Logo
Unionpedia
Komunikacja
pobierz z Google Play
Nowy! Pobierz Unionpedia na urządzeniu z systemem Android™!
Darmowy
Szybszy dostęp niż przeglądarce!
 

Starożytność

Indeks Starożytność

Egipskie piramidy Ateny na Akropolu Rzymskie koloseum Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem (tylko w odniesieniu Grecji i Rzymu) i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e. Dokładne ramy czasowe tego okresu nie są ściśle określone.

577 kontakty: Achajowie, Achemenidzi, Aecjusz Flawiusz, Afryka Północna, Ajschylos, Akad (miasto), Akadyjczycy, Akropol, Alamanowie, Alanowie, Alaryk, Aleksander Macedoński, Aleksander Sewer, Aleksandria, Alfabet fenicki, Amoryci, Amurru (państwo w starożytnej Syrii), Anatolia, Anglowie, Antiochia (Turcja), Antropomorfizacja, Antygonidzi, Arabowie, Aramejczycy, Ardaszir I, Arianizm, Armenia, Armia rzymska, Arsacydzi, Artabanus I, Artabanus IV, Artakserkses III, Arwad, Arzawa, Asarhaddon, Astarte (bogini), Astrologia, Astyages, Asyria, Aszur (miasto), Aszur-dan II, Aszur-uballit I, Aszur-uballit II, Aszurbanipal, Aszurnasirpal II, Ateński Związek Morski, Atena, Ateny, Attyla, Autochton, ..., Awarowie, Azja Środkowa, Çatalhöyük, Baal, Bałkany, Babilon, Babilonia, Baktria, Baleary, Bitwa morska w delcie Nilu, Bitwa na Polach Katalaunijskich 451, Bitwa pod Adrianopolem, Bitwa pod Carrhae, Bitwa pod Cheroneą, Bitwa pod Kadesz, Bitwa pod Karkemisz, Bitwa pod Leuktrami, Bitwa pod Maratonem, Bitwa pod Platejami, Bitwa pod Salaminą, Bitwa w Lesie Teutoburskim, Bliski Wschód, Bojowie, Bretończycy, Brytania, Bułgarzy, Burgundowie, Byblos, Celtyberowie, Cesarstwo Bizantyńskie, Cesarstwo Rzymskie, Cesarstwo zachodniorzymskie, Chalkolit, Chattowie, Chosrow I Anoszirwan, Chosrow II Parwiz, Chrześcijaństwo, Cyklady, Cylicja, Cymbrowie, Cypr, Cyrus II Wielki, Cywilizacja, Cywilizacja doliny Indusu, Dacja, Dardanele, Dariusz I Wielki, Dariusz III, Deflacja (ekonomia), Delfy, Demokracja, Diadochowie, Didiusz Julianus, Dioklecjan, Dniepr, Dominat, Dorowie, Druid, Dunaj, Dynastia Antoninów, Dynastia julijsko-klaudyjska, Egipt, Ekwici, Ekwowie, Elam, Elamici, Eneasz (syn Anchizesa), Epoka żelaza, Epoka hellenistyczna, Eridu, Etruria, Etruskowie, Eufrat, Europa, Eurypides, Falanga, Faraon, Fars, Fenicja, Filip II Macedoński, Filistyni, Filozofia przedsokratejska, Filozofia starożytna, Flawiusze, Fraates II, Frankowie, Frygia, Fryzowie, Gajusz Grakchus, Gajusz Juliusz Cezar, Gajusz Mariusz, Galatowie, Galia, Galia Przedalpejska, Galien, Galowie, Garncarstwo, Geografia Grecji, Gepidowie, Germania, Germanie, Goci, Groch, Gutejowie, Hadrian, Haldi, Hammurabi, Handel, Harem, Harran, Hatti, Hattusa, Hattusili I, Hebrajczycy, Heftalici, Herakliusz (cesarz bizantyński), Herezja, Herodot, Herulowie, Hetyci, Hieroglify, Hiram I, Historia, Hodowla, Homer, Hoplici, Horacy (poeta), Hunowie, Huryci, Hyksosi, I triumwirat, I wiek, I wiek p.n.e., Ibiza, Igrzyska olimpijskie, Igrzyska panhelleńskie, II dynastia z Isin, II tysiąclecie p.n.e., II wiek p.n.e., III dynastia z Ur, III tysiąclecie p.n.e., III wiek p.n.e., Iliada, Ilirowie, Imperium akadyjskie, Indie, Irak, Irlandczycy, Irygacja (rolnictwo), Islam, Italikowie, IV wiek, IV wiek p.n.e., Izyda, Jęczmień, Język aramejski, Język grecki, Języki celtyckie, Języki indoeuropejskie, Jedwabny szlak, Jerycho, Jezdegerd III, Jezioro Aralskie, Jonia, Jordania, Julian Apostata, Kadyks, Kaligula, Kambyzes II, Kampania (region), Karakalla, Karim Szahir, Karkemisz, Kartagina, Kasyci, Katarakta (geologia), Kawad I, Kimerowie, Kizzuwatna, Knossos, Kościół katolicki, Koczownik, Kodeks Hammurabiego, Koine, Kolonat, Koloseum, Kommodus, Konstantyn I Wielki, Konstantynopol, Konsul rzymski, Korynt, Królestwo Bosporańskie, Królestwo Greko-Baktryjskie, Kreta, Kryzys wieku III, Ksenofont, Kserkses I, Ktezyfon, Kultura cykladzka, Kultura Dżarmo, Kultura Halaf, Kultura halsztacka, Kultura Hassuna, Kultura minojska, Kultura mykeńska, Kultura natufijska, Kultura Samarra, Kurhan, Kuros, Kyaksares, Kybele, Labarna, Lacjum, Lanca, Latynowie, Legion, Lewant, Ligurowie, Lingua franca, Longobardowie, Ludy Morza, Ludy semickie, Ludy zbieracko-łowieckie, Luzytania, Mahomet, Malta, Marduk-apla-iddina II, Marek Antoniusz, Marek Aureliusz, Marek Licyniusz Krassus, Markomanowie, Medowie, Melkart, Memfis, Metalurgia, Mezopotamia, Miedź, Mitanni, Mitraizm, Mitrydates I, Mitrydates II Arsacyda, Monoteizm, Morze Śródziemne, Morze Egejskie, Mozaika, Nabonid, Nabuchodonozor II, Nairi, Neolit, Neron, Nil, Niniwa, Nizina Padańska, Nobilowie, Nowe Państwo (Egipt), Nowożytność, Nubia, Odoaker, Odyseja, Okres Ubajd, Oktawian August, Oligarchia, Olimpia (Grecja), Orodes II, Orontes, Ostrogoci, Owidiusz, Państwo nowobabilońskie, Palestyna, Palmyra (Syria), Parnowie, Partia (kraina), Patrycjusz (tytuł), Patrycjusze, Półwysep Apeniński, Półwysep Bałkański, Pergamon (państwo), Persowie, Pertynaks, Perykles, Perystaza, Pięciu dobrych cesarzy, Pierwszy kaganat turecki, Piramida, Pismo, Pismo klinowe, Pismo linearne A, Pismo linearne B, Plebejusze, Polis, Politeizm, Pompejusz, Porządek joński, Porządek koryncki, Powstania niewolników w starożytnym Rzymie, Prehistoria, Pryncypat (Rzym), Pszenica, Publiusz Korneliusz Tacyt, Purpura (barwnik), Pustynia Syryjska, Ra (bóg), Radło, Ramzes III, Ród, Religia, Religia starożytnego Egiptu, Ren, Republika, Republika rzymska, Rewolucja neolityczna, Rodos (wyspa), Rolnictwo, Romanizacja (starożytność), Romulus Augustulus, Romulus i Remus, Rzemiosło, Rzym królewski, Sabinowie, Sakowie, Salmanasar III, Samnici, Sardynia, Sargon II, Sargon Wielki, Sarmaci, Sasanidzi, Satrapa (w Persji), Satrapia, Słowianie, Scytowie, Seleucja nad Tygrysem, Seleucydzi, Senat rzymski, Sennacheryb, Septimius Odenathus, Septymiusz Sewer, Serapis, Sewerowie, Soczewica jadalna, Sofokles, Sparta, Stare Państwo, Starożytna Macedonia, Starożytny Egipt, Starożytny Iran, Sulla, Sumerowie, Suppiluliuma I, Suza, Swebowie, Sycylia, Sydon, Synkretyzm, Synojkizm, Syrakuzy, Syria, Szamasz-szuma-ukin, Szamszi-Adad I, Szapur I, Szapur II, Szkoci, Szlak bursztynowy, Sztuka, Sztuka grecka w okresie archaicznym, Sztuka grecka w okresie hellenistycznym, Sztuka grecka w okresie klasycznym, Szutruk-Nahhunte I, Tarent, Tarkwiniusz Pyszny, Taurus (góry w Turcji), Teatr grecki, Teby (Egipt), Teby (Grecja), Teodoryk Wielki, Teodozjusz I Wielki, Tetrarchia, Teutoni, Tiglat-Pileser I, Tiglat-Pileser III, Tigranes II, Tiridates I, Tracja, Trajan, Trybun ludowy, Tukidydes, Tunezja, Tyberiusz Grakchus, Tyr (miasto), Tytus Liwiusz, Ugarit, Umbrowie, Ur (miasto), Urartu, Uruk, Utyka, V wiek, V wiek p.n.e., VI wiek, VI wiek p.n.e., VII wiek, VIII wiek p.n.e., Walens, Walentynian I, Walerian I, Walijczycy, Wandalowie, Wergiliusz, Wespazjan, Wieki ciemne (starożytność), Wielka kolonizacja, Wielka wędrówka ludów, Witruwiusz, Wizygoci, Wołga, Wojna peloponeska (431–404 p.n.e.), Wojny diadochów, Wojny peloponeskie, Wojny perskie, Wojny punickie, Wologazes I, Wolskowie, Wyżyna Armeńska, Wyspy Brytyjskie, XI dynastia, XI wiek p.n.e., XII wiek p.n.e., XIII wiek p.n.e., XIV wiek p.n.e., XVI wiek p.n.e., XVII wiek p.n.e., XVIII wiek p.n.e., XXI wiek p.n.e., XXII wiek p.n.e., XXVI dynastia, Yuezhi, Zagros, Zaratusztrianizm, Zatoka Perska, Zawi Szemi Szanidar, Zeus, Zjednoczone królestwo Izraela, Zlodowacenie, Zlodowacenie północnopolskie, Związek Achajski, Związek Etolski, Związek Koryncki, Związek Peloponeski, 146 p.n.e., 192, 193, 220, 224, 235, 263, 264 p.n.e., 267, 272, 272 p.n.e., 279 p.n.e., 284, 30 p.n.e., 306, 309, 323 p.n.e., 324, 330, 334 p.n.e., 336 p.n.e., 338 p.n.e., 364, 371 p.n.e., 375, 378, 379, 387 p.n.e., 390 p.n.e., 395, 395 p.n.e., 404 p.n.e., 406, 410, 431 p.n.e., 434, 44 p.n.e., 446 p.n.e., 451, 453, 459 p.n.e., 476, 478 p.n.e., 480 p.n.e., 489, 49 p.n.e., 490 p.n.e., 493, 494 p.n.e., 499 p.n.e., 507, 508 p.n.e., 509 p.n.e., 527, 531, 533, 534, 535, 554, 565, 568, 60 p.n.e., 602, 622, 628, 628 p.n.e., 638 p.n.e., 651, 68, 753 p.n.e., 776 p.n.e., 79 p.n.e., 814 p.n.e., 82 p.n.e., 88 p.n.e., 9, 9 p.n.e., 90 p.n.e., 96. Rozwiń indeks (527 jeszcze) »

Achajowie

Achajowie (gr. Achaioí) – ogólne określenie Greków walczących pod Troją używane przez Homera (rzadziej stosował też nazwy: Argiwi/Argiwowie i Danajowie) w jego eposach Iliada i Odyseja.

Nowy!!: Starożytność i Achajowie · Zobacz więcej »

Achemenidzi

Achemenidzi (pers. هخامنشیان) – dynastia panująca w Iranie w latach 550–330 p.n.e. Nazwa dynastii używana powszechnie jest greckiego pochodzenia i wiąże się z imieniem legendarnego Achemenesa.

Nowy!!: Starożytność i Achemenidzi · Zobacz więcej »

Aecjusz Flawiusz

Aecjusz Flawiusz (Aëtius Flavius) (ur. ok. 390, zm. 21 września 454) – polityk i wódz rzymski z okresu panowania Walentyniana III, zwany „ostatnim Rzymianinem”.

Nowy!!: Starożytność i Aecjusz Flawiusz · Zobacz więcej »

Afryka Północna

Państwa Afryki Północnej (kolor ciemnozielony: przynależność do regionu uznawana bezspornie, kolor jasnozielony: tylko według części klasyfikacji) 350px Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu.

Nowy!!: Starożytność i Afryka Północna · Zobacz więcej »

Ajschylos

Muzeach Kapitolińskich w Rzymie Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej.

