abelard, Pierre Abélard (pisane także Abaelard, Abailard i in.), łac. Petrus Abaelardus, (ur. 1079 w Pallet, zm. 21 kwietnia 1142 w opactwie św. Marcela koło Chalon-sur-Saône) – średniowieczny filozof, teolog i poeta.

Nowy!!: Epistemologia i Piotr Abelard · Zobacz więcej »

Pitagoras

Pitagoras (gr., Pythagoras) (ur. ok. 572 p.n.e. na Samos lub w Sydonie, zm. ok. 497 p.n.e. w Metaponcie) – grecki matematyk, filozof, mistyk kojarzony ze słynnym twierdzeniem matematycznym nazwanym jego imieniem.

Nowy!!: Epistemologia i Pitagoras · Zobacz więcej »

Pitagorejczycy

Fiodora Bronnikowa Pitagorejczycy – wyznawcy doktryny rozwiniętej przez Pitagorasa i jego następców w szkole religijno-filozoficznej, którą założył w Krotonie w Wielkiej Grecji, w południowych Włoszech.

Nowy!!: Epistemologia i Pitagorejczycy · Zobacz więcej »

Platon

Platon, gr., Plátōn (ur. 427 p.n.e., zm. 347 p.n.e.) – grecki filozof.

Nowy!!: Epistemologia i Platon · Zobacz więcej »

Prawda

Alegoria prawdy, marmurowa rzeźba w Ogrodzie Letnim, Sankt-Petersburg Prawda – według klasycznej definicji właściwość sądów polegająca na ich zgodności z faktycznym stanem rzeczy, których dotyczą.

Nowy!!: Epistemologia i Prawda · Zobacz więcej »

Protagoras

Protagoras z Abdery (gr. Protagoras ho Abderites, ur. ok. 480 p.n.e., zm. ok. 410 p.n.e.) – grecki filozof, zaliczany do sofistów.

Nowy!!: Epistemologia i Protagoras · Zobacz więcej »

Przekonanie

Przekonanie – w logice: X jest przekonany, że p dokładnie wtedy, gdy X uznaje treść zdania stwierdzającego to, że p za prawdziwą lub co najmniej wysoce prawdopodobną.

Nowy!!: Epistemologia i Przekonanie · Zobacz więcej »

Pseudo-Dionizy Areopagita

Pseudo-Dionizy Areopagita – wczesnochrześcijański autor pism teologicznych Corpus Dionysiacum, uważany za twórcę angelologii.

Nowy!!: Epistemologia i Pseudo-Dionizy Areopagita · Zobacz więcej »

Psychologia

Psi'' jest symbolem psychologii Psychologia (od Psyche.

Nowy!!: Epistemologia i Psychologia · Zobacz więcej »

Psychologizm

Psychologizm - (gr. psyche - dusza, życie) – określenie dla poglądów w różnych dziedzinach wiedzy (pedagogika, teoria literatury -zob. psychologia a badania literackie, religioznawstwo, filozofia) zakładające, że czynniki psychologiczne mają determinujący i najważniejszy charakter, albo wręcz stanowią osnowę zjawisk.

Nowy!!: Epistemologia i Psychologizm · Zobacz więcej »

Pyrron z Elidy

XVI-wieczny obraz przedstawiający Pyrrona podczas burzy morskiej Pyrron z Elidy (gr. Pyrrhon ho Eleios, ur. ok. 360 p.n.e., zm. ok. 286 p.n.e.) – filozof grecki, założyciel szkoły sceptyckiej.

Nowy!!: Epistemologia i Pyrron z Elidy · Zobacz więcej »

Rachunek zdań

Rachunek zdań – dział logiki matematycznej badający związki między zmiennymi zdaniowymi (zdaniami) lub funkcjami zdaniowymi, utworzonymi za pomocą funktorów zdaniotwórczych (spójników zdaniowych) ze zdań lub prostszych funkcji zdaniowych.

Nowy!!: Epistemologia i Rachunek zdań · Zobacz więcej »

Racjonalizm filozoficzny

Racjonalizm filozoficzny (ew. racjonalizm metodologiczny, aprioryzm) (łac. ratio – rozum; rationalis – rozumny, rozsądny) – stanowisko filozoficzne, przede wszystkim w epistemologii akcentujące rolę rozumu i rozumowań apriorycznych w zdobywaniu wiedzy.

Nowy!!: Epistemologia i Racjonalizm filozoficzny · Zobacz więcej »

Reinkarnacja

Reinkarnacja (również: metempsychoza, transmigracja; łac. re+in+caro, carnis – ponowne wcielenie) – pogląd, według którego dusza (bądź świadomość) po śmierci ciała może wcielić się w nowy byt fizyczny.

Nowy!!: Epistemologia i Reinkarnacja · Zobacz więcej »

René Descartes

René Descartes, forma zlatynizowana Renatus Cartesius, (ur. 31 marca 1596 w La Haye Touraine, zm. 11 lutego 1650 w Sztokholmie) – francuski filozof, matematyk i fizyk, jeden z najwybitniejszych uczonych XVII w., uznawany również za ojca filozofii nowożytnej.

