Logo
Unionpedia
Komunikacja
pobierz z Google Play
Nowy! Pobierz Unionpedia na urządzeniu z systemem Android™!
Zainstaluj
Szybszy dostęp niż przeglądarce!
 

Gady

Indeks Gady

Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców.

153 kontakty: Aetozaury, Akomodacja oka, Amfisbeny, Anapsydy, Anguis, Anomodonty, Archosauriformes, Archozauromorfy, Archozaury, Areoscelidy, Śledziona, Łacina, Biarmosuchia, Caseasauria, Choristodera, Ciało szkliste, Crocodyliformes, Cynodonty, Człowiek rozumny, Diapsydy, Dinocefale, Dinosauriformes, Dinozauromorfy, Dinozaury, Dinozaury gadziomiedniczne, Dinozaury ptasiomiedniczne, Drepanosauridae, Dwunastnica, Edafozaury, Erytrozuchy, Euparkeriidae, Eupelykozaury, Eureptilia, Euryapsydy, Eusuchia, Fitozaury, Gady (województwo warmińsko-mazurskie), Gardziel, Gorgonopsy, Grad ewolucyjny, Gromada (biologia), Grupa siostrzana, Hatteria, Herpetologia, Heterodontyzm, Homodontyzm, Ichthyopterygia, Ichtiozaury, Jaszczurka zwinka, Jaszczurki, ..., Język (anatomia), Język angielski, Josephus Nicolaus Laurenti, Jura, Kajman żakare, Karol Linneusz, Kłykcie potyliczne, Klad, Kladogram, Klasyfikacja biologiczna, Klaudiozaur, Kloaka (biologia), Kotylozaury, Kręgowce, Kreda (okres), Kresomózgowie, Krezka, Krokodyl nilowy, Krokodyle, Krokodylomorfy, Kuehneosauridae, Kwas moczowy, Lemiesz (anatomia), Lepidosauriformes, Lepidozauromorfy, Lepidozaury, Longiskwama, Móżdżek, Melanocyty, Mesoeucrocodylia, Metriorhynchidae, Mezozaury, Mezozoik, Międzymózgowie, Michael J. Benton, Millerettidae, Narząd Jacobsona, Neodiapsida, Neogen, Neosuchia, Notosuchia, Notozaury, Nyctiphruretus, Ofiakodonty, Ornithodira, Ornithosuchidae, Owodniowce, Padalec zwyczajny, Paleogen, Parejazaury, Pęcherzyk żółciowy, Pelykozaury, Perm, Plakodonty, Plezjozaury, Polifiodontyzm, Politomia, Poposauridae, Prestosuchidae, Procolophonia, Procolophonomorpha, Prolacertiformes, Proterochampsidae, Proterosuchidae, Protorothyrididae, Protosuchia, Przełyk, Przysadka mózgowa, Ptaki, Pterozaury, Rauizuchidy, Rdzeń przedłużony, Reptiliologia, Rynchozaury, Sauria, Sfenodonty, Ssaki, Ssakokształtne, Strunowce, Synapsydy, Szyszynka, Takson monofiletyczny, Takson parafiletyczny, Tekodonty, Terapsydy, Teriodonty, Terocefale, Thalattosauria, Trias, Trilofozaury, Trzustka, Twardówka (oko), Układ współczulny, Varanopidae, Wątroba, Węże, Younginiformes, Zauropsydy, Zauropterygi, Zoologia, Zwierzę stałocieplne, Zwierzę zmiennocieplne, 1996. Rozwiń indeks (103 jeszcze) »

Aetozaury

Aetozaury (Aetosauria – z gr. /aetos – orzeł i /sauros – jaszczur) – takson gadów (rząd Aetosauria, rodzina Stagonolepididae, syn. Aetosauridae) o wyglądzie przypominającym współczesne pancerniki i późniejsze od nich ankylozaury.

Nowy!!: Gady i Aetozaury · Zobacz więcej »

Akomodacja oka

Akomodacja (nastawność oka) – zjawisko dostosowania się oka do oglądania przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach.

Nowy!!: Gady i Akomodacja oka · Zobacz więcej »

Amfisbeny

Amfisbeny, obrączkowce, zwitniki (Amphisbaenia) – klad gadów łuskonośnych (klasyfikowany niekiedy w randze podrzędu), prowadzących podziemny tryb życia.

Nowy!!: Gady i Amfisbeny · Zobacz więcej »

Anapsydy

Anapsydy (Anapsida) – podgromada zauropsydów o prymitywnej budowie, siostrzana do kladu Eureptilia, obejmującego diapsydy oraz rodziny Captorhinidae i Protorothyrididae.

Nowy!!: Gady i Anapsydy · Zobacz więcej »

Anguis

Anguis – rodzaj beznogich jaszczurek z rodziny padalcowatych (Anguidae).

Nowy!!: Gady i Anguis · Zobacz więcej »

Anomodonty

Anomodonty (Anomodontia) – podrząd gadów ssakokształtnych z rzędu terapsydów.

Nowy!!: Gady i Anomodonty · Zobacz więcej »

Archosauriformes

Archosauriformes – klad archozauromorfów obejmujący archozaury i inne stosunkowo zaawansowane formy.

Nowy!!: Gady i Archosauriformes · Zobacz więcej »

Archozauromorfy

żółwi) Archozauromorfy (Archosauromorpha) – infragromada gadów z podgromady Diapsida.

Nowy!!: Gady i Archozauromorfy · Zobacz więcej »

Archozaury

Archozaury, gady naczelne (Archosauria – z gr. archos – władca + sauros – jaszczur) – takson diapsydalnych gadów obejmujący zaawansowane ewolucyjnie rzędy gadów.