Nowy!!: Starożytność i Ajschylos · Zobacz więcej »

Akad (miasto)

okresu Ur III z zaznaczonym przypuszczalnym położeniem Agade Ak(k)ad, Ak(k)ade, Agade (zapisywane w piśmie klinowym A-ga/kà-dèki) – starożytne miasto w Mezopotamii, stolica imperium akadyjskiego za czasów panowania Sargona Wielkiego i jego następców; nierozpoznane archeologicznie.

Nowy!!: Starożytność i Akad (miasto) · Zobacz więcej »

Akadyjczycy

Akadyjczycy, Akadowie – odłam ludów semickich, które osiedliły się w III tysiącleciu p.n.e. we wschodniej Mezopotamii, tj.

Nowy!!: Starożytność i Akadyjczycy · Zobacz więcej »

Akropol

Akropol ateński Akropol (gr. akrópolis, od akros ‘najwyższy’ i pólis ‘miasto’) – w starożytnej Grecji osiedle, miasto lub jego część znajdująca się na wysokim wzgórzu, cytadela z pałacami i świątyniami.

Nowy!!: Starożytność i Akropol · Zobacz więcej »

Alamanowie

Państwo Alemanów ok. 1000 roku Domostwo Alemanów z okresu rzymskiego (rekonstrukcja) Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny, od III wieku n.e. dokonujący najazdów na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

Nowy!!: Starożytność i Alamanowie · Zobacz więcej »

Alanowie

Alanowie (Halanowie, Tanaitowie lub Asowie, gr. Αλανοί, Αλαννοί, chińskie 阿蘭聊 transkrybowane na Alanliao (synonim 奄蔡 Yancai, stąd niektórzy doszukują się pokrewieństwa z Antami) z II w. i 阿蘭 Alan z III w.) – sarmacki lud pochodzenia indoirańskiego.

Nowy!!: Starożytność i Alanowie · Zobacz więcej »

Alaryk

Śmierć AlarykaLitografia z 1895 roku Alaryk I (ur. ok. 370, zm. 410) – od 395 król Wizygotów z rodu Baltów, którym cesarz Walens zezwolił osiedlić się na terenie Cesarstwa rzymskiego w Mezji.

Nowy!!: Starożytność i Alaryk · Zobacz więcej »

Aleksander Macedoński

Aleksander III Macedoński (Aleksandros ho Tritos ho Makedon) zwany też Aleksandrem Wielkim (Aleksandros ho Megas) i niezwyciężonym (άνίκητος) (ur. 19–20 lipca 356 p.n.e. w Pelli, zm. 10 czerwca 323 p.n.e. w Babilonie) – król Macedonii z dynastii Argeadów w latach 336–323 p.n.e. Jest powszechnie uznawany za wybitnego stratega i jednego z największych zdobywców w historii ludzkości.

Nowy!!: Starożytność i Aleksander Macedoński · Zobacz więcej »

Aleksander Sewer

Aleksjan Bassianus, Aleksander Sewer (Bassianus Alexianus, Severus Alexander, ur. 1 października 208 w Emesie lub Arka Cezarei w Fenicji, zm. 21 marca 235 na terenie dzisiejszego Bretzenheim) – cesarz rzymski w latach 222–235 z dynastii Sewerów.

Nowy!!: Starożytność i Aleksander Sewer · Zobacz więcej »

Aleksandria

Nowy gmach Biblioteki Aleksandryjskiej Aleksandria (arab. الإسكندرية, Al-Iskandarijja;, Aleksandreia; łac. Alexandria) – drugie co do wielkości miasto w Egipcie (z liczbą 4,11 mln mieszkańców w 2006) i aglomeracja z liczbą 4,48 mln mieszkańców w 2008, co stawia ją na szóstym miejscu wśród wszystkich aglomeracji Afryki.

Nowy!!: Starożytność i Aleksandria · Zobacz więcej »

Alfabet fenicki

Tabela przedstawia ewolucję pisma fenickiego w pismo neopunickie Alfabet fenicki – najstarszy zachowany linearny alfabet świata, modyfikacja istniejącego wcześniej alfabetu protokananejskiego.

Nowy!!: Starożytność i Alfabet fenicki · Zobacz więcej »

Amoryci

Mapa starożytnego Bliskiego Wschodu z zaznaczonymi najważniejszymi stanowiskami, przełom III i II tysiąclecia p.n.e. Amoryci (sum. MAR.TU, akad. Amurru) – lud semicki, pokrewny Kananejczykom, który na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanował większość Mezopotamii i rozległe obszary Syrii.

Nowy!!: Starożytność i Amoryci · Zobacz więcej »

Amurru (państwo w starożytnej Syrii)

Syria w czasach wojen Ramzesa II. Mapa ukazuje położenie terytorium Amurru Amurru – starożytne państwo amoryckie w północnej Syrii, położone na zachód od rzeki Orontes.

Nowy!!: Starożytność i Amurru (państwo w starożytnej Syrii) · Zobacz więcej »

Anatolia

data dostępu.

Nowy!!: Starożytność i Anatolia · Zobacz więcej »

Anglowie

św. Bedy opisujący historię Anglów Anglowie – lud pochodzenia germańskiego, który w V wieku n.e. najechał wraz z Sasami i Jutami Brytanię.

Nowy!!: Starożytność i Anglowie · Zobacz więcej »

Antiochia (Turcja)

Antiochia (tur. Antakya; hist. Antiochia Syryjska, Antiochia koło Dafne; gr. Antiocheia) – miasto położone w Turcji nad rzeką Orontes (Asi), 22 km od brzegu Morza Śródziemnego, u podnóża góry Silpius (arab. Habib an-Nadżar).

Nowy!!: Starożytność i Antiochia (Turcja) · Zobacz więcej »

Antropomorfizacja

Antropomorfizacja lub antropomorfizm – zabieg językowy, polegający na nadawaniu niebędącymi ludźmi przedmiotom, pojęciom, zjawiskom, zwierzętom itp.

Nowy!!: Starożytność i Antropomorfizacja · Zobacz więcej »

Antygonidzi

Antygonidzi – dynastia macedońska wywodząca się od jednego z diadochów, Antygona Jednookiego, władająca Macedonią w okresie hellenistycznym.

Nowy!!: Starożytność i Antygonidzi · Zobacz więcej »

Arabowie

Kraje, w których język arabski jest językiem urzędowym; „zielony” — kraje, w których jest jedynym językiem urzędowym, „niebieski” — kraje, w których jest jednym z języków urzędowych Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownik”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski.

Nowy!!: Starożytność i Arabowie · Zobacz więcej »

Aramejczycy

Mapa starożytnego Bliskiego Wschodu ok. 1000-800 p.n.e. z zaznaczonymi najważniejszymi aramejskimi i nowohetyckimi państewkami Aramejczycy – nazwa ludów semickich, które w II tysiącleciu p.n.e. żyły na pustyniach na zachód od Mezopotamii.

Nowy!!: Starożytność i Aramejczycy · Zobacz więcej »

Ardaszir I

Ardaszir I (gr. Artakserks) – władca Persji założyciel dynastii Sasanidów (224/226-241).

Nowy!!: Starożytność i Ardaszir I · Zobacz więcej »

Arianizm

Jana Chrzciciela. Arianizm – doktryna teologiczna Ariusza (zm. 336), prezbitera Kościoła w Aleksandrii w Egipcie, odrzucająca dogmat Trójcy Świętej i wpisująca się w nurt antytrynitaryzmu, powstała w kontekście sporów o rozumienie chrześcijańskiego monoteizmu.

Nowy!!: Starożytność i Arianizm · Zobacz więcej »

Armenia

Armenia, Republika Armenii (– Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն – Hajastani Hanrapetutjun) – państwo na pograniczu Europy i Azji, na Kaukazie Południowym.

Nowy!!: Starożytność i Armenia · Zobacz więcej »

Armia rzymska

Rekonstrukcja legionu rzymskiego Armia rzymska (łac. exercitus Romanus) – siły zbrojne starożytnego Rzymu, które pozwoliły mu zdobyć, a potem utrzymać dominację w świecie antycznym przez ponad tysiąc lat.

Nowy!!: Starożytność i Armia rzymska · Zobacz więcej »

Arsacydzi

Arsacydzi – dynastia pochodzenia irańskiego, od 238 p.n.e. do 226 n.e. panująca w Iranie, a w latach 62 - 428 n.e. także w Armenii.

Nowy!!: Starożytność i Arsacydzi · Zobacz więcej »

Artabanus I

Artabanus I lub Artabanos I (według dawniejszej numeracji Artabanus II) – władca Partów panujący w latach ok.

Nowy!!: Starożytność i Artabanus I · Zobacz więcej »

Artabanus IV

Artabanus IV – syn Wologazesa V, król Partów w latach 216 – 224.

Nowy!!: Starożytność i Artabanus IV · Zobacz więcej »

Artakserkses III

Artakserkses III Ochos – król perski z dynastii Achemenidów, syn i następca Artakserksesa II oraz królowej Statejry.

Nowy!!: Starożytność i Artakserkses III · Zobacz więcej »

Arwad

Widok satelitarny wyspy Arwad (gr. Άραδος) – miasto znajdujące się na wyspie nad Morzem Śródziemnym w Syrii, około 3 km od Tartus.

Nowy!!: Starożytność i Arwad · Zobacz więcej »

Arzawa

Mapa hetyckiej Anatolii z zaznaczonym położeniem królestwa Arzawa Arzawa – nazwa regionu lub królestwa w zachodniej Anatolii.

Nowy!!: Starożytność i Arzawa · Zobacz więcej »

Asarhaddon

Asarhaddon, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Asarhaddon · Zobacz więcej »

Astarte (bogini)

Św. Bartłomiej burzy ołtarz Astarte (Kościół św. Bartłomieja w Czańcu koło Kęt) Astarte albo Asztarte (gr. Αστάρτη, fenic. 𐤏𐤔𐤕𐤓𐤕) – imię fenickiej i kananejskiej bogini miłości, płodności i wojny, tożsamej z babilońsko-asyryjską boginią Isztar i sumeryjską Inanną (Panią Niebios).

Nowy!!: Starożytność i Astarte (bogini) · Zobacz więcej »

Astrologia

Alegoria astrologii Astrologia (gr. astrología.

Nowy!!: Starożytność i Astrologia · Zobacz więcej »

Astyages

Astyages (inaczej Isztuwegu, Arsztiwajga) – ostatni władca państwa Medów (585-550 p.n.e.), syn Kyaksaresa.

Nowy!!: Starożytność i Astyages · Zobacz więcej »

Asyria

thumb Asyria (akad. māt Aššurki) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i Asyria · Zobacz więcej »

Aszur (miasto)

Plan miasta Aszur (kolor czarny - pozostałości z okresu staroasyryjskiego; kolor zielony - pozostałości z okresu średnioasyryjskiego; kolor pomarańczowy - pozostałości z okresu nowoasyryjskiego) Aszur (akad. aš-šurki zapisywane w piśmie klinowym 100x20px) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii; w III i II tysiącleciu p.n.e. główne miasto i stolica Asyrii, święte miasto boga Aszura z jego główną świątynią E-szara; obecnie stanowisko archeologiczne Kalat asz-Szarkat w północnym Iraku, nad zachodnim brzegiem Tygrysu, około 110 km (68 mil) na południe od Mosulu; w 2003 roku wpisane zostało na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Nowy!!: Starożytność i Aszur (miasto) · Zobacz więcej »

Aszur-dan II

Aszur-dan II (akad. Aššur-dān, tłum. „bóg Aszur jest potężny”) – król Asyrii, syn i następca Tiglat-Pilesera II; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 23 lata.

Nowy!!: Starożytność i Aszur-dan II · Zobacz więcej »

Aszur-uballit I

Mapa Bliskiego Wschodu ok. 1400 r. p.n.e. – Asyria wasalem Mitanni; dopiero za panowania Aszur-uballita I (1363-1328 p.n.e.) staje się niezależnym królestwem. Aszur (Assur), Niniwa (Ninive) i Arbela (Arbeles), zwanego też ojczyzną Asyryjczyków Aszur-uballit I (akad. Aššur-uballiṭ, tłum. „bóg Aszur do życia powołał”) – król Asyrii, syn i następca Eriba-Adada I; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 36 lat.

Nowy!!: Starożytność i Aszur-uballit I · Zobacz więcej »

Aszur-uballit II

Aszur-uballit II (akad. Aššur-uballiṭGrayson A.K., Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s. 127., tłum. „bóg Aszur ożywił/obdarzył życiem”) – ostatni znany król Asyrii (611-609 p.n.e.), następca Sin-szarra-iszkuna; kontynuował walkę o ocalenie resztek państwa asyryjskiego.