Nowy!!: Epistemologia i René Descartes · Zobacz więcej »

Richard Avenarius

Richard Avenarius (1843—1896) Richard Heinrich Ludwig Avenarius (ur. 19 listopada 1843 w Paryżu, zm. 18 sierpnia 1896 w Zurychu) – niemiecki filozof, twórca radykalnie pozytywistycznego kierunku filozoficznego zwanego empiriokrytycyzmem lub "drugim pozytywizmem".

Nowy!!: Epistemologia i Richard Avenarius · Zobacz więcej »

Roman Ingarden

Roman Witold Ingarden (ur. 5 lutego 1893 w Krakowie, zm. 14 czerwca 1970 tamże) – polski filozof, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (1925-1944), po wojnie profesor toruńskiego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (1945-1946) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (1946-1950 i 1956-1963).

Nowy!!: Epistemologia i Roman Ingarden · Zobacz więcej »

Rozumowanie dedukcyjne

Dedukcja – rodzaj rozumowania logicznego, mającego na celu dojście do określonego wniosku na podstawie założonego wcześniej zbioru przesłanek.

Nowy!!: Epistemologia i Rozumowanie dedukcyjne · Zobacz więcej »

Rudolf Carnap

Rudolf Carnap (ur. 18 maja 1891, zm. 14 września 1970) – niemiecki filozof, logik i matematyk, jeden z głównych przedstawicieli pozytywizmu logicznego (neopozytywizmu), współtwórca Koła Wiedeńskiego.

Nowy!!: Epistemologia i Rudolf Carnap · Zobacz więcej »

Sanskryt

Rygwedy w sanskrycie Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii.

Nowy!!: Epistemologia i Sanskryt · Zobacz więcej »

Sąd (filozofia)

Sąd - jedno z podstawowych pojęć filozofii języka, filozofii umysłu i epistemologii oznaczające zdanie potwierdzające lub zaprzeczające pewnemu stanowi rzeczy, mogące być prawdziwe lub fałszywe.

Nowy!!: Epistemologia i Sąd (filozofia) · Zobacz więcej »

Sceptycyzm

Sceptycyzm – pojęcie wieloznaczne, określające postawę w nauce, pogląd filozoficzny oraz potocznie – postawę "sceptyka" (człowiek wątpiący, krytyczny, niedowierzający).

Nowy!!: Epistemologia i Sceptycyzm · Zobacz więcej »

Sekstus Empiryk

Sekstus Empiryk Sekstus Empiryk (Sekstos ho Empeirikos) – starożytny lekarz i filozof działający na przełomie II i III wieku w Atenach i Aleksandrii.

Nowy!!: Epistemologia i Sekstus Empiryk · Zobacz więcej »

Sensualizm

data.

Nowy!!: Epistemologia i Sensualizm · Zobacz więcej »

Siger z Brabancji

Siger z Brabancji, Sigerus, Sighier, Sigieri Sygerius (ok. 1240-1280) – XIII-wieczny filozof urodzony w okolicach dzisiejszej Belgii.

Nowy!!: Epistemologia i Siger z Brabancji · Zobacz więcej »

Socjologia nauki

Socjologia nauki, socjologia wiedzy naukowej – jeden z działów szczegółowych socjologii.

Nowy!!: Epistemologia i Socjologia nauki · Zobacz więcej »

Sokrates

Sokrates (ur. ok. 470 p.n.e. w Atenach, zm. tamże w 399 p.n.e.) – grecki filozof starożytny.

Nowy!!: Epistemologia i Sokrates · Zobacz więcej »

Solon

Solon (gr.kl. Sólōn; ok. 635 – ok. 560 p.n.e.) – ateński mąż stanu, poeta i prawodawca, który przyczynił się w znaczący sposób do rozwoju ustroju demokratycznego.

Nowy!!: Epistemologia i Solon · Zobacz więcej »

Stanford Encyclopedia of Philosophy

Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) – ogólnie dostępna encyklopedia internetowa filozofii opracowana przez Stanford University.

Nowy!!: Epistemologia i Stanford Encyclopedia of Philosophy · Zobacz więcej »

Stanisław Leśniewski

Stanisław Leśniewski, 1886-1939 Stanisław Leśniewski (ur. 28 marca lub 30 marca 1886 w Sierpuchowie, zm. 13 maja 1939 w Warszawie) – polski filozof i logik.

Nowy!!: Epistemologia i Stanisław Leśniewski · Zobacz więcej »

Tabula rasa

Rzymska ''tabula'' (tabliczka woskowa). Tabula rasa (łac. „niezapisana tablica”) – w filozofii i psychologii pojęcie mające wyrażać pogląd, że wszelka wiedza pochodzi wyłącznie z doświadczenia, a umysł pozbawiony doświadczeń jest „niezapisany” (tzw. empiryzm).