Nowy!!: Gady i Archozaury · Zobacz więcej »

Areoscelidy

Areoscelidy (Araeoscelidia syn. Araeoscelida) – rząd wymarłych gadów (diapsydy), kształtem przypominających jaszczurki.

Nowy!!: Gady i Areoscelidy · Zobacz więcej »

Śledziona

Śledziona (łac. lien, gr. σπλήν – splēn) – narząd występujący u kręgowców.

Nowy!!: Gady i Śledziona · Zobacz więcej »

Łacina

Język łaciński lub łacina (łac. lingua Latina, sermo Latinus, Latinum, Latinitas) – język indoeuropejski z latynofaliskiej podgrupy języków italskich.

Nowy!!: Gady i Łacina · Zobacz więcej »

Biarmosuchia

Profile przedstawicieli Burnetiamorpha Biarmosuchia (syn. Eotitanosuchia, Phthinosuchia) – grupa prymitywnych, żyjących w środkowym i późnym permie terapsydów, reprezentująca parafiletyczną grupę trzonową Therapsida lub bardzo wczesnych przedstawicieli głównej linii terapsydów.

Nowy!!: Gady i Biarmosuchia · Zobacz więcej »

Caseasauria

Caseasauria – jeden z dwóch kladów synapsydów (obok Eupelycosauria).

Nowy!!: Gady i Caseasauria · Zobacz więcej »

Choristodera

Choristodera – rząd wodnych gadów.

Nowy!!: Gady i Choristodera · Zobacz więcej »

Ciało szkliste

Ciało szkliste, szklistka (łac. corpus vitreum) – galaretowata substancja wypełniająca tylną część gałki ocznej, nadająca jej kształt i chroniąca siatkówkę.

Nowy!!: Gady i Ciało szkliste · Zobacz więcej »

Crocodyliformes

Crocodyliformes – grupa archozaurów z kladu Crurotarsi, do której należały krokodyle i wymarłe formy pokrewne, definiowana przez Paula Sereno jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka Protosuchus richardsoni i Crocodylus niloticus oraz wszystkich jego potomków.

Nowy!!: Gady i Crocodyliformes · Zobacz więcej »

Cynodonty

Cynodonty (Cynodontia) – grupa synapsydów z rzędu terapsydów, z których prawdopodobnie wywodzą się ssaki; jeśli cynodonty mają być grupą monofiletyczną należy do nich zaliczyć także klad Mammaliaformes, obejmujący m.in.

Nowy!!: Gady i Cynodonty · Zobacz więcej »

Człowiek rozumny

Dawid'', 1501–1504; wizerunek mężczyzny ''Homo sapiens'' Człowiek rozumny (Homo sapiens) – gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych (Hominidae), jedyny występujący współcześnie przedstawiciel rodzaju Homo.

Nowy!!: Gady i Człowiek rozumny · Zobacz więcej »

Diapsydy

Diapsydy (Diapsida, z gr. di – dwa + apsis – łuk) – grupa owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida), w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk.

Nowy!!: Gady i Diapsydy · Zobacz więcej »

Dinocefale

Dinocefale (Dinocephalia) – podrząd gadów ssakokształtnych z rzędu terapsydów Żyły w epoce późnego permu na terenach współczesnej Afryki, Europy, Ameryki Północnej, Azji oraz Południowej Afryki.

Nowy!!: Gady i Dinocefale · Zobacz więcej »

Dinosauriformes

Dinosauriformes – klad archozaurów obejmujący dinozaury i ich najbliższych krewnych.

Nowy!!: Gady i Dinosauriformes · Zobacz więcej »

Dinozauromorfy

Dinozauromorfy (Dinosauromorpha) – klad archozaurów obejmujący grupę Dinosauria i taksony blisko z nią spokrewnione.

Nowy!!: Gady i Dinozauromorfy · Zobacz więcej »

Dinozaury

Dinozaury (Dinosauria) – zróżnicowany klad zauropsydów.

Nowy!!: Gady i Dinozaury · Zobacz więcej »

Dinozaury gadziomiedniczne

Dinozaury gadziomiedniczne (Saurischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy u współczesnych gadów, gdzie obie kości łonowe są zwrócone w dół i do przodu, a kości kulszowe w dół i do tyłu, dla odróżnienia od ptasiomiednicznych.

Nowy!!: Gady i Dinozaury gadziomiedniczne · Zobacz więcej »

Dinozaury ptasiomiedniczne

Dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy miednicy u ptaków, gdzie część kości łonowej biegnie ukośnie do tyłu, równolegle do kości kulszowej, czyli inaczej niż u wspólnego przodka dinozaurów.

Nowy!!: Gady i Dinozaury ptasiomiedniczne · Zobacz więcej »

Drepanosauridae

Drepanosauridae – rodzina zauropsydów z grupy diapsydów; żyły w okresie późnego triasu na terenach dzisiejszej Europy, Ameryki Północnej i Azji (Kyrgyzsaurus).

Nowy!!: Gady i Drepanosauridae · Zobacz więcej »

Dwunastnica

Dwunastnica (łac. duodenum) – u człowieka rurowaty narząd długości 25–30 cm, wychodzący z żołądka i stanowiący początkowy odcinek jelita cienkiego.

Nowy!!: Gady i Dwunastnica · Zobacz więcej »

Edafozaury

Edofozaury (Edaphosauridae, Edaphosauria) – grupa najczęściej dużych (do 3 metrów i więcej) zaawansowanych pelykozaurów, żyjących od późnego pensylwanu do wczesnego permu.