Nowy!!: Starożytność i Aszur-uballit II · Zobacz więcej »

Aszurbanipal

Mapa imperium asyryjskiego za czasów Aszurbanipala (na brązowo) British Museum. Niniwy; zbiory British Museum steli Aszurbanipala; zbiory British Museum Aszurbanipal, Asurbanipal, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Aszurbanipal · Zobacz więcej »

Aszurnasirpal II

Aszurnasirpal II, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Aszurnasirpal II · Zobacz więcej »

Ateński Związek Morski

Ateński Związek Morski 450 p.n.e. Ateński Związek Morski lub Symmachia Delijska (gr. sym 'współ' i machos 'walka') – sojusz polis starożytnej Grecji kontrolowany przez Ateny.

Nowy!!: Starożytność i Ateński Związek Morski · Zobacz więcej »

Atena

Atena (gr. Athene, Athenaie, łac. Minerva) – w mitologii greckiej bogini mądrości, sztuki, sprawiedliwej wojny oraz opiekunka miast, m.in.

Nowy!!: Starożytność i Atena · Zobacz więcej »

Ateny

Ateny (nowogr. Αθήνα, Athī́na (trl.), Atina (trb.); st.gr., Athēnai; łac. Athenae) – stolica i największe miasto Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Ateny · Zobacz więcej »

Attyla

Eugène’a Delacroix Attyla (łac. Attila z goc. dosłownie „Mały ojciec”, „Ojczulek”), zwany też „Biczem Bożym” (łac. Flagellum Dei) (ur. 406, zm. 453) – władca Hunów w latach 445-453.

Nowy!!: Starożytność i Attyla · Zobacz więcej »

Autochton

Laponii Autochton (autochthon – „z tej ziemi”, „tuziemiec”, „tubylec” od autós 'sam' i chthōn 'ziemia') – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru, np.

Nowy!!: Starożytność i Autochton · Zobacz więcej »

Awarowie

Awarowie – koczowniczy lud, który w połowie VI wieku pojawił się w Europie.

Nowy!!: Starożytność i Awarowie · Zobacz więcej »

Azja Środkowa

Azja Centralna w definicji wąskiej i szerokiej Mapa polityczna państw Azji Środkowej Azja Środkowa (także Azja Centralna) – region wyróżniany w geografii historycznej i politycznej.

Nowy!!: Starożytność i Azja Środkowa · Zobacz więcej »

Çatalhöyük

Rekonstrukcja wnętrza typowego domu Ankarze Çatalhöyük (wym. – rozdwojone wzgórze) – stanowisko archeologiczne położone na południowy wschód od miasta Konya w Anatolii w centralnej Turcji, w 2012 roku wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Nowy!!: Starożytność i Çatalhöyük · Zobacz więcej »

Baal

Baal (ugar.: 𐎁𐎓𐎍; fenic.: 𐤁𐤏𐤋; hebr.: בעל, trb.: Ba`al; akad.: Bēlu; arab.: بعل) – semickie bóstwo, którego ośrodkiem kultu było miasto Ugarit.

Nowy!!: Starożytność i Baal · Zobacz więcej »

Bałkany

Obszar Półwyspu Bałkańskiego Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego.

Nowy!!: Starożytność i Bałkany · Zobacz więcej »

Babilon

Mapa Babilonii w czasach Hammurabiego z zaznaczonym Babilonem Bramy Isztar, kompleksu z ziguratem E-temenanki i świątyni E-sagila. Muzeum Pergamońskim w Berlinie. Babilon (sum. ká.dingir.raki „brama boga”; akad. Bāb-ilim „brama boga” lub Bāb-ilāni „brama bogów”; gr. Babylōn; bibl. בָּבֶל Bābel; arab. بابل Bābil) – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, dawna stolica Babilonii; obecnie stanowisko archeologiczne Atlal Babil w Iraku.

Nowy!!: Starożytność i Babilon · Zobacz więcej »

Babilonia

Babilonia – starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku.

Nowy!!: Starożytność i Babilonia · Zobacz więcej »

Baktria

Baktria ok. 320 p.n.e. Baktria (gr. Baktriana, Βακτριανα; pers. Bākhtar; arab. i ind. Bhalika; chin. 大夏, Dàxià) to starożytna, grecka nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie.

Nowy!!: Starożytność i Baktria · Zobacz więcej »

Baleary

Baleary (hiszp: Islas Baleares, kat. Illes Balears) – archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego, w pobliżu wschodniego wybrzeża Hiszpanii, o powierzchni 5014 km².

Nowy!!: Starożytność i Baleary · Zobacz więcej »

Bitwa morska w delcie Nilu

Bitwa morska w delcie Nilu – starcie zbrojne, które miało miejsce około roku 1178 p.n.e. w trakcie najazdu Ludów Morza.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa morska w delcie Nilu · Zobacz więcej »

Bitwa na Polach Katalaunijskich 451

Przebieg bitwy Bitwa na Polach Katalaunijskich lub bitwa pod Chalons – bitwa stoczona 20 czerwca 451 między cesarstwem rzymskim a Hunami.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa na Polach Katalaunijskich 451 · Zobacz więcej »

Bitwa pod Adrianopolem

Bitwa pod Adrianopolem – miała miejsce 9 sierpnia 378 roku, na północ od rzymskiego miasta Adrianopol (obecnie Edirne w europejskiej części Turcji).

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Adrianopolem · Zobacz więcej »

Bitwa pod Carrhae

Bitwa pod Carrhae (obecnie Harran w Turcji) – starcie zbrojne, do którego doszło 9 czerwca 53 roku p.n.e. pomiędzy legionami rzymskimi a Partami.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Carrhae · Zobacz więcej »

Bitwa pod Cheroneą

Bitwa pod Cheroneą – starcie zbrojne, które miało miejsce 2 sierpnia 338 roku p.n.e. Rozegrana została w Beocji (kraina w starożytnej Grecji), w pobliżu miasta Cheronei.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Cheroneą · Zobacz więcej »

Bitwa pod Kadesz

Bitwa pod Kadesz – starcie zbrojne, które miało miejsce pomiędzy wojskami egipskimi a hetyckimi w piątym roku panowania faraona Ramzesa II.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Kadesz · Zobacz więcej »

Bitwa pod Karkemisz

Bitwa pod Karkemisz – starcie zbrojne, które miało miejsce w 605 roku p.n.e. Bitwa zakończyła się zwycięstwem wojsk babilońskich pod wodzą Nabuchodonozora II nad armią egipską dowodzoną przez Necho II.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Karkemisz · Zobacz więcej »

Bitwa pod Leuktrami

Bitwa pod Leuktrami – starcie zbrojne, które miało miejsce w lipcu roku 371 p.n.e. pomiędzy wojskami tebańskimi wodza Epaminondasa a armią spartańską dowodzoną przez króla Kleombrotosa.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Leuktrami · Zobacz więcej »

Bitwa pod Maratonem

Bitwa pod Maratonem – najważniejsza bitwa pierwszej wielkiej inwazji perskiej na Grecję, która miała miejsce w roku 490 p.n.e. Maraton to mała miejscowość we wschodniej Attyce.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Maratonem · Zobacz więcej »

Bitwa pod Platejami

Bitwa pod Platejami – starcie zbrojne, które miało miejsce podczas drugiej wojny perskiej (480–449 p.n.e.) w 479 p.n.e. Po bitwie pod Salaminą (480 p.n.e.) w Grecji pozostawały nadal wojska perskie.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Platejami · Zobacz więcej »

Bitwa pod Salaminą

Model greckiej triery epoki klasycznej Bitwa pod Salaminą rozegrała się w wąskiej cieśninie pomiędzy wyspą Salamina (gr. Salamis) a wybrzeżem Attyki w Zatoce Sarońskiej niedaleko Aten 28 wrześniaData dzienna niepewna, choć przyjmowana przez większość badaczy.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa pod Salaminą · Zobacz więcej »

Bitwa w Lesie Teutoburskim

Mapa bitwy w Lesie Teutoburskim Bitwa w lesie Teutoburskim (niem. Schlacht im Teutoburger Wald lub Varusschlacht, także Hermannsschlacht) – bitwa stoczona jesienią 9 roku n.e. pomiędzy plemionami germańskimi pod wodzą Arminiusza, wodza ze szczepu Cherusków, a wciągniętymi w zasadzkę trzema legionami rzymskimi (XVII, XVIII, XIX), dowodzonymi przez Publiusza Kwinktyliusza Warusa.

Nowy!!: Starożytność i Bitwa w Lesie Teutoburskim · Zobacz więcej »

Bliski Wschód

Bliski Wschód Mapa polityczna Zdjęcie satelitarne Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

Nowy!!: Starożytność i Bliski Wschód · Zobacz więcej »

Bojowie

Rozprzestrzenienie plemion celtyckich Europie Możliwe drogi migracji Bojów Bojowie – duże celtyckie plemię zasiedlające w okresie lateńskim terytorium dzisiejszych Czech, Bawarii, zachodniej Słowacji i Węgier, później północnej Italii i wschodniej Francji.

Nowy!!: Starożytność i Bojowie · Zobacz więcej »

Bretończycy

Williama-Adolphe Bouguereau'a przedstawiający bretońską rodzinę - brata i siostrę (1871) Bretończycy – ludność celtycka, zamieszkująca Bretanię w północno-zachodniej części Francji.

Nowy!!: Starożytność i Bretończycy · Zobacz więcej »

Brytania

Brytania (łac. Britannia lub Insula Albionum) – nazwa stosowana przez Rzymian w odniesieniu do dwóch największych Wysp Brytyjskich.

Nowy!!: Starożytność i Brytania · Zobacz więcej »

Bułgarzy

Bułgarzy – naród z grupy południowych Słowian, zamieszkujący głównie Bułgarię, w mniejszej liczbie także Macedonię, Grecję, Ukrainę i Mołdawię.

Nowy!!: Starożytność i Bułgarzy · Zobacz więcej »

Burgundowie

Burgundowie – lud wschodniogermański, pochodzący prawdopodobnie z wyspy Bornholm, która zawdzięcza im swą nazwę (pierwotnie Burgundarholm) lub z zachodniej Wielkopolski.

Nowy!!: Starożytność i Burgundowie · Zobacz więcej »

Byblos

Byblos (arab. جبيل, Dżubajl, dialekt libański: Dżbejl; fen. Gebal; asyr. Gubla) – miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Kada Dżubajl.

Nowy!!: Starożytność i Byblos · Zobacz więcej »

Celtyberowie

Celtyberowie, a raczej Celtoiberowie, to nazwa ludu, który zamieszkiwał centralną część Hiszpanii w okresie preromańskim.

Nowy!!: Starożytność i Celtyberowie · Zobacz więcej »

Cesarstwo Bizantyńskie

Cesarstwo wschodniorzymskie (bizantyjskie) Cesarstwo Wschodniorzymskie, później Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu.

Nowy!!: Starożytność i Cesarstwo Bizantyńskie · Zobacz więcej »

Cesarstwo Rzymskie

Cesarstwo Rzymskie – starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny.

Nowy!!: Starożytność i Cesarstwo Rzymskie · Zobacz więcej »

Cesarstwo zachodniorzymskie

Cesarstwo wschodniorzymskie (bizantyńskie) Cesarstwo zachodniorzymskie – nazwa stosowana w historiografii na określenie zachodniej części cesarstwa rzymskiego, rządzonej przez osobnego cesarza (lub cesarzy) od czasu utworzenia tetrarchii w 285 roku, formalnie niezależna od części wschodniej po śmierci cesarza Teodozjusza I w 395.

Nowy!!: Starożytność i Cesarstwo zachodniorzymskie · Zobacz więcej »

Chalkolit

Chalkolit, (zwany też eneolitem lub epoką miedzi) – jedna z epok prehistorii, okres przejściowy między archeologicznymi epokami kamienia i brązu, w trakcie którego wśród ludów neolitycznych weszły do użycia pierwsze wyroby z metalu, przede wszystkim z miedzi (narzędzia, broń, ozdoby), chociaż nadal w powszechnym użyciu były narzędzia wyrabiane z kamienia i krzemienia.

Nowy!!: Starożytność i Chalkolit · Zobacz więcej »

Chattowie

Chattowie (Catti) – plemię germańskie zasiedlające Hesję.

Nowy!!: Starożytność i Chattowie · Zobacz więcej »

Chosrow I Anoszirwan

Chosrow (Chosroes) I Anoszirwan, również Chozroes I (pahl. O nieśmiertelnej duszy) lub Sprawiedliwy – władca Persji w latach 531 - 579 z dynastii sasanidzkiej, syn Kawada I, walczył z chrześcijaństwem.

Nowy!!: Starożytność i Chosrow I Anoszirwan · Zobacz więcej »

Chosrow II Parwiz

Chosrow II Parwiz (Chosroes II) (pahl. "Zwycięski") (ur. ?, zm. 28 lutego 628) – władca z dynastii Sasanidów panujący w latach 591–628, syn Hormizda IV.

Nowy!!: Starożytność i Chosrow II Parwiz · Zobacz więcej »

Chrześcijaństwo

Chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawiona, określana niekiedy jako chrystianizm.

