Logo
Unionpedia
Komunikacja
pobierz z Google Play
Nowy! Pobierz Unionpedia na urządzeniu z systemem Android™!
Zainstaluj
Szybszy dostęp niż przeglądarce!
 

Fonem

Indeks Fonem

Fonem – podstawowa jednostka struktury fonologicznej mowy.

41 kontakty: Alfabet, Alofon, Alternacja (językoznawstwo), Archifonem, Cecha fonologiczna relewantna, Daniel Jones (fonetyk), Dźwięczność, Dyftong, Edward Sapir, Ferdinand de Saussure, Fonetyka, Fonologia, Głoska, Grafem, Gramatyka generatywna, Homofonia (językoznawstwo), Jan Niecisław Baudouin de Courtenay, Językoznawstwo, Językoznawstwo diachroniczne, Językoznawstwo synchroniczne, Kazańska szkoła językoznawcza, Leonard Bloomfield, Lingwistyka kognitywna, Miejsce artykulacji, Mikołaj Kruszewski, Morfem, Mowa (językoznawstwo), Nikołaj Trubieckoj, Para minimalna, Praskie Koło Lingwistyczne, Received Pronunciation, Reguła fonologiczna, Roman Jakobson, Samogłoska nosowa, Spółgłoska wargowa, Spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna, Spółgłoska zwarto-szczelinowa, Strukturalizm (językoznawstwo), Sylaba, Szwa, Wyraz.

Alfabet

Alfabet polski (litery szare nie są używane w słowach pochodzenia polskiego) Alfabet (od stgr. nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta, również abecadło) – najpopularniejszy system zapisywania mowy.

Nowy!!: Fonem i Alfabet · Zobacz więcej »

Alofon

Diagram samogłoskowy z zaznaczonymi alofonami w języku polskim. Na czarno zaznaczono główne alofony, a na zielono i czerwono alofony kombinatoryczne. Dodatkowo alofony zaznaczone na czerwono pojawiają się w kontekstach podniebiennych. Alofon (allofon, z gr. ἄλλος, állos, "inny" i φωνή, phōnē, "dźwięk") – realizacja fonemu zawierająca oprócz cech fonologicznie relewantnych również szereg cech nierelewantnych w zależności od pozycji głoski (w stosunku do innych) i mówiącego.

Nowy!!: Fonem i Alofon · Zobacz więcej »

Alternacja (językoznawstwo)

Alternacja – w dziedzinie fonetyki oznacza oboczność tematu lub rdzenia wyrazu, czyli wymianę głosek fonetycznie różnych, lecz pokrewnych pod względem etymologicznym (np. stół – stole, dwór – dworze, grób – grobie).

Nowy!!: Fonem i Alternacja (językoznawstwo) · Zobacz więcej »

Archifonem

Archifonem - fonem zawierający zbiór tych cech fonologicznych, które są wspólne parze fonemów opozycji prywatywnej.

Nowy!!: Fonem i Archifonem · Zobacz więcej »

Cecha fonologiczna relewantna

Cecha fonologiczna relewantna (inaczej cecha odróżniająca, dystynktywna, kontrastywna lub istotna) – właściwość fonemu, której zmiana powoduje zmianę znaczenia wyrazów, w których ów fonem został użyty.

Nowy!!: Fonem i Cecha fonologiczna relewantna · Zobacz więcej »

Daniel Jones (fonetyk)

Daniel Jones (ur. 12 września 1881 w Londynie, zm. 4 grudnia 1967 w Gerrards Cross w hrabstwie Buckinghamshire) – brytyjski językoznawca specjalizujący się w fonetyce.

Nowy!!: Fonem i Daniel Jones (fonetyk) · Zobacz więcej »

Dźwięczność

Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych.

Nowy!!: Fonem i Dźwięczność · Zobacz więcej »

Dyftong

Dyftong, dwugłoska (diphthongos, 'dwubrzmiący') – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.

Nowy!!: Fonem i Dyftong · Zobacz więcej »

Edward Sapir

Edward Sapir (ur. 26 stycznia 1884 w Lęborku, zm. 4 lutego 1939 w New Haven) – amerykański filolog germański i antropolog żydowskiego pochodzenia, językoznawca; krytyk literacki, muzyczny, poeta i kompozytor.

Nowy!!: Fonem i Edward Sapir · Zobacz więcej »

Ferdinand de Saussure

Ferdinand de Saussure (ur. 26 listopada 1857 w Genewie, zm. 22 lutego 1913 w Vufflens-le-Château) – szwajcarski językoznawca.