Nowy!!: Gady i Edafozaury · Zobacz więcej »

Erytrozuchy

Erytrozuchy (Erythrosuchidae, gr. ερυθρός – czerwony, Suchus – łacińska nazwa boga Sobka) – rodzina bazalnych archozauromorfów występujących we wczesnym i środkowym triasie, od oleneku do anizyku.

Nowy!!: Gady i Erytrozuchy · Zobacz więcej »

Euparkeriidae

Euparkeriidae – rodzina niewielkich drapieżnych bazalnych archozauromorfów z kladu Archosauriformes.

Nowy!!: Gady i Euparkeriidae · Zobacz więcej »

Eupelykozaury

Eupelykozaury (Eupelycosauria) – takson w obrębie rzędu pelykozaurów.

Nowy!!: Gady i Eupelykozaury · Zobacz więcej »

Eureptilia

Eureptilia − jeden z dwóch głównych kladów zauropsydów, siostrzany w zależności od przyjmowanego nazewnictwa do podgromady anapsydów lub do kladu Parareptilia.

Nowy!!: Gady i Eureptilia · Zobacz więcej »

Euryapsydy

Czaszka euryapsydalna Euryapsydy (Euryapsida) – grupa obejmująca przeważnie morskie gady.

Nowy!!: Gady i Euryapsydy · Zobacz więcej »

Eusuchia

Eusuchia – grupa archozaurów z kladu Crocodyliformes.

Nowy!!: Gady i Eusuchia · Zobacz więcej »

Fitozaury

''Angistorhinus'' Fitozaury (Phytosauria, syn. Parasuchia) – rząd archozaurów z kladu Crurotarsi o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle.

Nowy!!: Gady i Fitozaury · Zobacz więcej »

Gady (województwo warmińsko-mazurskie)

Kapliczka przy posesji nr 50 Gady podworko Gady (dawniej niem. Jadden, prus. Geddai) – nieduża wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Dywity około 13 km na północ od Olsztyna.

Nowy!!: Gady i Gady (województwo warmińsko-mazurskie) · Zobacz więcej »

Gardziel

Gardziel (łac. fauces) – trójkątna przestrzeń zawarta pomiędzy łukami podniebienno-językowymi a podniebienno-gardłowymi.

Nowy!!: Gady i Gardziel · Zobacz więcej »

Gorgonopsy

''Arctognathus curvimola'' ''Viatkogorgon'' ''Rubigea'' ''Aelurognathus'' Sauroctonus parringtoni'' Gorgonops torvus'' Gorgonopsy (Gorgonopsia) – podrząd wymarłych synapsydów (gadów ssakokształtnych), obejmujący jedną rodzinę – Gorgonopsidae.

Nowy!!: Gady i Gorgonopsy · Zobacz więcej »

Grad ewolucyjny

Przykładowy kladogram – grupy zaznaczone na niebiesko i czerwono są kladami, podczas gdy zielona może być gradem Grad ewolucyjny – sztucznie wyróżniona grupa organizmów.

Nowy!!: Gady i Grad ewolucyjny · Zobacz więcej »

Gromada (biologia)

gatunek Gromada (w botanice divisio, w zoologii classis) – nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych.

Nowy!!: Gady i Gromada (biologia) · Zobacz więcej »

Grupa siostrzana

Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu.

Nowy!!: Gady i Grupa siostrzana · Zobacz więcej »

Hatteria

Hatteria, tuatara, łupkoząb (Sphenodon) – rodzaj gada z rodziny hatteriowatych (Sphenodontidae) występującego endemicznie na Nowej Zelandii.

Nowy!!: Gady i Hatteria · Zobacz więcej »

Herpetologia

Herpetologia (z gr. herpeton – "pełzać" i logos "nauka" czyli nauka o zwierzętach pełzających) – dział zoologii badający płazy i gady.

Nowy!!: Gady i Herpetologia · Zobacz więcej »

Heterodontyzm

Uzębienie kota Heterodontyzm, uzębienie heterodontyczne – rodzaj uzębienia spotykany u ssaków.

Nowy!!: Gady i Heterodontyzm · Zobacz więcej »

Homodontyzm

sześcioszpara szarego (''Hexanchus griseus'') Homodontyzm, uzębienie homodontyczne – termin anatomiczny określający sytuację, w której wszystkie zęby u danego gatunku zwierzęcia mają podobny kształt i wielkość.

Nowy!!: Gady i Homodontyzm · Zobacz więcej »

Ichthyopterygia

Ichthyopterygia ("rybie płetwy") – określenie wprowadzone przez Richarda Owena w 1840 dla oznaczenia jurajskich ichtiozaurów, które już były znane w tamtym czasie.

Nowy!!: Gady i Ichthyopterygia · Zobacz więcej »

Ichtiozaury

Ichtiozaury (Ichthyosauria, od gr. ichtio – ryba + sauros – jaszczur) – rząd gadów morskich, które pojawiły się we wczesnym triasie, a największe zróżnicowanie osiągnęły od środkowego triasu do środkowej jury.

Nowy!!: Gady i Ichtiozaury · Zobacz więcej »

Jaszczurka zwinka

kopulacji Jaszczurka zwinka Jaszczurka zwinka – samiec w okresie godowym Jaszczurka zwinka (Lacerta agilis) – gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych.

Nowy!!: Gady i Jaszczurka zwinka · Zobacz więcej »

Jaszczurki

''Basiliscus plumifrons'' legwanów Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadających powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce.