Nowy!!: Starożytność i Chrześcijaństwo · Zobacz więcej »

Cyklady

Departament Cyklady Cyklady (gr. Κυκλάδες Kikládes) – archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Cyklady · Zobacz więcej »

Cylicja

Rzymska prowincja Cylicja Cylicja (gr. Κιλικία, Kilikia) – historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej, obecnie terytorium Turcji (prowincje: Mersin, Adana, Osmaniye i Hatay).

Nowy!!: Starożytność i Cylicja · Zobacz więcej »

Cymbrowie

Cymbrowie – (Cimbri) lud pochodzenia prawdopodobnie germańskiego, wywodzący się z krainy Himmerland na północy Półwyspu Jutlandzkiego.

Nowy!!: Starożytność i Cymbrowie · Zobacz więcej »

Cypr

Cypr, Republika Cypryjska (grec.: Κύπρος; Kýpros, tur.: Kıbrıs) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu.

Nowy!!: Starożytność i Cypr · Zobacz więcej »

Cyrus II Wielki

Cyrus II Wielki, zwany także Starszym (ok. 590-529 p.n.e.) – król Persji z dynastii Achemenidów, syn króla Anszanu Kambyzesa I i medyjskiej księżniczki Mandane.

Nowy!!: Starożytność i Cyrus II Wielki · Zobacz więcej »

Cywilizacja

Cywilizacja – poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który charakteryzuje się określonym poziomem kultury materialnej, stopniem opanowania środowiska naturalnego i nagromadzeniem instytucji społecznych.

Nowy!!: Starożytność i Cywilizacja · Zobacz więcej »

Cywilizacja doliny Indusu

Saraswati artefaktów tzw. „król-kapłan” z Mohendżo Daro Cywilizacja doliny Indusu, zwana także Kulturą Indusu, Cywilizacją Indusu-Saraswati, Kulturą harappańską, Kulturą Mohendżo-Daro itp.

Nowy!!: Starożytność i Cywilizacja doliny Indusu · Zobacz więcej »

Dacja

Dacja (rumuński Dacia) – kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej (w przybliżeniu na obszarze dzisiejszej Rumunii).

Nowy!!: Starożytność i Dacja · Zobacz więcej »

Dardanele

Hellespont i Propontyda w starożytności Cieśnina Dardanele Dardanele (tur. Çanakkale Boğazı) – cieśnina między Półwyspem Bałkańskim w Europie a Azją Mniejszą, łącząca Morze Egejskie z morzem Marmara.

Nowy!!: Starożytność i Dardanele · Zobacz więcej »

Dariusz I Wielki

Dariusz I Wielki (język staroperski: Dārayawuš, per.: داریوش, heb.: דַּרְיָוֵשׁ, język starogrecki) (ok. 550-485 p.n.e.) – władca perski („Król Królów”, szachinszach) z dynastii Achemenidów panujący od 521 do 485 p.n.e., syn Hystaspesa (Wisztaspa).

Nowy!!: Starożytność i Dariusz I Wielki · Zobacz więcej »

Dariusz III

Dariusz III uciekający po bitwie pod Issos (Museo Archeologico Nazionale, Neapol) Dariusz III (zm. 330 r. p.n.e.) – ostatni król perski z dynastii Achemenidów.

Nowy!!: Starożytność i Dariusz III · Zobacz więcej »

Deflacja (ekonomia)

Deflacja (z łac.) – długotrwały spadek przeciętnego poziomu cen w gospodarce przekładający się na wzrost siły nabywczej pieniądza.

Nowy!!: Starożytność i Deflacja (ekonomia) · Zobacz więcej »

Delfy

Delfy (gr. Δελφοί Delfoi, łac. Delphi) – prastare miasto i świątynia grecka u stóp Parnasu, 13 km od Zatoki Korynckiej, na jednej z dróg prowadzących z Termopili na Peloponez.

Nowy!!: Starożytność i Delfy · Zobacz więcej »

Demokracja

Demokracja – system rządów (reżim polityczny, ustrój polityczny) i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).

Nowy!!: Starożytność i Demokracja · Zobacz więcej »

Diadochowie

Państwa diadochów ok. 303 p.n.e. Diadochowie (od diadochos - "następca") – termin używany na określenie dowódców armii Aleksandra Macedońskiego, którzy przejęli władzę w imperium po jego śmierci w 323 roku p.n.e. Wkrótce potem wybuchły między nimi wojny (zobacz: wojny diadochów) o kontrolę nad ziemiami podbitymi przez Aleksandra.

Nowy!!: Starożytność i Diadochowie · Zobacz więcej »

Didiusz Julianus

Marcus Didius Salvius Iulianus (ur.

Nowy!!: Starożytność i Didiusz Julianus · Zobacz więcej »

Dioklecjan

Podział cesarstwa przez Dioklecjana Pałac Dioklecjana w Splicie - rekonstrukcja. Gaius Aurelius Valerius Diocletianus, Diocles, Docles (ur. ok. 244 w Solinie, zm. 3 grudnia 313 lub 316 w Spalatum) – cesarz rzymski od 20 listopada 284 do 1 maja 305.

Nowy!!: Starożytność i Dioklecjan · Zobacz więcej »

Dniepr

Dorzecze Dniepru Dniepr (ukr. Дніпро, Dnipro, ros. Днепр, Dniepr, białorus. Дняпро, Dniapro) – rzeka w Rosji, Białorusi i Ukrainie, w zlewisku Morza Czarnego; dł.

Nowy!!: Starożytność i Dniepr · Zobacz więcej »

Dominat

Dominat (łac. dominus et deus – pan i bóg) – termin używany przez współczesnych historyków na określenie ustroju Cesarstwa Rzymskiego (III w.) po reformach Dioklecjana.

Nowy!!: Starożytność i Dominat · Zobacz więcej »

Dorowie

Dorowie w Helladzie Dorowie – lud grecki mówiący dialektem doryckim, który pod koniec II tysiąclecia p.n.e. zajął Helladę achajską.

Nowy!!: Starożytność i Dorowie · Zobacz więcej »

Druid

Dwaj druidzi Druid (łac. druides albo druida, z celtyckiego) – starożytny kapłan celtycki, który przewodził obrzędom i ceremoniom religijnym.

Nowy!!: Starożytność i Druid · Zobacz więcej »

Dunaj

--> Dunaj w Ratyzbonie (Kamienny most) Główny prąd Dunaju w Wiedniu Budapeszcie Dunaj (łac. Danubius, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i bułg. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай) – druga co do długości (po Wołdze) rzeka w Europie.

Nowy!!: Starożytność i Dunaj · Zobacz więcej »

Dynastia Antoninów

Antoninowie – to dynastia panująca w latach 96-192 w cesarstwie rzymskim.

Nowy!!: Starożytność i Dynastia Antoninów · Zobacz więcej »

Dynastia julijsko-klaudyjska

Dynastia julijsko-klaudyjska w starożytnym Rzymie w latach 27 p.n.e. – 68 n.e.

Nowy!!: Starożytność i Dynastia julijsko-klaudyjska · Zobacz więcej »

Egipt

Gizie 220x220px 200x200px Egipt (Miṣr; dialekt egipski Máṣr, /masˤɾ/;;, Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة, Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji.

Nowy!!: Starożytność i Egipt · Zobacz więcej »

Ekwici

Ekwici (łac. equites, l.poj. eques) – średnio zamożna rzymska klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, przedsiębiorcy, bankierzy, posiadający majątki o wartości minimum 400 000 sestercji (III w. p.n.e.). Symbolami przynależności do stanu ekwickiego było posiadanie konia (stąd nazwa ekwitów znacząca "jeźdźcy": łac. equus oznacza konia), noszenie stroju wojskowego zwanego trabea, złotego pierścienia oraz wąskiego purpurowego szlaku zdobiącego tunikę (szeroki nosili senatorowie).

Nowy!!: Starożytność i Ekwici · Zobacz więcej »

Ekwowie

Ekwowie (starogrecki Αἴκουοι lub Αἴκοι, łac. Aequi) – starożytny lud italski żyjący w górzystym środkowym regionie Półwyspu Apenińskiego, na północnym wschodzie od Lacjum i w Środkowych Apeninach, na południe od dzisiejszej miejscowości Rieti i na północ od jeziora Fucine.

Nowy!!: Starożytność i Ekwowie · Zobacz więcej »

Elam

Mapa Elamu Elam – starożytne państwo o strukturze federacyjnej, powstałe około 2400 roku p.n.e. na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu (prowincja Chuzestan na granicy z Irakiem) oraz górskiej prowincji Lurestan, sięgającej aż do Buszehr nad Zatoką Perską.

Nowy!!: Starożytność i Elam · Zobacz więcej »

Elamici

Elamici - lud z południowo-zachodniego Iranu, o nieustalonym pochodzeniu.

Nowy!!: Starożytność i Elamici · Zobacz więcej »

Eneasz (syn Anchizesa)

''Eneasz opuszcza płonącą Troję'' Obraz autorstwa Federico Barocciego Eneasz i Dydona (Agostino Carracci) Eneasz (także Ajnejas, łac. Aeneas, gr. Aineías) – w mitologii greckiej i mitologii rzymskiej bohater wojny trojańskiej.

Nowy!!: Starożytność i Eneasz (syn Anchizesa) · Zobacz więcej »

Epoka żelaza

Epoka żelaza – okres dziejów ludzkości następujący po epoce brązu, w której żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu narzędzi.

Nowy!!: Starożytność i Epoka żelaza · Zobacz więcej »

Epoka hellenistyczna

Epoka hellenistyczna – okres w dziejach regionu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu (zwłaszcza obszarów znajdujących się pod greckim panowaniem), którego początek wyznacza śmierć Aleksandra Wielkiego w 323 roku p.n.e., a koniec – rzymskie podboje zakończone zajęciem ptolemejskiego Egiptu w 30 roku p.n.e. Niekiedy zwany hellenizmem lub epoką aleksandryjską.

Nowy!!: Starożytność i Epoka hellenistyczna · Zobacz więcej »

Eridu

okresie wczesnodynastycznym (ok. 2900-2350 p.n.e.) Ruiny Eridu Eridu (sum. eridu/eridug(NUN)kiVolk K., A Sumerian Reader, Editrice Pontificio Istituto Biblico, Roma 1999Borger R., Assyrisch-babylonische Zeichenliste, Neukirchen-Vluyn 1978, s. 82., też eri.du10/dùgki, tłum. "dobre miasto"; akad. Eridu) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, położone 24 km na południowy zachód od Urhasło Eridu, w: Bryce T., The Routledge..., s. 233-234.

Nowy!!: Starożytność i Eridu · Zobacz więcej »

Etruria

Etruria (gr. Tyrrhenia, łac. Etruria lub Tuscia, od czego pochodzi wł. Toscana) to kraina historyczna w starożytnej Italii, znajdująca się w środkowej części Półwyspu Apenińskiego nad Morzem Tyrreńskim, pokrywająca się ze współczesną Toskanią i północnym Lacjum.

Nowy!!: Starożytność i Etruria · Zobacz więcej »

Etruskowie

Zasięg wpływów etruskich Etruskowie (etr. Rasenna lub Rasna, gr. Tyrrhenoi, łac. Etrusci lub Tusci) – współczesna nazwa ludu, który zamieszkiwał w starożytności północną Italię (Etrurię), pomiędzy rzekami Arno i Tyber, co najmniej od VII w. p.n.e. aż do I w. n.e. Następnie zostali podporządkowani i wchłonięci przez rozwijającą się kulturę łacińską, z którą graniczyli od południa.

Nowy!!: Starożytność i Etruskowie · Zobacz więcej »

Eufrat

Eufrat (Eufrates; także Firat, arab. الفرات, Nahr al-Furat, kurd. Ferat) to obok Tygrysu jedna z dwóch największych rzek Mezopotamii.

Nowy!!: Starożytność i Eufrat · Zobacz więcej »

Europa

Europa Mapa polityczna Europy Europa – część świata (nazywana zwykle, jednak nieściśle, kontynentem) leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, której część kontynentalna stanowi wraz z Azją kontynent Eurazję.

Nowy!!: Starożytność i Europa · Zobacz więcej »

Eurypides

Eurypides (gr. Euripídēs, ur. około 480 p.n.e., zm. 406 p.n.e.) – jeden z najwybitniejszych dramaturgów starożytnej Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Eurypides · Zobacz więcej »

Falanga

hoplitów Falanga (phalanks, dopełniacz phalangos) – zwarty oddział bojowy piechoty greckiej, a potem macedońskiej i hellenistycznej.

Nowy!!: Starożytność i Falanga · Zobacz więcej »

Faraon

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii.

Nowy!!: Starożytność i Faraon · Zobacz więcej »

Fars

Fars (per. استان فارس) – ostan w południowo-zachodnim Iranie, ze stolicą w Sziraz.

Nowy!!: Starożytność i Fars · Zobacz więcej »

Fenicja

'''Fenicja''' zaznaczona na pomarańczowo Fenicja (łac. Phoenicia terra lub Phoenice, z gr. Φοινίκη; fenickie 𐤊𐤍𐤏𐤍) – starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu, zachodniej Syrii i północnego Izraela.