Nowy!!: Fonem i Ferdinand de Saussure · Zobacz więcej »

Fonetyka

Fonetyka (dawniej głoskownia) – jeden z działów lingwistyki zajmujący się badaniem dźwięków mowy ludzkiej (zwanych głoskami) od strony ich artykulacji (tj. sposobu wytwarzania za pomocą narządów mowy; to tzw. fonetyka artykulacyjna), ich cech fizycznych (dokładniej: akustycznych – fonetyka akustyczna) ich odbierania (fonetyka audytywna), reakcji, jakie owe głoski wywołują w psychice człowieka (psychofonetyka).

Nowy!!: Fonem i Fonetyka · Zobacz więcej »

Fonologia

Fonologia (dawniej głosownia) – nauka o systemach dźwiękowych języków.

Nowy!!: Fonem i Fonologia · Zobacz więcej »

Głoska

Głoska – najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych.

Nowy!!: Fonem i Głoska · Zobacz więcej »

Grafem

Grafem – najmniejsza jednostka pisma, która często odpowiada fonemowi.

Nowy!!: Fonem i Grafem · Zobacz więcej »

Gramatyka generatywna

Gramatyka generatywna – gramatyka, która zamierza wyjaśnić kompetencję mówiącego (słuchającego) w zakresie tworzenia (rozumienia) zdań danego języka, polegającą między innymi na tym, że każdy mówiący jest zdolny do konstruowania zdań, których dotąd nie zbudował, a słuchający do rozumienia zdań, których dotąd nie słyszał.

Nowy!!: Fonem i Gramatyka generatywna · Zobacz więcej »

Homofonia (językoznawstwo)

Homofonia – fonetyczna tożsamość różnych segmentów językowych (głosek, sylab, wyrazów itd.) przy możliwych różnicach w pisowni.

Nowy!!: Fonem i Homofonia (językoznawstwo) · Zobacz więcej »

Jan Niecisław Baudouin de Courtenay

Jan Niecisław Ignacy Baudouin de Courtenay (ur. 13 marca 1845 w Radzyminie, zm. 3 listopada 1929 w Warszawie) – polski językoznawca, uznawany za jednego z najwybitniejszych w historii dyscypliny.

Nowy!!: Fonem i Jan Niecisław Baudouin de Courtenay · Zobacz więcej »

Językoznawstwo

Językoznawstwo, inaczej lingwistyka – dyscyplina nauk humanistycznych, której głównym przedmiotem poznania jest język (teoria języka) i języki świata (ich filologie); działami językoznawstwa ogólnego są: fonetyka, fonologia, morfologia, pragmatyka, semantyka, składnia, słownictwo, słowotwórstwo.

Nowy!!: Fonem i Językoznawstwo · Zobacz więcej »

Językoznawstwo diachroniczne

Językoznawstwo diachroniczne (gr. día „przez”, chrónos „czas”), językoznawstwo historyczne – dział językoznawstwa ogólnego zajmujący się badaniem relacji, jakie występują między elementami języka w różnych epokach jego rozwoju.

Nowy!!: Fonem i Językoznawstwo diachroniczne · Zobacz więcej »

Językoznawstwo synchroniczne

Językoznawstwo synchroniczne (od gr. syn 'razem', chronos 'czas') – to działy językoznawstwa, których przedmiotem jest system języka w danym momencie, bez względu na historię tego języka jako całości, jak i na historię poszczególnych jego elementów.

Nowy!!: Fonem i Językoznawstwo synchroniczne · Zobacz więcej »

Kazańska szkoła językoznawcza

Kazańska szkoła językoznawcza – polska językoznawcza szkoła naukowa, działająca na rosyjskim Cesarskim Uniwersytecie Kazańskim w drugiej połowie XIX wieku.

Nowy!!: Fonem i Kazańska szkoła językoznawcza · Zobacz więcej »

Leonard Bloomfield

Leonard Bloomfield (ur. 1 kwietnia 1887 w Chicago, zm. 18 kwietnia 1949 w New Haven) – językoznawca amerykański.

Nowy!!: Fonem i Leonard Bloomfield · Zobacz więcej »

Lingwistyka kognitywna

Lingwistyka kognitywna - paradygmat językoznawstwa zakładający, że język jest ściśle powiązany z umysłowymi procesami dotyczącymi postrzegania świata.

Nowy!!: Fonem i Lingwistyka kognitywna · Zobacz więcej »

Miejsce artykulacji

Miejscem artykulacji nazywamy nieruchomy narząd mowy, przy którym dochodzi do największego zbliżenia lub zwarcia w czasie artykulacji spółgłoski.

Nowy!!: Fonem i Miejsce artykulacji · Zobacz więcej »

Mikołaj Kruszewski

Николай Крушевский Mikołaj Kruszewski herbu Habdank (ur. 18 grudnia 1851 w Łucku, zm. 12 listopada 1887 w Kazaniu) – polski językoznawca, indoeuropeista, prekursor fonologii, przedstawiciel kazańskiej szkoły językoznawczej.