Nowy!!: Gady i Jaszczurki · Zobacz więcej »

Język (anatomia)

kota domowego Język człowieka Przekrój przez brodawki liściaste języka – zdjęcie mikroskopowe. Język (łac. lingua) – wieloczynnościowy narząd, twór mięśniowy jamy gębowej kręgowców.

Nowy!!: Gady i Język (anatomia) · Zobacz więcej »

Język angielski

ikona symbolizująca język angielski według standardu ISO 639-1 Język angielski, angielszczyzna (ang. English language //, English) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w wielu byłych koloniach i dominiach, m.in.

Nowy!!: Gady i Język angielski · Zobacz więcej »

Josephus Nicolaus Laurenti

Josephus Nicolaus Laurenti (ur. 4 grudnia 1735 w Wiedniu, zm. 17 lutego 1805 tamże) – austriacki naturalista pochodzenia włoskiego.

Nowy!!: Gady i Josephus Nicolaus Laurenti · Zobacz więcej »

Jura

Jura – drugi okres ery mezozoicznej.

Nowy!!: Gady i Jura · Zobacz więcej »

Kajman żakare

Kajman żakare (Caiman yacare) – gatunek gada z rodziny aligatorowatych.

Nowy!!: Gady i Kajman żakare · Zobacz więcej »

Karol Linneusz

Miasta, w których pracował Linneusz Uppsali Karta tytułowa ''Systema naturae'' Tytułowa strona ''Species plantarum'' (1753) Karol Linneusz, szw. Carl von Linné, łac. Carolus Linnaeus (ur. w Råshult, zm. 10 stycznia 1778 w Uppsali) – szwedzki przyrodnik i lekarz, profesor Uniwersytetu w UppsaliMiesięcznik „Wiedza i Życie”.

Nowy!!: Gady i Karol Linneusz · Zobacz więcej »

Kłykcie potyliczne

Kłykcie potyliczne człowieka zaznaczono na czerwono Kłykcie potyliczne (łac. condyli occipitales) – wyrostki stawowe znajdujące się na kościach potylicznych, dla których powierzchnie stawowe (cotyli) znajdują się na pierwszym kręgu odcinka szyjnego kręgosłupa (dźwigaczu).

Nowy!!: Gady i Kłykcie potyliczne · Zobacz więcej »

Klad

Klad (z gr. – gałąź) – grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe).

Nowy!!: Gady i Klad · Zobacz więcej »

Kladogram

Kladogram – diagram w kształcie dendrogramu, przypominający drzewo filogenetyczne, ale nieuwzględniający czasu pojawiania się nowych linii ewolucyjnych.

Nowy!!: Gady i Kladogram · Zobacz więcej »

Klasyfikacja biologiczna

Przykłady klasyfikacji opracowanych przez Linneusza (z lewej) i Diderota (z prawej) Przykład drzewa filogenetycznego Klasyfikacja biologiczna – szeregowanie organizmów w uporządkowany sposób według zasad systematyki biologicznej.

Nowy!!: Gady i Klasyfikacja biologiczna · Zobacz więcej »

Klaudiozaur

Claudiosaurus - nazwa rodzajowa ziemno-wodnego gada, żyjącego na terenie obecnego Madagaskaru pod koniec permu.

Nowy!!: Gady i Klaudiozaur · Zobacz więcej »

Kloaka (biologia)

myszołowa rdzawosternego (''Buteo jamaicensis'') Kloaka (łac. cloaca), stek – końcowa rozszerzona część jelita występująca u prawie wszystkich kręgowców poza zrosłogłowymi i ssakami łożyskowymi oraz częścią ryb promieniopłetwych.

Nowy!!: Gady i Kloaka (biologia) · Zobacz więcej »

Kotylozaury

Kotylozaury (Cotylosauria) – pierwotnie nazwę tę stosowano na określenie najstarszych i najbardziej pierwotnych gadów kopalnych, które miały dać początek wszystkim późniejszym owodniowcom.

Nowy!!: Gady i Kotylozaury · Zobacz więcej »

Kręgowce

Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki.

Nowy!!: Gady i Kręgowce · Zobacz więcej »

Kreda (okres)

Rędzina wytworzona na skałach kredowych Mastrychtu, Kozubowski Park Krajobrazowy Kreda – ostatni okres ery mezozoicznej, trwający około 80 milionów lat (od ~145,0 do 66,0 mln lat temu).

Nowy!!: Gady i Kreda (okres) · Zobacz więcej »

Kresomózgowie

płat potyliczny Kresomózgowie (łac. telencephalon) – część mózgowia obejmująca półkule mózgu, spoidła mózgu (w tym ciało modzelowate), blaszkę krańcową, jądra podstawne, hipokamp, komory boczne, sklepienie oraz węchomózgowie.

Nowy!!: Gady i Kresomózgowie · Zobacz więcej »

Krezka

Krezka – narząd zbudowany z łącznotkankowej błony, pokrytej z zewnątrz nabłonkiem, utrzymującej i stabilizującej narządy wewnętrzne jamy brzusznej: przewód pokarmowy, naczynia krwionośne, jajniki, jajowody oraz elementy układu nerwowego i wydalniczego.

Nowy!!: Gady i Krezka · Zobacz więcej »

Krokodyl nilowy

Krokodyl nilowy (Crocodylus niloticus) – jeden z trzech gatunków krokodyli występujących w Afryce.

Nowy!!: Gady i Krokodyl nilowy · Zobacz więcej »

Krokodyle

Krokodyle (Crocodilia) – rząd dużych gadów drapieżnych z grupy zauropsydów, wiodących ziemno-wodny tryb życia.