Nowy!!: Starożytność i Fenicja · Zobacz więcej »

Filip II Macedoński

Filip II – (gr.Φίλιππος Β' ο Μακεδών, ur. 382 p.n.e. w Pelli, zm. 336 p.n.e. w Ajgaj) – król Macedonii z dynastii Argeadów (357U różnych autorów występują różne daty rozpoczęcia panowania Filipa. Objęcie tronu przesuwane jest na: początek kampanii przeciwko Bardylisowi, przygotowania poprzedzające wyprawę przeciw Amfipolis, lub też czas bezpośrednio po zajęciu miasta. Niektóre opracowania podają także rok 359. Wynika to z zaliczenia do panowania Filipa okres sprawowania regencji w imieniu Amyntasa IV. Autor zamieścił w artykule podawaną przez N.G.L Hammonda datę 357 z uwagi na autorytetem historyka w sprawach starożytnej Macedonii. -336 p.n.e.), polityk, strateg i reformator armii macedońskiej.

Nowy!!: Starożytność i Filip II Macedoński · Zobacz więcej »

Filistyni

Syropalestyny ok. 830 p.n.e. Filistea oznaczona kolorem szarym. Filistyni (hebr. פלשתים Plisztim - „obcy, wędrowcy”, eg. Peleset) – lud zamieszkujący w starożytności tereny południowego wybrzeża Kanaanu położone na zachód od Judei.

Nowy!!: Starożytność i Filistyni · Zobacz więcej »

Filozofia przedsokratejska

Filozofia przedsokratejska – okres w filozofii starożytnej przed wystąpieniem Sokratesa, obejmujący filozofów przyrody i często ujmowanych w osobną kategorię sofistów.

Nowy!!: Starożytność i Filozofia przedsokratejska · Zobacz więcej »

Filozofia starożytna

Filozofia starożytna – pierwsza epoka filozofii zachodu obejmująca dorobek myślicieli antycznej (starożytnej) Grecji i Rzymu.

Nowy!!: Starożytność i Filozofia starożytna · Zobacz więcej »

Flawiusze

Wespazjan Flawiusze - dynastia w cesarstwie rzymskim panująca w latach 69-96.

Nowy!!: Starożytność i Flawiusze · Zobacz więcej »

Fraates II

Fraates II – król Partów w latach 132–126 p.n.e. Był synem Mitrydatesa I, w chwili objęcia tronu jeszcze niepełnoletnim, więc początkowo rządziła za niego matka.

Nowy!!: Starożytność i Fraates II · Zobacz więcej »

Frankowie

Frankowie (łac. gens Francorum lub Franci) – nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj.

Nowy!!: Starożytność i Frankowie · Zobacz więcej »

Frygia

Mapa Azji Mniejszej Frygia jako prowincja rzymska Frygowie Frygia (łac. Phrygia) – starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, położona między Bitynią, Myzją, Lidią, Karią, Lycją, Pamfilią, Lykaonią i Galacją.

Nowy!!: Starożytność i Frygia · Zobacz więcej »

Fryzowie

Historyczne obszary zamieszkiwane przez Fryzów. Fryzji. Fryzowie – lud pochodzenia germańskiego zamieszkujący obszary dawnej Fryzji, posługujący się językiem fryzyjskim; obecnie także niderlandzkim, dolnoniemieckim, niemieckim, a także dialektem pośrednim między dolnoniemieckim a fryzyjskim określanym jako groningski w prowincji Groningen, a jako dolnoniemiecki (dolnosaski) Wschodniej Fryzji w Niemczech.

Nowy!!: Starożytność i Fryzowie · Zobacz więcej »

Gajusz Grakchus

Pierre-Nicolasa Brisseta z 1840 roku Gaius Sempronius Gracchus (ok. 152 p.n.e. - 121 p.n.e.), syn Tyberiusza Semproniusza Grakchusa i Kornelii Afrykańskiej Młodszej (córki Scypiona Afrykańskiego Starszego).

Nowy!!: Starożytność i Gajusz Grakchus · Zobacz więcej »

Gajusz Juliusz Cezar

Juliusz Cezar – popiersie z kolekcji Farnese, w Museo Archeologico Nazionale w Neapolu. Gajusz Juliusz Cezar (Gaius Iulius Caesar), ur.

Nowy!!: Starożytność i Gajusz Juliusz Cezar · Zobacz więcej »

Gajusz Mariusz

Gajusz Mariusz, (ur. 157 p.n.e. w Cereatae, zm. 13 stycznia 86 p.n.e. w Rzymie) – polityk rzymski okresu republikańskiego.

Nowy!!: Starożytność i Gajusz Mariusz · Zobacz więcej »

Galatowie

Galatowie, Galaci – grecka nazwa nadana Celtom, którzy wtargnęli do Grecji i Macedonii na początku III w. p.n.e. i osiedlili się w Azji Mniejszej (głównie w północnej i środkowej części, w regionie nazwanym później Galacją) zachowując etniczną odrębność.

Nowy!!: Starożytność i Galatowie · Zobacz więcej »

Galia

Galia (łac. Gallia) – kraina historyczna w Europie Zachodniej, obecnie tereny Francji, Belgii, Szwajcarii i północno-zachodnich Włoch, zamieszkana przez plemiona celtyckie.

Nowy!!: Starożytność i Galia · Zobacz więcej »

Galia Przedalpejska

Mapa Galii ok. 58 p.n.e Galia Przedalpejska (łac. Gallia Cisalpina – Galia po tej stronie Alp) – część Galii leżąca na południe od Alp.

Nowy!!: Starożytność i Galia Przedalpejska · Zobacz więcej »

Galien

Galienus, Publius Licinius Egnatius Gallienus (218-268) – syn Waleriana I, cesarz rzymski od 253 roku (jako współrządca) i samowładnie od 260.

Nowy!!: Starożytność i Galien · Zobacz więcej »

Galowie

Orientacyjne rozmieszczenie plemion galijskich Galowie – nazwa, którą Rzymianie określali celtycką ludność Galii – dzisiejszej Francji, Belgii, północnych Włoch, południowej Holandii i zachodnich Niemiec.

Nowy!!: Starożytność i Galowie · Zobacz więcej »

Garncarstwo

garncarz Jana Norblina Koło garncarskie Garncarstwo – jedno z najstarszych rzemiosł (znane od neolitu).

Nowy!!: Starożytność i Garncarstwo · Zobacz więcej »

Geografia Grecji

Mapa fizycza Grecji Grecja – to kraj o urozmaiconej powierzchni leżący w Europie Południowej, a dokładnie jej południowo-wschodniej części.

Nowy!!: Starożytność i Geografia Grecji · Zobacz więcej »

Gepidowie

Europa na początku II wieku n.e., z zaznaczonymi terenami osadnictwa gepidzkiego nad Bałtykiem Gepidowie – grupa dawnych plemion germańskich, blisko spokrewniona z Gotami.

Nowy!!: Starożytność i Gepidowie · Zobacz więcej »

Germania

Germania – nazwa nadana przez starożytnych Rzymian ziemiom na wschód od Renu i na północ od górnego i środkowego Dunaju.

Nowy!!: Starożytność i Germania · Zobacz więcej »

Germanie

Europie Germanie, in.

Nowy!!: Starożytność i Germanie · Zobacz więcej »

Goci

Imperium Rzymskie Goci (goc. gutans, u Pliniusza Starszego Gutones; u Tacyta Gotones) – jedno z największych i najważniejszych plemion wschodniogermańskich, mówiące językiem gockim.

Nowy!!: Starożytność i Goci · Zobacz więcej »

Groch

Kwiat grochu zwyczajnego Strąki grochu zwyczajnego Groch (Pisum L.) – rodzaj roślin jednorocznych z rodziny bobowatych.

Nowy!!: Starożytność i Groch · Zobacz więcej »

Gutejowie

Gutejowie (Gutejczycy, Gutowie) – starożytny lud wywodzący się z gór Zagros (dzisiejszy zachodni Iran), o nieznanej bliżej przynależności etnicznej.

Nowy!!: Starożytność i Gutejowie · Zobacz więcej »

Hadrian

Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Itálice, zm. 10 lipca 138 w Bajach) – w latach 117–138 cesarz rzymski.

Nowy!!: Starożytność i Hadrian · Zobacz więcej »

Haldi

Haldi – wieś w Estonii, w prowincji Hiuma, w gminie Emmaste.

Nowy!!: Starożytność i Haldi · Zobacz więcej »

Hammurabi

Babilonii w czasach Hammurabiego z zaznaczonym Babilonem Gliniany stożek z inskrypcją Hammurabiego upamiętniającą wzniesienie murów miasta Sippar; terakota, zbiory Luwru (AO 3277) Pomnik Hammurabiego w Iraku Hammurabi, Hammurapi (1792–1750 p.n.e. – chronologia średnia) – szósty, najsłynniejszy król z I dynastii z Babilonu, syn i następca Sin-muballita, twórca potęgi państwa starobabilońskiego, autor Kodeksu Praw.

Nowy!!: Starożytność i Hammurabi · Zobacz więcej »

Handel

Domu Handlowego Jedynak w Bydgoszczy Handel – proces gospodarczy polegający na sprzedaży, czyli na wymianie dóbr i usług na pieniądze, bądź na inne towary lub usługi (handel wymienny).

Nowy!!: Starożytność i Handel · Zobacz więcej »

Harem

Giovanni Antonio Guardi, ''Scena w haremie'' Przedstawienie haremu w filmie Era lui... si! si! z 1951 r. Harem (z arab. ulga, zakaz); od arab.

Nowy!!: Starożytność i Harem · Zobacz więcej »

Harran

Ruiny Harranu Harran, Charan albo Carrhae – stanowisko archeologiczne na terenie starożytnego miasta w południowo-wschodniej Turcji, około 40 kilometrów na południowy wschód od Şanlıurfy.

Nowy!!: Starożytność i Harran · Zobacz więcej »

Hatti

Hatti (URUHa-at-ti) – nazwa krainy historycznej z epoki brązu zamieszkanej przez lud Hatti (czasem zwany Protohetytami lub Hatytami) w okresie od trzeciego tysiąclecia p.n.e. do drugiego tysiąclecia p.n.e., później wyparci przez Hetytów.

Nowy!!: Starożytność i Hatti · Zobacz więcej »

Hattusa

Hattusa (w literaturze przedmiotu również Hattusas, Hattuşaş i Hattusza) — stolica imperium hetyckiego.

Nowy!!: Starożytność i Hattusa · Zobacz więcej »

Hattusili I

Hattusili I, Hattusilis I, znany jako Hattusili I z Kussary (właściwie Labarna lub Tabarnas) – król hetycki w okresie 1650-1620 p.n.e. Podczas swojego panowania podbił Anatolię i północną Syrię.

Nowy!!: Starożytność i Hattusili I · Zobacz więcej »

Hebrajczycy

Hebrajczycy – lud biblijny, o którym informacje pochodzą z zapisów w Biblii, potomkowie Izraela (Jakuba), zwani także „Ludem Bożym”.

Nowy!!: Starożytność i Hebrajczycy · Zobacz więcej »

Heftalici

Terytorium opanowane przez Heftalitów w roku 500 Heftalici – środkowoazjatycki lud koczowniczy, przez kronikarzy bizantyjskich nazywany też "Białymi Hunami" (sanskr. Śveta Hūṇa).

Nowy!!: Starożytność i Heftalici · Zobacz więcej »

Herakliusz (cesarz bizantyński)

Herakliusz (łac. Flavius Heraclius, gr. Ηρακλειος – Herakleios, ur. ok. 574, zm. 11 lutego 641) – cesarz wschodniorzymski (bizantyjski) panujący w latach 610–641.

Nowy!!: Starożytność i Herakliusz (cesarz bizantyński) · Zobacz więcej »

Herezja

Herezja (gr. hairesis – wybierać, łac. haeresis) – doktryna religijna odrzucana przez władze kościelne lub religijne jako błędna.

Nowy!!: Starożytność i Herezja · Zobacz więcej »

Herodot

Herodot z Halikarnasu (starogr., Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii.

Nowy!!: Starożytność i Herodot · Zobacz więcej »

Herulowie

Herulowie – lud wschodniogermański wywodzący się z terenów południowej Szwecji.

Nowy!!: Starożytność i Herulowie · Zobacz więcej »

Hetyci

Płaskorzeźba króla Tudhalijasa IV w Yazılıkaya pod Hattusą Procesja 12 bogów świata podziemnego; płaskorzeźba z Yazılıkaya Hetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud posługujący się indoeuropejskim językiem hetyckim, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Boğazkale) w Anatolii.

Nowy!!: Starożytność i Hetyci · Zobacz więcej »

Hieroglify

Hieroglify ze świątyni w Kom Ombo Hieroglify (hieroglyphiká, dosł. „święte znaki”) – najwcześniejszy rodzaj pisma starożytnego Egiptu, obok pisma hieratycznego i demotycznego.