Nowy!!: Fonem i Mikołaj Kruszewski · Zobacz więcej »

Morfem

Morfem – najmniejsza grupa fonemów, która niesie ze sobą określone znaczenie i której nie można podzielić na mniejsze jednostki znaczeniowe.

Nowy!!: Fonem i Morfem · Zobacz więcej »

Mowa (językoznawstwo)

obrazowania metodą rezonansu magnetycznego w czasie rzeczywistym Mowa – używanie języka w procesie porozumiewania się, czyli konkretne akty użycia systemu językowego (złożonego ze znaków i reguł).

Nowy!!: Fonem i Mowa (językoznawstwo) · Zobacz więcej »

Nikołaj Trubieckoj

Nikołaj Siergiejewicz Trubieckoj Nikołaj Siergiejewicz Trubieckoj (Mikołaj Trubecki, ros.:, urodzony w Moskwie 16 kwietnia 1890, zmarł w Wiedniu 25 czerwca 1938) – rosyjski językoznawca, fonolog, jeden z głównych twórców Praskiego Koła Lingwistycznego, współczesnej fonologii i strukturalizmu, książę.

Nowy!!: Fonem i Nikołaj Trubieckoj · Zobacz więcej »

Para minimalna

Para minimalna – jest to para wyrazów lub wyrażeń danego języka różniących się tylko jedną głoską i posiadających różne znaczenia.

Nowy!!: Fonem i Para minimalna · Zobacz więcej »

Praskie Koło Lingwistyczne

Praskie Koło Lingwistyczne (Pražský lingvistický kroužek) – czeska szkoła strukturalna założona w październiku 1926 z inicjatywy kilku językoznawców czeskich: Viléma Mathesiusa, Bohuslava Havránka, Bohumila Trnki, a później także Vladimira Skalički i Jana Mukařovskiego.

Nowy!!: Fonem i Praskie Koło Lingwistyczne · Zobacz więcej »

Received Pronunciation

Received Pronunciation (RP), zwany również BBC English lub King’s (Queen’s) English – wymowa i akcent standardowego języka angielskiego używanego w Anglii.

Nowy!!: Fonem i Received Pronunciation · Zobacz więcej »

Reguła fonologiczna

Reguła fonologiczna jest jednym ze sposobów sformułowania generalizacji opisującej proces fonologiczny w danym języku.

Nowy!!: Fonem i Reguła fonologiczna · Zobacz więcej »

Roman Jakobson

Roman Osipowicz Jakobson (ros. Рома́н О́сипович Якобсо́н; ur. w Moskwie, zm. 18 lipca 1982 w Bostonie) – rosyjski językoznawca, teoretyk literatury, slawista oraz teoretyk języka.

Nowy!!: Fonem i Roman Jakobson · Zobacz więcej »

Samogłoska nosowa

Samogłoska nosowa – samogłoska, podczas wymawiania której strumień powietrza przepływa zarówno przez jamę ustną jak i jamę nosową.

Nowy!!: Fonem i Samogłoska nosowa · Zobacz więcej »

Spółgłoska wargowa

Termin spółgłoska wargowa odnosi się do sposobu artykulacji spółgłosek polegającego na zbliżeniu warg do siebie (spółgłoska dwuwargowa) lub górnych zębów do dolnej wargi (spółgłoska wargowo-zębowa).

Nowy!!: Fonem i Spółgłoska wargowa · Zobacz więcej »

Spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna

Spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna - rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem.

Nowy!!: Fonem i Spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna · Zobacz więcej »

Spółgłoska zwarto-szczelinowa

Spółgłoski zwarto-szczelinowe (afrykaty) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową (zwarcia), po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie.

Nowy!!: Fonem i Spółgłoska zwarto-szczelinowa · Zobacz więcej »

Strukturalizm (językoznawstwo)

Strukturalizm – teoria oparta na przekonaniu, że język jest strukturą zorganizowanych systemów znaków, będących podstawowym kodem komunikacji międzyludzkiej.

Nowy!!: Fonem i Strukturalizm (językoznawstwo) · Zobacz więcej »

Sylaba

Sylaba (syllabḗ) (zgłoska) – element struktury fonologicznej aktu komunikacyjnego, który pomimo pozornej oczywistości wciąż nie ma ustalonej jednoznacznej definicji.

Nowy!!: Fonem i Sylaba · Zobacz więcej »

Szwa

Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji.

Nowy!!: Fonem i Szwa · Zobacz więcej »

Wyraz

Wyraz – pewna wyróżniona fonetycznie, czy też graficznie, część wypowiedzi, składająca się z jednego lub więcej morfemów.

Nowy!!: Fonem i Wyraz · Zobacz więcej »

TowarzyskiPrzybywający
Hej! Jesteśmy na Facebooku teraz! »