Nowy!!: Gady i Krokodyle · Zobacz więcej »

Krokodylomorfy

Krokodylomorfy (Crocodylomorpha) – grupa archozaurów (Archosauria) z kladu Crurotarsi obejmująca krokodyle i wymarłe formy pokrewne.

Nowy!!: Gady i Krokodylomorfy · Zobacz więcej »

Kuehneosauridae

Kuehneosauridae – rodzina diapsydowych szybujących gadów żyjących w triasie.

Nowy!!: Gady i Kuehneosauridae · Zobacz więcej »

Kwas moczowy

Kwas moczowy (2,6,8-trioksypuryna) – organiczny związek chemiczny, pochodna puryny.

Nowy!!: Gady i Kwas moczowy · Zobacz więcej »

Lemiesz (anatomia)

człowieka rozumnego z zaznaczonym na czerwono lemieszem Lemiesz (łac. vomer) – kość czaszki.

Nowy!!: Gady i Lemiesz (anatomia) · Zobacz więcej »

Lepidosauriformes

Lepidosauriformes – klad obejmujący lepidozaury (węże, jaszczurki i hatterie) oraz spokrewnione z nimi formy kopalne.

Nowy!!: Gady i Lepidosauriformes · Zobacz więcej »

Lepidozauromorfy

Lepidozauromorfy (Lepidosauromorpha) – infragromada gadów z podgromady Diapsida.

Nowy!!: Gady i Lepidozauromorfy · Zobacz więcej »

Lepidozaury

Lepidozaury (Lepidosauria) – klad diapsydów obejmujący ponad 7000 współczesnych gatunków należących do dwóch głównych grup – sfenodontów i łuskonośnych.

Nowy!!: Gady i Lepidozaury · Zobacz więcej »

Longiskwama

Rekonstrukcja Longiskwama (Longisquama) – rodzaj wymarłego diapsyda żyjącego w późnym triasie na obecnych terenach Azji.

Nowy!!: Gady i Longiskwama · Zobacz więcej »

Móżdżek

Móżdżek (łac. cerebellum – „mały mózg”) – główna część tyłomózgowia wszystkich kręgowców.

Nowy!!: Gady i Móżdżek · Zobacz więcej »

Melanocyty

Melanocyty w skórze Melanocyty (z gr. melas, melanos – czarny + kytos – komórka) – komórki pigmentowe wytwarzające w procesie melanogenezy melaninę.

Nowy!!: Gady i Melanocyty · Zobacz więcej »

Mesoeucrocodylia

Crocodilaemus robustus'' Mesoeucrocodylia – klad krokodylomorfów obejmujący grupę Eusuchia, do której zaliczane są wszystkie współczesne krokodyle, oraz parafiletyczną grupę Mesosuchia.

Nowy!!: Gady i Mesoeucrocodylia · Zobacz więcej »

Metriorhynchidae

Metriorhynchidae – rodzina morskich krokodylomorfów z kladu Thalattosuchia.

Nowy!!: Gady i Metriorhynchidae · Zobacz więcej »

Mezozaury

Mezozaury (rząd Mesosauria, rodzina Mesosauridae) – grupa prymitywnych gadów z podgromady Anapsida, które powróciły do życia w wodzie.

Nowy!!: Gady i Mezozaury · Zobacz więcej »

Mezozoik

Era mezozoiczna, mezozoik – era, która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe.

Nowy!!: Gady i Mezozoik · Zobacz więcej »

Międzymózgowie

Międzymózgowie (diencephalon) – część mózgowia kręgowców zawierająca trzecią komorę mózgu.

Nowy!!: Gady i Międzymózgowie · Zobacz więcej »

Michael J. Benton

Michael J. Benton (ur. 8 kwietnia 1956 w Aberdeen) – brytyjski paleontolog, profesor paleontologii kręgowców na Wydziale Nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Bristolu i członek m.in.

Nowy!!: Gady i Michael J. Benton · Zobacz więcej »

Millerettidae

Millerettidae – grupa wymarłych anapsydów, które żyły w Południowej Afryce w górnym permie.

Nowy!!: Gady i Millerettidae · Zobacz więcej »

Narząd Jacobsona

Narząd Jacobsona, narząd przylemieszowy (łac. organum vomeronasale) nazywany również narządem lub organem lemieszowym, lemieszowo-nosowym, lub womero-nasalnym, w skrócie oznaczany VNO (od ang. vomeronasal organ) – występujący u wielu zwierząt, chemoreceptywny, parzysty narząd zmysłu wykrywający szereg substancji chemicznych.

Nowy!!: Gady i Narząd Jacobsona · Zobacz więcej »

Neodiapsida

Neodiapsida – klad zauropsydów z grupy diapsydów.

Nowy!!: Gady i Neodiapsida · Zobacz więcej »

Neogen

Neogen – młodszy okres ery kenozoicznej trwający od 23,03 do 2,58 mln lat temu.

Nowy!!: Gady i Neogen · Zobacz więcej »

Neosuchia

Neosuchia – klad krokodylomorfów z grupy Mesoeucrocodylia.

Nowy!!: Gady i Neosuchia · Zobacz więcej »

Notosuchia

Notosuchia – wymarły klad krokodylomorfów z grupy Mesoeucrocodylia.

Nowy!!: Gady i Notosuchia · Zobacz więcej »

Notozaury

Notozaury (Nothosauria) – rząd wymarłych gadów morskich z nadrzędu zauropterygów (Sauropterygia).