Nowy!!: Starożytność i Hieroglify · Zobacz więcej »

Hiram I

Hiram I – władca fenickiego miasta Tyr w latach 969-936 p.n.e., władzę przejął po swoim ojcu Abibaalu.

Nowy!!: Starożytność i Hiram I · Zobacz więcej »

Historia

Nikolaosa Gyzisa pochodzącym z 1892 r. Historia – nauka humanistyczna i społeczna, która zajmuje się badaniem przeszłości, a w znaczeniu ścisłym badaniem działań i wytworów ludzkich, aż do najstarszych poświadczonych pismem świadectw, w odróżnieniu od prehistorii, archeologii, antropologii lub historii naturalnej.

Nowy!!: Starożytność i Historia · Zobacz więcej »

Hodowla

Świnia domowa karmiąca młode Nowoczesny sad jabłoniowy Hodowla – zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych (np. doświadczalnych w nauce).

Nowy!!: Starożytność i Hodowla · Zobacz więcej »

Homer

Homer - rzymska kopia hellenistycznej rzeźby z II wieku p.n.e. ''Homer i jego przewodnik'' - obraz Williama-Adolphe'a Bouguereau z 1874 roku Homer (Hómēros) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod).

Nowy!!: Starożytność i Homer · Zobacz więcej »

Hoplici

wazie z lat 560–550 p.n.e. Wyraźnie widać zamocowania tarczy i koryncki hełm Nagrody Narodowej III Rzeszy z wizerunkiem hoplity Hoplici (hoplitai, l.poj. hoplites) – ciężkozbrojni piechurzy walczący w zwartym szyku, zwanym falangą.

Nowy!!: Starożytność i Hoplici · Zobacz więcej »

Horacy (poeta)

Museum of Fine Arts. Horacy, właściwie Kwintus Horacjusz Flakkus (ur. 8 grudnia 65 r. p.n.e. w Wenuzji – zm. 27 listopada 8 r. p.n.e.) – poeta rzymski, często określany mianem największego łacińskiego liryka i mistrza satyry.

Nowy!!: Starożytność i Horacy (poeta) · Zobacz więcej »

Hunowie

Huński kocioł Hunowie (gr. Οῦννοι, Χοῦνοι; łac. Huni, Hunni, Chuni, Unni) – lud koczowniczy, który ok.

Nowy!!: Starożytność i Hunowie · Zobacz więcej »

Huryci

epoce brązu (kolor różowy). Huryci – lud wywodzący się z Wyżyny Armeńskiej, później zasiedlający Mezopotamię.

Nowy!!: Starożytność i Huryci · Zobacz więcej »

Hyksosi

Hyksosi (egip. hekau chasut – władcy obcych krajów arab. الملوك الرعاة – królowie pasterze) – termin określający niejednorodną etnicznie grupę ludów zachodnioazjatyckich (semickich i huryckich) przybyłych do delty Nilu ok.

Nowy!!: Starożytność i Hyksosi · Zobacz więcej »

I triumwirat

I triumwirat – tajne, nieformalne porozumienie zawarte pomiędzy Gajuszem Juliuszem Cezarem, Gnejuszem Pompejuszem i Markiem Krassusem w 60 roku p.n.e. Pierwszy triumwirat został zawiązany w myśl zasady: odtąd nie stanie się w Republice nic, co nie podobałoby się któremukolwiek z trzech.

Nowy!!: Starożytność i I triumwirat · Zobacz więcej »

I wiek

I wiek p.n.e.II wiek 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 Półkula wschodnia na początku I wieku n.e. Półkula wschodnia pod koniec I wieku n.e.

Nowy!!: Starożytność i I wiek · Zobacz więcej »

I wiek p.n.e.

I wiek p.n.e. >.

Nowy!!: Starożytność i I wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

Ibiza

Ibiza (kat. Eivissa) – trzecia co do wielkości i druga co do liczby ludności wyspa hiszpańskiego archipelagu Baleary, położona w zachodniej jego części.

Nowy!!: Starożytność i Ibiza · Zobacz więcej »

Igrzyska olimpijskie

Igrzyska olimpijskie – najstarsza i zarazem największa międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 2 lata (na przemian letnie i zimowe) w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.

Nowy!!: Starożytność i Igrzyska olimpijskie · Zobacz więcej »

Igrzyska panhelleńskie

Igrzyska panhelleńskie – wielkie imprezy sportowo-religijne w starożytnej Grecji, w których uczestniczyli zawodnicy ze wszystkich greckich polis.

Nowy!!: Starożytność i Igrzyska panhelleńskie · Zobacz więcej »

II dynastia z Isin

II dynastia z Isin, znana też jako IV dynastia z Babilonu – jedna z królewskich dynastii mezopotamskich, której władcy rządzili Babilonią w latach ok.

Nowy!!: Starożytność i II dynastia z Isin · Zobacz więcej »

II tysiąclecie p.n.e.

III tysiąclecie p.n.e. II tysiąclecie p.n.e. I tysiąclecie p.n.e.XX wiek p.n.e. XIX wiek p.n.e. XVIII wiek p.n.e. XVII wiek p.n.e. XVI wiek p.n.e. XV wiek p.n.e. XIV wiek p.n.e. XIII wiek p.n.e. XII wiek p.n.e. XI wiek p.n.e. II tysiąclecie p.n.e. zaznacza przejście ze średniej do późnej epoki brązu.

Nowy!!: Starożytność i II tysiąclecie p.n.e. · Zobacz więcej »

II wiek p.n.e.

II wiek p.n.e. >.

Nowy!!: Starożytność i II wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

III dynastia z Ur

Imperium III dynastii z Ur (na zielono) III dynastia z Ur – mezopotamska dynastia założona przez Ur-Nammu z Ur, panowała nad zjednoczonym Sumerem i Akadem w latach 2113-2005 p.n.e. (chronologia średnia).

Nowy!!: Starożytność i III dynastia z Ur · Zobacz więcej »

III tysiąclecie p.n.e.

IV tysiąclecie p.n.e. III tysiąclecie p.n.e. II tysiąclecie p.n.e. XXX wiek p.n.e. XXIX wiek p.n.e. XXVIII wiek p.n.e. XXVII wiek p.n.e. XXVI wiek p.n.e. XXV wiek p.n.e. XXIV wiek p.n.e. XXIII wiek p.n.e. XXII wiek p.n.e. XXI wiek p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i III tysiąclecie p.n.e. · Zobacz więcej »

III wiek p.n.e.

III wiek p.n.e. >.

Nowy!!: Starożytność i III wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

Iliada

Iliada (gr. Iliás) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi.

Nowy!!: Starożytność i Iliada · Zobacz więcej »

Ilirowie

Zasięg osadnictwa Ilirów przed podbojem rzymskim Państwa Ilirów - Iliria i Dardania w III w. p.n.e. Ilirowie i ludy sąsiadujące w czasach przedrzymskich Ilirowie – starożytny lud indoeuropejski zamieszkujący u schyłku epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza (głównie w okresie halsztackim) zachodnie Bałkany, dokładniej tereny między wschodnim wybrzeżem Morza Adriatyckiego a środkowym Dunajem oraz obszary wschodnich Alp oraz Apulię na Półwyspie Apeninskim.

Nowy!!: Starożytność i Ilirowie · Zobacz więcej »

Imperium akadyjskie

thumb Imperium akadyjskie – semickie państwo założone przez Sargona Wielkiego, istniejące w latach panowania dynastii akadyjskiej: 2334-2193 p.n.e., na terenie środkowej Mezopotamii, którego stolicą było miasto Akad (Agade).

Nowy!!: Starożytność i Imperium akadyjskie · Zobacz więcej »

Indie

Indie (hindi: भारत, trl. Bhārat, trb. Bharat,; ang. India), Republika Indii (hindi: भारत गणराज्य, trl. Bhārat Gaṇarājya, trb. Bharat Ganaradźja; ang. Republic of India) – państwo położone w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Nowy!!: Starożytność i Indie · Zobacz więcej »

Irak

Region Iraku Zdjęcie satelitarne Iraku Irak, Republika Iraku (arab. العراق, trl. Al-'Irāq, trb. Al-Irak; جمهورية العراق, trb. Dżumhurijjat al-Irak, kurd. كۆماری عێراق, trl. Komarî 'Êraq, trb. Komari Erak; asyr. ܩܘܛܢܝܘܬܐ ܕܥܝܪܐܩ) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.

Nowy!!: Starożytność i Irak · Zobacz więcej »

Irlandczycy

Irlandczycy (ang.: Irish (people)), irl.: Muintir na hÉireann, na hÉireannaigh, na Gaeil) – naród pochodzenia celtyckiego zamieszkujący Irlandię. W przeszłości ich językiem ojczystym był język irlandzki, ale współcześnie jest to zazwyczaj język angielski (tylko dla niespełna 1% Irlandczyków językiem ojczystym jest język irlandzki). Dominującym wyznaniem wśród Irlandczyków jest katolicyzm, schrystianizowani w V wieku naszej ery. Zasadniczą rolę w etnogenezie odegrali Celtowie którzy w IV-III wieku p.n.e. opanowali Irlandię. Od XII wieku świadomość narodowa kształtowała się w walce z Anglikami. W XVII wieku utracili całkowicie niepodległość, co spowodowało liczną emigrację w XIX i na początku XX wieku do Ameryki. Około 80 mln osób na całym świecie przyznaje się do pochodzenia irlandzkiego. Istnieje bardzo duża diaspora Irlandczyków mieszkających poza Irlandią, najwięcej w Stanach Zjednoczonych - 36,5 mln. Wielu zamieszkuje także Kanadę - 4,3 mln i Australię - 1,9 mln. W średniowieczu irlandzka kultura oddziaływała na Europę zachodnią, ale stopniowo ulegała kulturze angielskiej i traciła celtycki charakter. Od XIX wieku notuje się odrodzenie irlandzkiej kultury i zachowanie celtyckiej tożsamości, zwłaszcza języka. W kulturze ludowej przetrwały do dziś elementy celtyckie, bogaty i żywy folklor muzyczny i słowny oraz kult Świętego Patryka, bohatera narodowego.

Nowy!!: Starożytność i Irlandczycy · Zobacz więcej »

Irygacja (rolnictwo)

203x203px 273x273px Irygacja (nawadnianie, system irygacyjny) – jeden z systemów melioracji polegający na dostarczaniu wody do gleby w celu zapewnienia odpowiednich warunków wegetacji roślin uprawnych.

Nowy!!: Starożytność i Irygacja (rolnictwo) · Zobacz więcej »

Islam

Islam (arab. الإسلام, al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie.

Nowy!!: Starożytność i Islam · Zobacz więcej »

Italikowie

plemiona środkowej Italii Italikowie (łac. Italici) – plemiona indoeuropejskie, zasiedlające od połowy II tysiąclecia p.n.e. Półwysep Apeniński.

Nowy!!: Starożytność i Italikowie · Zobacz więcej »

IV wiek

III wiekV wiek 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400.

Nowy!!: Starożytność i IV wiek · Zobacz więcej »

IV wiek p.n.e.

IV wiek p.n.e. VI wiek p.n.e. V wiek p.n.e. IV wiek p.n.e. III wiek p.n.e. II wiek p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i IV wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

Izyda

Izyda (Isis, dopełniacz Isidos, egip. Iset, Iszet) – w mitologii egipskiej bogini płodności, opiekunka rodzin.

Nowy!!: Starożytność i Izyda · Zobacz więcej »

Jęczmień

Jęczmień zwyczajny Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych.

Nowy!!: Starożytność i Jęczmień · Zobacz więcej »

Język aramejski

Język aramejski (aram. ܐܪܡܝܐ – Ārāmājâ, hebr. ארמית – Arāmît) – język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych.

Nowy!!: Starożytność i Język aramejski · Zobacz więcej »

Język grecki

Wyraz "Grecja" napisany po nowogrecku Wyraz "Cypr" napisany po nowogrecku Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Starożytność i Język grecki · Zobacz więcej »

Języki celtyckie

Współczesny zasięg języków celtyckich Języki celtyckie – podrodzina językowa w obrębie języków indoeuropejskich, wywodząca się z rekonstruowanego języka praceltyckiego.

Nowy!!: Starożytność i Języki celtyckie · Zobacz więcej »

Języki indoeuropejskie

Współczesny zasięg geograficzny języków indoeuropejskich Języki indoeuropejskie Języki indoeuropejskie – jedna z największych i najwcześniej odkrytych rodzin języków.

Nowy!!: Starożytność i Języki indoeuropejskie · Zobacz więcej »

Jedwabny szlak

Jedwabny szlak w I wieku n.e. Mapa głównej trasy Jedwabnego Szlaku Jedwabny szlak – dawna droga handlowa łącząca Chiny z Bliskim Wschodem i Europą.