Nowy!!: Epistemologia i Tabula rasa · Zobacz więcej »

Tautologia (logika)

Tautologia (wywodzi się od greckich słów ταυτος – ten sam i λογος – mowa) – wyrażenie, które jest prawdziwe na mocy swojej formy – budowy (dokładniej: które jest prawdziwe w każdej niepustej dziedzinie; zdanie zawsze prawdziwe).

Nowy!!: Epistemologia i Tautologia (logika) · Zobacz więcej »

Tertulian

Tertullian Quintus Septimius Florens Tertullianus (ur. pomiędzy 150 a 160, zm. 240)Stefan Swieżawski - „Dzieje Europejskiej Filozofii Klasycznej” s. 331 – łaciński teolog z Afryki Północnej, nawrócony na chrześcijaństwo w 190 roku, stał się jego najgorliwszym w owym czasie apologetą.

Nowy!!: Epistemologia i Tertulian · Zobacz więcej »

Theodor Ziehen

thumb Georg Theodor Ziehen (ur. 12 listopada 1862 we Frankfurcie nad Menem, zm. 29 grudnia 1950 w Wiesbaden) – niemiecki lekarz neurolog i psychiatra, filozof.

Nowy!!: Epistemologia i Theodor Ziehen · Zobacz więcej »

Thomas Hobbes

Thomas Hobbes Thomas Hobbes (ur. 5 kwietnia 1588 w Westport (Wiltshire), ob. Malmesbury, zm. 4 grudnia 1679 w Hardwick Hall) – angielski filozof, myśliciel społeczny, twórca kontraktualizmu, autor dzieła Lewiatan (1651), traktatu z zakresu filozofii społecznej i filozofii politycznej, w którym dowodzi, że człowiek wyszedł z hipotetycznego stanu natury, czyli stanu wojny każdego z każdym (łac. bellum omnium contra omnes) szukając gwarancji swojego bezpieczeństwa.

Nowy!!: Epistemologia i Thomas Hobbes · Zobacz więcej »

Thomas Reid

Thomas Reid (ur. 26 kwietnia 1710, zm. 7 października 1796) – szkocki filozof, żył współcześnie z Davidem Hume’em, uważany za twórcę szkockiej szkoły zdroworozsądkowej (Scottish School of Common Sense).

Nowy!!: Epistemologia i Thomas Reid · Zobacz więcej »

Tomasz z Akwinu

Tomasz z Akwinu, Carlo Crivelli Triumf św. Tomasza z Akwinu, Luwr, Paryż Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thomas de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów.

Nowy!!: Epistemologia i Tomasz z Akwinu · Zobacz więcej »

Transliteracja Wyliego

Transliteracja Wyliego – najczęściej stosowana transliteracja języka tybetańskiego, zaprezentowana przez tybetologa Turrella Wyliego (1927–1984) w 1959.

Nowy!!: Epistemologia i Transliteracja Wyliego · Zobacz więcej »

Uzasadnienie

Uzasadnieniem danego poglądu jest zbiór racji bądź przekonań wspierających dany pogląd.

Nowy!!: Epistemologia i Uzasadnienie · Zobacz więcej »

Wczesne szkoły buddyjskie

Wczesne szkoły buddyjskie – nazwa nadana szkołom buddyjskim, które pojawiły się po schizmie na II soborze w Vesali (lub Vaishali, Wajśali) za panowania króla Kalasoki około roku 386 p.n.e. Sobór ten zwany jest też "Soborem 700 Mnichów", gdyż siedmiuset mnichów recytowało na nim fragmenty świętych tekstów.

Nowy!!: Epistemologia i Wczesne szkoły buddyjskie · Zobacz więcej »

Wiedza

Bibliotece Celsusa w Efezie Wiedza – termin używany powszechnie, istnieje wiele definicji tego pojęcia.

Nowy!!: Epistemologia i Wiedza · Zobacz więcej »

Wilhelm Windelband

Wilhelm Windelband, 1848-1915 Wilhelm Windelband (ur. 11 maja 1848 w Poczdamie, zm. 22 października 1915 w Heidelbergu) – filozof niemiecki, przedstawiciel neokantyzmu i założyciel tak zwanej szkoły badeńskiej.

Nowy!!: Epistemologia i Wilhelm Windelband · Zobacz więcej »

William James

William James (ur. 11 stycznia 1842 w Nowym Jorku, zm. 26 sierpnia 1910 w Chocorua w stanie New Hampshire) – amerykański filozof, psycholog, psychofizjolog, psycholog religii, prekursor psychologii humanistycznej i fenomenologii.

Nowy!!: Epistemologia i William James · Zobacz więcej »

William Ockham

William Ockham /ang.

Nowy!!: Epistemologia i William Ockham · Zobacz więcej »

XIX wiek

XVIII wiek XX wiek Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90. 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 1830 1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 1850 1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 1880 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900 ----.

Nowy!!: Epistemologia i XIX wiek · Zobacz więcej »

1862

Bez opisu.

Nowy!!: Epistemologia i 1862 · Zobacz więcej »

Przekierowuje tutaj:

Gnoselogia, Gnoseologia, Gnozeologia, Teoria poznania.

TowarzyskiPrzybywający
Hej! Jesteśmy na Facebooku teraz! »