Nowy!!: Gady i Notozaury · Zobacz więcej »

Nyctiphruretus

Nyctiphruretus (strażnik nocy) – rodzaj wymarłego gada, dalekiego krewnego żółwi.

Nowy!!: Gady i Nyctiphruretus · Zobacz więcej »

Ofiakodonty

Ofiakodonty (Ophiacodontidae, Ophiacodontia) – grupa pelykozaurów obejmująca najwcześniejsze znane synapsydy.

Nowy!!: Gady i Ofiakodonty · Zobacz więcej »

Ornithodira

Ornithodira – klad archozaurów (Archosauria) obejmujący m.in.

Nowy!!: Gady i Ornithodira · Zobacz więcej »

Ornithosuchidae

Ornithosuchidae – rodzina archozaurów z kladu Crurotarsi.

Nowy!!: Gady i Ornithosuchidae · Zobacz więcej »

Owodniowce

Owodniowce (Amniota) – klad obejmujący kręgowce, mające zdolność rozwoju zarodkowego na lądzie (gady, ptaki i ssaki).

Nowy!!: Gady i Owodniowce · Zobacz więcej »

Padalec zwyczajny

Padalec przed odrzuceniem ogona Padalec po odrzuceniu ogona Padalec zwyczajny (Anguis fragilis) – gatunek beznogiej jaszczurki z rodziny padalcowatych.

Nowy!!: Gady i Padalec zwyczajny · Zobacz więcej »

Paleogen

Paleogen – najstarszy okres ery kenozoicznej, trwający od 66,0 mln do 23,03 mln lat temu.

Nowy!!: Gady i Paleogen · Zobacz więcej »

Parejazaury

Parejazaury (Pareiasauridae) – grupa gadów, które żyły w środkowym i górnym permie (270 do 251 mln lat temu).

Nowy!!: Gady i Parejazaury · Zobacz więcej »

Pęcherzyk żółciowy

Pęcherzyk żółciowy (łac. vesica fellea) (potocznie zwany też woreczkiem żółciowym) – gruszkowaty narząd służący do magazynowania i zagęszczania żółci do czasu, aż będzie potrzebna do emulgacji tłuszczu.

Nowy!!: Gady i Pęcherzyk żółciowy · Zobacz więcej »

Pelykozaury

Pelykozaury (Pelycosauria) – parafiletyczna grupa synapsydów (gadów ssakokształtnych), które pojawiły się w późnym karbonie i osiągnęły szczyt rozwoju we wczesnym permie.

Nowy!!: Gady i Pelykozaury · Zobacz więcej »

Perm

Perm – termin o dwojakim znaczeniu.

Nowy!!: Gady i Perm · Zobacz więcej »

Plakodonty

Plakodonty (Placodontia, czyli płyto- lub płaskozębne) – rząd triasowych gadów morskich prawdopodobnie z rzędu Sauropterygia – płetwojaszczurów, jednak ich systematyka jest niejasna.

Nowy!!: Gady i Plakodonty · Zobacz więcej »

Plezjozaury

Adama Stuarta Smitha Plezjozaury (Plesiosauria) – rząd wymarłych wodnych gadów z nadrzędu Sauropterygia – płetwojaszczurów.

Nowy!!: Gady i Plezjozaury · Zobacz więcej »

Polifiodontyzm

Polifiodontyzm – zdolność do wielokrotnej wymiany zębów w trakcie życia zwierzęcia, charakterystyczna dla gadów (oprócz żółwi, agam i kameleonów).

Nowy!!: Gady i Polifiodontyzm · Zobacz więcej »

Politomia

Różne rodzaje politomii:A – w pełni rozwikłana,B – częściowo rozwikłana,C – „drzewo gwiezdne” Politomia – w filogenetyce termin określający węzeł na kladogramie, z którego wychodzą co najmniej trzy linie ewolucyjne, stanowiące grupy siostrzane.

Nowy!!: Gady i Politomia · Zobacz więcej »

Poposauridae

Poposauridae – rodzina dużych drapieżnych archozaurów z rzędu rauizuchów (Rauisuchia) żyjących w późnym triasie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej i Południowej.

Nowy!!: Gady i Poposauridae · Zobacz więcej »

Prestosuchidae

Prestosuchidae – rodzina dużych drapieżnych archozaurów z kladu Crurotarsi.

Nowy!!: Gady i Prestosuchidae · Zobacz więcej »

Procolophonia

Procolophonia – grupa zauropsydów w randze podrzędu lub bez przyznanej rangi, należąca w zależności od przyjmowanej klasyfikacji do podgromady anapsydów lub do kladu Parareptilia.

Nowy!!: Gady i Procolophonia · Zobacz więcej »

Procolophonomorpha

Procolophonomorpha – klad zauropsydów w randze rzędu, nadrzędu lub bez przyznanej rangi, zaliczany do podgromady anapsydów.

Nowy!!: Gady i Procolophonomorpha · Zobacz więcej »

Prolacertiformes

Prolacertiformes (nazywane też protorozaurami - Protorosauria) – rząd diapsydów żyjących w permie i triasie.

Nowy!!: Gady i Prolacertiformes · Zobacz więcej »

Proterochampsidae

Proterochampsidae – rodzina archozauromorfów z kladu Archosauriformes, obejmująca gatunki żyjące w środkowym i późnym triasie na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej, powierzchownie przypominające krokodyle.

Nowy!!: Gady i Proterochampsidae · Zobacz więcej »

Proterosuchidae

Proterosuchidae – rodzina drapieżnych archozauromorfów z grupy Archosauriformes.