Nowy!!: Starożytność i Jedwabny szlak · Zobacz więcej »

Jerycho

Jerycho, w pobliżu centrum (1996) Pozostałości pałacu z VIII w. w Khirbet al-Mafjar w Jerychu „Zburzenie Jerycha”. Rycina ze schrobenhausenowskiego warsztatu Carla Poellath 250px Wykopaliska na Tell es-Sultan w Jerychu Jerycho - widok z Góry Kuszenia Jerycho - widok z Góry Kuszenia Jerycho – miasto położone w pobliżu rzeki Jordan na Zachodnim Brzegu (Judea).

Nowy!!: Starożytność i Jerycho · Zobacz więcej »

Jezdegerd III

Jezdegerd III (panował w latach 632–651) – ostatni szachinszach Persji z dynastii Sasanidów.

Nowy!!: Starożytność i Jezdegerd III · Zobacz więcej »

Jezioro Aralskie

Jezioro Aralskie (nazywane przez miejscowych Morzem Aralskim; kaz. Арал теңізі, Arał tengyzy; ros. Аральское море, Aralskoje morie; uzb. Orol dengizi; karakałp. Aral tenʻizi) – bezodpływowe, reliktowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie, które de facto zanikło na skutek ludzkiej działalności.

Nowy!!: Starożytność i Jezioro Aralskie · Zobacz więcej »

Jonia

Położenie Jonii Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander.

Nowy!!: Starożytność i Jonia · Zobacz więcej »

Jordania

Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Jordańskie Królestwo Haszymidzkie, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – kraj na Bliskim Wschodzie położony w Azji Południowo-Zachodniej.

Nowy!!: Starożytność i Jordania · Zobacz więcej »

Julian Apostata

''Ioulianou autokratoros ta sozomena'', 1696 Flawiusz Julian (Flavius Claudius Iulianus, ur. w 331 lub wiosną 332 w Konstantynopolu, zm. 26 czerwca 363 w dolinie Maranga koło dzisiejszej Samarry) – cesarz rzymski w latach 361–363, znany szerzej jako Julian Apostata.

Nowy!!: Starożytność i Julian Apostata · Zobacz więcej »

Kadyks

Kadyks (fen. גדר.

Nowy!!: Starożytność i Kadyks · Zobacz więcej »

Kaligula

Gaius Iulius Caesar Germanicus, (ur. 31 sierpnia 12 n.e., zm. 24 stycznia 41 n.e.) – cesarz rzymski od 18 marca 37 r. Oficjalna tytulatura: Gaius Iulius Caesar Augustus Germanicus.

Nowy!!: Starożytność i Kaligula · Zobacz więcej »

Kambyzes II

Kambyzes II (staroperskie Kanbuzhiya, zm. w lipcu 522 p.n.e.) – król Persji od 529 p.n.e., syn Cyrusa II Wielkiego, pochodził z dynastii Achemenidów.

Nowy!!: Starożytność i Kambyzes II · Zobacz więcej »

Kampania (region)

panorama Neapolu, a w tle Wezuwiusz Kampania (wł. Campania) – region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni 13 595 km²; 5,7 miliona mieszkańców ze stolicą w Neapolu (1,2 miliona mieszkańców).

Nowy!!: Starożytność i Kampania (region) · Zobacz więcej »

Karakalla

Karakalla (ur. 4 kwietnia 188, zm. 8 kwietnia 217; Caracalla, Marcus Aurelius Antoninus Bassianus, Marcus Aurelius Severus Antoninus) – cesarz rzymski.

Nowy!!: Starożytność i Karakalla · Zobacz więcej »

Karim Szahir

Karim Szahir - (również Karim Szahr), stadium rozwoju tzw.

Nowy!!: Starożytność i Karim Szahir · Zobacz więcej »

Karkemisz

Mapa starożytnego Bliskiego Wschodu ok. 1000-800 p.n.e. z zaznaczonymi najważniejszymi aramejskimi i nowohetyckimi królestwami Karkemisz (tur. Karkamış, asyr. Karkamisz, egip. Karkamesza) – starożytne miasto położone nad Eufratem w dzisiejszej wschodniej Turcji, w prowincji Gaziantep na granicy z Syrią.

Nowy!!: Starożytność i Karkemisz · Zobacz więcej »

Kartagina

Kartagina (Nowe Miasto;,.

Nowy!!: Starożytność i Kartagina · Zobacz więcej »

Kasyci

Babilonia za panowania Kasytów.Kasyci (Kaššu, Kaszszu, Kaszu) to jeden ze starożytnych ludów, który zamieszkiwał rejon gór Zagros, a w latach ok.

Nowy!!: Starożytność i Kasyci · Zobacz więcej »

Katarakta (geologia)

Sześć katarakt Nilu Katarakta – rodzaj progu rzecznego zbudowanego ze skał bardzo odpornych na erozję, sąsiadujących ze skałami mniej odpornymi, wyżłobionymi głębiej przez rzekę.

Nowy!!: Starożytność i Katarakta (geologia) · Zobacz więcej »

Kawad I

Kawad I (ur. 449, zm. 531) – szach Persji z dynastii sasanidzkiej.

Nowy!!: Starożytność i Kawad I · Zobacz więcej »

Kimerowie

Kimmerowie (Kimerowie, Kimmeriowie, Kimmeryjczycy) – koczowniczy lud indoeuropejski pochodzący najprawdopodobniej z terenów Krymu (stolica w Opuk) i przyległych do Krymu części dzisiejszej Ukrainy, który w drugiej połowie VIII w. p.n.e. przekroczył Kaukaz, wkraczając na Bliski Wschód.

Nowy!!: Starożytność i Kimerowie · Zobacz więcej »

Kizzuwatna

Mapa hetyckiej Anatolii z zaznaczonym położeniem Kizzuwatny Kizzuwatna lub Kizzuwadna – nazwa starożytnego królestwa istniejącego w II tysiącleciu p.n.e. Położone było na wyżynach południowo-wschodniej Anatolii, niedaleko zatoki Aleksandretty.

Nowy!!: Starożytność i Kizzuwatna · Zobacz więcej »

Knossos

Filmik przedstawiający pałac. Knossos (łac. Cnossus, Gnossus) – miejscowość na greckiej wyspie Krecie, położona około 6 km na południowy wschód od Heraklionu (Iraklion), u stóp gór Ida, w administracji zdecentralizowanej Kreta, w regionie Kreta, w jednostce regionalnej Heraklion, w gminie Heraklion.

Nowy!!: Starożytność i Knossos · Zobacz więcej »

Kościół katolicki

Jana Vermeera Bazylika św. Piotra w Watykanie Leonarda da Vinci Św. Paweł Kościół katolicki, Kościół powszechny (gr. katholikos - powszechny) – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu.

Nowy!!: Starożytność i Kościół katolicki · Zobacz więcej »

Koczownik

Koczownik – także nomada, wędrowiec, członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce, np.

Nowy!!: Starożytność i Koczownik · Zobacz więcej »

Kodeks Hammurabiego

Stela z Kodeksem Hammurabiego; zbiory Luwru, Paryż Szamasz wręczający Hammurabiemu insygnia władzy królewskiej Stela z Kodeksem Hammurabiego - inskrypcja Tabliczka z prologiem Kodeksu Hammurabiego; zbiory Luwru, Paryż Kodeks Hammurabiego − babiloński zbiór praw zredagowany i spisany w XVIII w. p.n.e. za panowania króla Hammurabiego, szóstego przedstawiciela I dynastii z Babilonu.

Nowy!!: Starożytność i Kodeks Hammurabiego · Zobacz więcej »

Koine

Koine, koinè, greka wspólna (od gr., he koine dialektos – wspólny dialekt) – określenie powszechnej formy języka greckiego, która zastąpiła klasyczny język starogrecki i pozostawała w użyciu od początków epoki hellenistycznej do czasów późnoantycznych (ok. 300 p.n.e. - 300 n.e.). Greka koine stała się lingua franca wschodniej części basenu Morza Śródziemnego i nieoficjalnie drugim po łacinie językiem cesarstwa rzymskiego.

Nowy!!: Starożytność i Koine · Zobacz więcej »

Kolonat

Kolonat (z łac. colonatus – stan wieśniaczy) – system eksploatacji ziemi, który wykształcił się w I wieku w cesarstwie rzymskim.

Nowy!!: Starożytność i Kolonat · Zobacz więcej »

Koloseum

Fasada Koloseum Grafika przedstawiająca Koloseum Koloseum Wnętrze Koloseum Koloseum, oficjalnie w starożytności Amfiteatr Flawiuszów (łac. Amphitheatrum Flavium, Colosseum; wł. Colosseo) – amfiteatr w Rzymie, wzniesiony w latach 70-72 do 80 n.e. przez cesarzy z dynastii Flawiuszów.

Nowy!!: Starożytność i Koloseum · Zobacz więcej »

Kommodus

Kommodus (Lucius Aurelius Commodus, Marcus Aurelius Commodus Antoninus) (ur. 31 sierpnia 161, zm. 31 grudnia 192) – cesarz rzymski.

Nowy!!: Starożytność i Kommodus · Zobacz więcej »

Konstantyn I Wielki

Konstantyn I Wielki Hagia Sofia, Stambuł, ok. 1000) Konstantyn I Wielki, łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.

Nowy!!: Starożytność i Konstantyn I Wielki · Zobacz więcej »

Konstantynopol

Hagia Sophia – symbol Konstantynopola Kościół Chrystusa Pantokratora Konstantynopol – nazwa Bizancjum nadana miastu przez Konstantyna Wielkiego, który wybrał je na swoją siedzibę; w latach 330–395 stolica cesarstwa rzymskiego; w latach 395–1453 stolica Cesarstwa Bizantyńskiego i Cesarstwa Łacińskiego (1204–1261); stolica państwa osmańskiego w latach 1453–1922.

Nowy!!: Starożytność i Konstantynopol · Zobacz więcej »

Konsul rzymski

Konsul (łac. consul – l.mn. consules od consulere 'radzić (się)') – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicje centurialne na roczną kadencję.

Nowy!!: Starożytność i Konsul rzymski · Zobacz więcej »

Korynt

Korynt (nowogr.: Κόρινθος, Korinthos; łac.: Corinthus) – miasto portowe w środkowej Grecji, położone na półwyspie Peloponez, na Przesmyku Korynckim, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Peloponez, w jednostce regionalnej Koryntia.

Nowy!!: Starożytność i Korynt · Zobacz więcej »

Królestwo Bosporańskie

Państwo scytyjskie na Krymie B) '''Królestwo Bosporańskie''' J) Jazygowie R) Roksolanowie Sr) Syrakowie M) Meotowie T) Taurowie Nimfajon 6) Iluraton 7) Tyritake 8) Pantikapajon 9) Myrmekjon 10) Partenion 11) Portmion 12) Chersonez Zenonowy 13) Heraklion 14) Achilion 15) Kimmeris 16) Kepoi 17) Tyrambe 18) Fanagoria 19) Korkondama 20) Hermonassa 21) Gorgippia Królestwo Bosporańskie, Państwo Bosporańskie, Bospor – starożytne państwo położone we wschodniej części Krymu, na Półwyspie Tamańskim oraz na wybrzeżu Morza Azowskiego aż do ujścia Donu.

Nowy!!: Starożytność i Królestwo Bosporańskie · Zobacz więcej »

Królestwo Greko-Baktryjskie

Maksymalny zasięg królestwa ok. 180 p.n.e. Królestwo Greko-Baktryjskie (albo Królestwo Grecko-Baktryjskie, Królestwo Greków Baktryjskich) – państwo hellenistyczne z ośrodkiem w Baktrii, istniejące od ok.

Nowy!!: Starożytność i Królestwo Greko-Baktryjskie · Zobacz więcej »

Kreta

Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym.

Nowy!!: Starożytność i Kreta · Zobacz więcej »

Kryzys wieku III

Królestwo Palmyry (żółty kolor) oraz Cesarstwo galijskie (zielony kolor) w 271 roku n.e. Mur Aureliana opasający Rzym został zbudowany z powodu wzrostu zagrożenia najazdami barbarzyńców Kryzys III wieku – szereg wydarzeń politycznych, militarnych, gospodarczych, i społecznych w dziejach Cesarstwa Rzymskiego, które miały miejsce między zamordowaniem cesarza Aleksandra Sewera w roku 235 a objęciem władzy przez Dioklecjana w roku 284.

Nowy!!: Starożytność i Kryzys wieku III · Zobacz więcej »

Ksenofont

Ksenofont Marsz dziesięciu tysięcy. Ksenofont (Ksenophon) z Aten (ok. 430 p.n.e. – ok. 355 p.n.e.) – grecki pisarz, historyk, żołnierz.

Nowy!!: Starożytność i Ksenofont · Zobacz więcej »

Kserkses I

Płaskorzeźba Kserksesa w Persepolis Kserkses I (pers. خشایارشا, Chszajarsza) (ur. ok. 518 p.n.e., zm. 465 p.n.e.) – szachinszach perski z dynastii Achemenidów.