Nowy!!: Gady i Proterosuchidae · Zobacz więcej »

Protorothyrididae

Protorothyrididae – rodzina małych jaszczurkopodobnych gadów, prawdopodobnie przodków żółwi.

Nowy!!: Gady i Protorothyrididae · Zobacz więcej »

Protosuchia

Protosuchia – grupa wczesnych krokodylomorfów.

Nowy!!: Gady i Protosuchia · Zobacz więcej »

Przełyk

Przełyk (łac. oesophagus) – u bezkręgowców to przedni odcinek układu pokarmowego nieposiadający mięśni lub słabo w nie zaopatrzony, a u kręgowców odcinek między gardzielą, a żołądkiem.

Nowy!!: Gady i Przełyk · Zobacz więcej »

Przysadka mózgowa

Przysadka mózgowa – gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów.

Nowy!!: Gady i Przysadka mózgowa · Zobacz więcej »

Ptaki

Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców.

Nowy!!: Gady i Ptaki · Zobacz więcej »

Pterozaury

Pterozaury, gady latające (Pterosauria, z gr. pteron – skrzydło + sauros – jaszczur) – rząd latających archozauromorfów, prawdopodobnie archozaurów (gadów naczelnych), żyjących od późnego triasu do końca kredy (230 do 65,5 mln lat temu).

Nowy!!: Gady i Pterozaury · Zobacz więcej »

Rauizuchidy

Rauizuchidy (Rauisuchidae) – rodzina dużych drapieżnych triasowych archozaurów z kladu Crurotarsi, z rzędu rauizuchów (Rauisuchia).

Nowy!!: Gady i Rauizuchidy · Zobacz więcej »

Rdzeń przedłużony

tyłomózgowia: 1 Posterior medullary velum 2 Choroid plexus 3 Cisterna cerebellodellaris of subarachnoid cavity 4 Central canal 5 Corpora quadrigemina 6 Cerebral peduncle 7 Anterior medullary velum 8 Ependymal lining of ventricle 9 Cisterna pontis of subarachnoid cavity Rdzeń przedłużony (łac. medulla oblongata) – część mózgowia (dokładniej tyłomózgowia) o kształcie ściętego stożka, łączy rdzeń kręgowy z mostem.

Nowy!!: Gady i Rdzeń przedłużony · Zobacz więcej »

Reptiliologia

Reptiliologia – nauka zajmująca się badaniem gadów, w tym m.in.

Nowy!!: Gady i Reptiliologia · Zobacz więcej »

Rynchozaury

Rynchozaury (Rhynchosauria) – rząd niewielkich archozauromorfów, obejmujący jedną rodzinę (Rhynchosauridae) i kilka forma bazalnych.

Nowy!!: Gady i Rynchozaury · Zobacz więcej »

Sauria

Sauria (z gr. sauros – "jaszczurka, jaszczur") – grupa zauropsydów z podgromady diapsydów.

Nowy!!: Gady i Sauria · Zobacz więcej »

Sfenodonty

Sfenodonty, gady ryjogłowe (Sphenodontia) – rząd gadów z nadrzędu lepidozaurów, o prymitywnej budowie, w większości wymarłych (rozkwit przeżyły w erze mezozoicznej).

Nowy!!: Gady i Sfenodonty · Zobacz więcej »

Ssaki

Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie „ciepłokrwistość”).

Nowy!!: Gady i Ssaki · Zobacz więcej »

Ssakokształtne

Ssakokształtne, ssakopodobne (Mammaliaformes) – klad synapsydów obejmujący ssaki (Mammalia) oraz najbliżej z nimi spokrewnione taksony wymarłe.

Nowy!!: Gady i Ssakokształtne · Zobacz więcej »

Strunowce

Strunowce (Chordata, od gr. i łac. chorda – struna) – zwierzęta dwubocznie symetryczne, wtórouste, które na dowolnym z etapów rozwoju osobniczego mają następujące sześć charakterystycznych cech budowy.

Nowy!!: Gady i Strunowce · Zobacz więcej »

Synapsydy

Synapsydy, dawniej określane jako "gady ssakokształtne" (Synapsida, z gr. syn – razem + apsis – łuk) – grupa owodniowców powstałych w pensylwanie (ok. 318 - 299 mln lat temu) pod koniec karbonu; dominująca grupa kręgowców lądowych w permie i na początku triasu.

Nowy!!: Gady i Synapsydy · Zobacz więcej »

Szyszynka

ang. ''Pineal gland'' – szyszynka Położenie szyszynki według Kartezjusza(zob. też oko ciemieniowe, trzecie oko) Szyszynka (łac. Corpus pineale, syn. glandula pinealis, syn. epiphysis cerebri) – jeden z gruczołów wydzielania wewnętrznego, leżący pomiędzy wzgórkami górnymi blaszki pokrywy.

Nowy!!: Gady i Szyszynka · Zobacz więcej »

Takson monofiletyczny

Przykład graficznej prezentacji taksonu monofiletycznego. Cała grupa zaznaczona kolorem ma wspólnego przodka. Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego.

Nowy!!: Gady i Takson monofiletyczny · Zobacz więcej »

Takson parafiletyczny

Gady (Reptilia) to takson parafiletyczny. By stał się monofiletyczny, trzeba by włączyć ptaki (Aves). Takson parafiletyczny (grupa parafiletyczna) – takson, który obejmuje tylko część potomków wspólnego przodka.

Nowy!!: Gady i Takson parafiletyczny · Zobacz więcej »

Tekodonty

Tekodonty (Thecodontia) – parafiletyczna grupa wczesnych archozaurów (gadów naczelnych) o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle, ale z bardziej prostymi nogami niż inne gady.

Nowy!!: Gady i Tekodonty · Zobacz więcej »

Terapsydy

Terapsydy, gady ssakokształtne (Therapsida) – rząd synapsydów, który pojawił się we wczesnym permie i stał się dominującą grupą kręgowców lądowych w połowie tego okresu.

Nowy!!: Gady i Terapsydy · Zobacz więcej »

Teriodonty

Teriodonty, gady ssakozębne (Theriodontia) – grupa gadów z rzędu terapsydów z podgromady Synapsida.

Nowy!!: Gady i Teriodonty · Zobacz więcej »

Terocefale

''Pristerognathus'' ''Bauria'' ''Aloposaurus'' (głowa) ''Lycosuchus'' (głowa) Terocefale (Therocephalia, łac. „głowy bestii (ssaka)”) – wymarła linia terapsydów z grupy teriodontów.

Nowy!!: Gady i Terocefale · Zobacz więcej »

Thalattosauria

Thalattosauria - klad diapsydów żyjących w triasie.

Nowy!!: Gady i Thalattosauria · Zobacz więcej »

Trias

Trias – najstarszy okres ery mezozoicznej.

Nowy!!: Gady i Trias · Zobacz więcej »

Trilofozaury

Trilofozaury (Trilophosauria) – rząd triasowych archozauromorfów.

Nowy!!: Gady i Trilofozaury · Zobacz więcej »

Trzustka

nerki. Trzustka kota domowego. Trzustka człowieka. '''1''': głowa trzustki, '''2''': wyrostek haczykowaty, '''3''': wcięcie trzustki, '''4''': trzon t., '''5''': powierzchnia przednia t., '''6''': powierzchnia wewnętrzna t., '''7''': powierzchnia górna t., '''8''': brzeg przedni t., '''9''': brzeg wewnętrzny t., '''10''': guz sieciowy, '''11''': ogon t., '''12''': dwunastnica. Trzustka – narząd gruczołowy kręgowców, przy czym trzustka wyspowa występuje też u innych strunowców.

Nowy!!: Gady i Trzustka · Zobacz więcej »

Twardówka (oko)

Twardówka (łac. sclera) – gruba, biała warstwa ochronna, nadająca kształt gałce ocznej, otaczająca oko od strony oczodołu, w przedniej części gałki ocznej przechodzi w rogówkę.

Nowy!!: Gady i Twardówka (oko) · Zobacz więcej »

Układ współczulny

Układ współczulny (łac. pars sympathica divisionis autonomici systematis nervosi) – obok układu przywspółczulnego, jedna z dwóch głównych części autonomicznego układu nerwowego, odpowiedzialna przede wszystkim za mobilizację organizmu.

Nowy!!: Gady i Układ współczulny · Zobacz więcej »

Varanopidae

Varanopidae (syn. Varanopsidae, Varanopseidae) – rodzina drapieżnych synapsydów z grupy pelykozaurów.

Nowy!!: Gady i Varanopidae · Zobacz więcej »

Wątroba

Wątroba, położenie u człowieka Wątroba (grec. ἧπαρ, łac. hepar) – wielofunkcyjny gruczoł obecny u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt.

Nowy!!: Gady i Wątroba · Zobacz więcej »

Węże

Węże (Serpentes) – podrząd gadów z rzędu łuskonośnych.

Nowy!!: Gady i Węże · Zobacz więcej »

Younginiformes

Younginiformes – grupa gadów z podrgromady diapsydów.

Nowy!!: Gady i Younginiformes · Zobacz więcej »

Zauropsydy

Zauropsydy (Sauropsida) – jeden z dwóch głównych kladów owodniowców (obok synapsydów), który rozdzielił się na dwie główne linie ewolucyjne: anapsydy, charakteryzujące się czaszką pozbawioną otworów skroniowych, oraz diapsydy, w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk.

Nowy!!: Gady i Zauropsydy · Zobacz więcej »

Zauropterygi

Zauropterygi, płetwojaszczury (Sauropterygia) – nadrząd wymarłych gadów morskich, do których zaliczamy: plezjozaury, notozaury i być może plakodonty (klasyfikacja jest niepewna).

Nowy!!: Gady i Zauropterygi · Zobacz więcej »

Zoologia

Zoologia (od gr. zoon.

Nowy!!: Gady i Zoologia · Zobacz więcej »

Zwierzę stałocieplne

Zwierzę stałocieplne (ciepłokrwiste, endotermiczne, homotermiczne, homojotermiczne, homeotermiczne; od gr. homos – taki sam, równy lub homoios – podobny) – zwierzę, którego temperatura (zwana też ciepłotą ciała) jest względnie stała i w znacznym stopniu niezależna od temperatury otoczenia, a jej dobowe wahania nie są większe od kilku stopni.

Nowy!!: Gady i Zwierzę stałocieplne · Zobacz więcej »

Zwierzę zmiennocieplne

Zwierzę zmiennocieplne (zimnokrwiste, ektotermiczne, poikilotermiczne, pojkilotermiczne; od gr. poikilos – zmienny) – zwierzę, którego temperatura ciała jest zmienna i zależy od temperatury otoczenia oraz zewnętrznych źródeł ciepła.

Nowy!!: Gady i Zwierzę zmiennocieplne · Zobacz więcej »

1996

Bez opisu.

Nowy!!: Gady i 1996 · Zobacz więcej »

Przekierowuje tutaj:

Reptilia.

TowarzyskiPrzybywający
Hej! Jesteśmy na Facebooku teraz! »