Nowy!!: Starożytność i Kserkses I · Zobacz więcej »

Ktezyfon

Ruiny zimowego pałacu królewskiego (1920) Ruiny zimowego pałacu królewskiego (2016) Ruiny zimowego pałacu królewskiego – sklepienie kolebkowe (2016) Ktezyfon (Ktesifon, Ktezyfont, łac. Ctesiphon, per. تيسفون Tispun lub Tisfun; arab. المدائن Al-Madā'in) – starożytne miasto na północno-wschodnim brzegu Tygrysu, u ujścia rzeki Dijala, naprzeciwko Seleucji.

Nowy!!: Starożytność i Ktezyfon · Zobacz więcej »

Kultura cykladzka

Kultura cykladzka – kultura epoki brązu, która występowała w latach 2900–1100 p.n.e. na wyspach archipelagu Cyklady.

Nowy!!: Starożytność i Kultura cykladzka · Zobacz więcej »

Kultura Dżarmo

Lokalizacja kultury Dżarmo (na czerwono) Kultura Dżarmo – wczesnoneolityczna kultura archeologiczna odkryta w północnej Mezopotamii w 1948 roku przez Roberta Johna Braidwooda.

Nowy!!: Starożytność i Kultura Dżarmo · Zobacz więcej »

Kultura Halaf

Lokalizacja kultury Halaf Figurki kobiet Ceramika kultury Halaf Kultura Halaf – chalkolityczna kultura archeologiczna, zlokalizowana w północnej Mezopotamii.

Nowy!!: Starożytność i Kultura Halaf · Zobacz więcej »

Kultura halsztacka

Pochówki kultury halsztackiej Miecze kultury halsztackiej Kultura halsztacka – kultura archeologiczna epoki żelaza, rozwijająca się w latach 800-450 p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i Kultura halsztacka · Zobacz więcej »

Kultura Hassuna

Lokalizacja kultury Hassuna Kultura Hassuna, kultura Tell Hassuna – neolityczna kultura archeologiczna, która rozwinęła się obszarach nad górnym Tygrysem.

Nowy!!: Starożytność i Kultura Hassuna · Zobacz więcej »

Kultura minojska

Ruiny pałacu w Knossos Makieta ruin pałacu w Malli Obszar wpływów kultury minojskiej Kultura minojska, kultura kreteńska – jedna z najstarszych cywilizacji epoki brązu w obszarze Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Starożytność i Kultura minojska · Zobacz więcej »

Kultura mykeńska

Główne ośrodki cywilizacji mykeńskiej Kultura/cywilizacja mykeńska (ok. 1700/1600–1150 p.n.e.) – najstarsza greckojęzyczna kultura rozwijająca się w późnej epoce brązu na terenie Grecji kontynentalnej (stopniowo rozprzestrzeniła się na inne obszary regionu egejskiego), ostatnia faza kultury helladzkiej.

Nowy!!: Starożytność i Kultura mykeńska · Zobacz więcej »

Kultura natufijska

Zasięg terytorialny kultury natufijskiej Pozostałość po ścianie natufijskiego domu Kultura natufijska – kultura mezolitu bliskowschodniego.

Nowy!!: Starożytność i Kultura natufijska · Zobacz więcej »

Kultura Samarra

Figurka kobiety z Samarra Samarra – kultura archeologiczna rozwijająca się w neolicie, nazwa niniejszej jednostki kulturowej związana jest z eponimicznymi stanowiskami Tell es-Sawwan i Czoga Mami.

Nowy!!: Starożytność i Kultura Samarra · Zobacz więcej »

Kurhan

powiecie wejherowskim niedaleko leśniczówki Szklana Huta powiecie wejherowskim Lewino Szwajcaria w okolicy Suwałk Wolinie Przywozie Kurhan-kwadrat 387C, Puszcza Białowieska Werginie, Grecja Kurhan, in.

Nowy!!: Starożytność i Kurhan · Zobacz więcej »

Kuros

Kuros, znajdujący się obecnie w Luwrze Kuros (– młodzieniec) – typ posągu w sztuce starożytnej Grecji, przedstawiający stojącego, nagiego młodego mężczyznę z falistymi włosami i zagadkowym uśmiechem (archaiczny uśmiech), z rękami zawsze opuszczonymi wzdłuż ciała i lewą nogą wysuniętą lekko do przodu.

Nowy!!: Starożytność i Kuros · Zobacz więcej »

Kyaksares

Kyaksares (Cyaxares, Hvakhshathra, staropers.: Uwachszatra, akad.: Umakisztar) – władca państwa Medów (625–585 p.n.e.). Jego synem był Astyages – ostatni władca Medów.

Nowy!!: Starożytność i Kyaksares · Zobacz więcej »

Kybele

Kybele z atrybutami Malibu (Kalifornia) Kybele (hetyckie Kubaba, gr. Kybele lub Kybebe, łac. Cybele lub Cybebe) – frygijska bogini płodności, urodzaju, wiosny i miast obronnych, strażniczka zmarłych.

Nowy!!: Starożytność i Kybele · Zobacz więcej »

Labarna

Labarna – pierwszy znany król hetycki panujący w okresie około 1680–1650 p.n.e. Kategoria:Królowie Hetytów.

Nowy!!: Starożytność i Labarna · Zobacz więcej »

Lacjum

Lacjum (wł. Lazio) – region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 17 203 km²; 5,2 mln mieszkańców ze stolicą w Rzymie (2,5 mln mieszkańców).

Nowy!!: Starożytność i Lacjum · Zobacz więcej »

Lanca

15. Pułku Ułanów Poznańskich (Dni Ułana w Poznaniu, 2005) 8. Pułku Strzelców Konnych z lancami Lanca (z łac. lansea: włócznia) – lekka broń drzewcowa formacji kawaleryjskich: ułanów, szwoleżerów, lansjerów.

Nowy!!: Starożytność i Lanca · Zobacz więcej »

Latynowie

Latynowie (łac. Latini) – jedno z plemion italskich żyjące w regionie ujścia Tybru i Gór Albańskich, od którego pochodzi nazwa regionu Lacjum (Latium vetus).

Nowy!!: Starożytność i Latynowie · Zobacz więcej »

Legion

UMCS odwołująca się do tradycji ''Legio XIV GMV'' Legion albo legia (łac. legio) – podstawowa i największa jednostka taktyczna armii rzymskiej złożona przede wszystkim z ciężkozbrojnej piechoty.

Nowy!!: Starożytność i Legion · Zobacz więcej »

Lewant

Lewant Lewant (od wł. levante – wschód) – pochodzące z języka włoskiego określenie państw leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Starożytność i Lewant · Zobacz więcej »

Ligurowie

Ligurowie - w starożytności ludy północno-zachodniej Italii, obejmującej północną Toskanię, Ligurię, Piemont, Korsykę oraz część Lombardii.

Nowy!!: Starożytność i Ligurowie · Zobacz więcej »

Lingua franca

Lingua franca (wł. język Franków) – w wąskim ujęciu: język mieszany typu pidżynowego, używany w basenie Morza Śródziemnego, o zredukowanej fleksji i gramatyce, powstały na bazie słownej głównie z języków: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego.

Nowy!!: Starożytność i Lingua franca · Zobacz więcej »

Longobardowie

Germanie podczas wiecu (193), kolumna Marka Aureliusza w Rzymie Żelazna korona Longobardów Państwo Longobardów w dniu śmierci Alboina, 572 r. (kolor błękitny) Longobardowie, Langobardowie (łac. Langobardi, starsza nazwa Wannilowie) − lud zachodniogermański.

Nowy!!: Starożytność i Longobardowie · Zobacz więcej »

Ludy Morza

Egipt Ludy Morza – termin utworzony przez francuskiego egiptologa Gastona Maspero na określenie przemieszczających się i wojowniczych grup ludności bliżej nieznanego pochodzenia, które doprowadziły do wielkiej destabilizacji starożytnego Bliskiego Wschodu i zagroziły państwu faraonów na przełomie XIII i XII w. p.n.e. Wiele wskazuje na to, że to właśnie Ludy Morza zapoczątkowały wielkie przemiany polityczne, kulturowe i etniczne we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Starożytność i Ludy Morza · Zobacz więcej »

Ludy semickie

Ludy semickie lub Semici (od imienia biblijnego Sema) – umowna nazwa grupy ludów posługujących się językami należącymi do rodziny języków semickich.

Nowy!!: Starożytność i Ludy semickie · Zobacz więcej »

Ludy zbieracko-łowieckie

Buszmeni na polowaniu Ludy zbieracko-łowieckie – typ społeczeństwa lub gospodarki polegający na zdobywaniu pożywienia przez zbieranie jadalnych roślin i polowanie bez znaczącego wysiłku w kierunku udomowienia jednych czy drugich.

Nowy!!: Starożytność i Ludy zbieracko-łowieckie · Zobacz więcej »

Luzytania

Rzymska prowincja Luzytania ok. roku 120 Orientacyjne rozmieszczenie plemion na Półwyspie Iberyjskim ok. 200 p.n.e. Podbój Półwyspu Iberyjskiego przez Rzym Luzytania (łac. Lusitania, także: Hispania Lusitania), starożytna prowincja rzymska, która znajdowała się na Półwyspie Iberyjskim i obejmowała obszar obecnej Portugalii na południe od Duero (Douro) i południowo-zachodnią część Hiszpanii.

Nowy!!: Starożytność i Luzytania · Zobacz więcej »

Mahomet

Mahomet (arab.,, pełne arabskie imię: Muhammad ibn Abd Allah ibn Abd al-Muttalib; محمد إبن عبد الله إبن عبد المطاليب), ur.

Nowy!!: Starożytność i Mahomet · Zobacz więcej »

Malta

Malta, Republika Malty (malt. Repubblika ta’ Malta, ang. Republic of Malta) – wyspiarskie państwo-miasto – Daily Mail.

Nowy!!: Starożytność i Malta · Zobacz więcej »

Marduk-apla-iddina II

Marduk-apla-iddina II (sum. damar.utu.a.mu; akad. Marduk-apla-iddina, tłum. „Marduk dał mi następcę”Mezopotamia, Tajemnice starożytnych cywilizacji (Asyria), cz. 2, ISBN 978-83-252-0800, t. 45, s.27.; bibl. Merodak-Baladan) – władca Babilonii w latach 721-710 p.n.e. oraz 703 p.n.e. Pochodził z chaldejskiego plemienia Bit-Jakini.

Nowy!!: Starożytność i Marduk-apla-iddina II · Zobacz więcej »

Marek Antoniusz

Marek Antoniusz, Marcus Antonius (ur. 14 stycznia 83 p.n.e. w Rzymie, zm. 1 sierpnia 30 p.n.e.) – wódz i polityk rzymski w latach 61–30 p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i Marek Antoniusz · Zobacz więcej »

Marek Aureliusz

Ankeruhr, Wiedeń, cesarz jako jedna ze wskazówek na zegarze Marek Aureliusz Antoninus, Marek Anniusz Aureliusz Werus (Marcus Aurelius Antoninus, Marcus Annius Aurelius Verus; ur. 26 kwietnia 121 w Rzymie, zm. 17 marca 180 w Vindobonie) – w latach 161–180 cesarz rzymski, pisarz i filozof.

Nowy!!: Starożytność i Marek Aureliusz · Zobacz więcej »

Marek Licyniusz Krassus

Marek Licyniusz Krassus Krassus, Marcus Licinius Crassus (ur. w 114 p.n.e., zm. w 53 p.n.e.) – rzymski polityk i wódz, członek I triumwiratu.

Nowy!!: Starożytność i Marek Licyniusz Krassus · Zobacz więcej »

Markomanowie

wędrówki plemion germańskich od II wieku p.n.e. do IV wieku n.e. Markomanowie (łac. Marcomanni lub Marcomani) – jedno z plemion germańskich.

Nowy!!: Starożytność i Markomanowie · Zobacz więcej »

Medowie

Żołnierz medyjski, relief z pałacu w Persepolis Medowie – lud indoeuropejski zamieszkujący w starożytności północno-zachodni Iran.

Nowy!!: Starożytność i Medowie · Zobacz więcej »

Melkart

Melkart, Baal Melkart (fen. Mlqrt wywodzące się z mlk-qrt „król miasta”; asyr. dMi-il-qar-tu) – bóg-opiekun fenickiego Tyru.

Nowy!!: Starożytność i Melkart · Zobacz więcej »

Memfis

Memfis (gr. Mémphis) – grecka nazwa jednego z najważniejszych miast starożytnego Egiptu, centrum politycznego, handlowego i administracyjnego, ośrodka kultu Ptaha, Sechmet i Apisa, stolicy w epoce Starego Państwa (III–VI dynastia).

Nowy!!: Starożytność i Memfis · Zobacz więcej »

Metalurgia

Odlewanie Kowal przy pracy Metalurgia – nauka o metalach obejmująca, między innymi, obróbkę plastyczną, odlewnictwo, metaloznawstwo i metalurgię ekstrakcyjną.

Nowy!!: Starożytność i Metalurgia · Zobacz więcej »

Mezopotamia

Mezopotamia (gr.: Mesopotamia – Międzyrzecze, nazwa przejęta z języka perskiego Miyanrudan i aramejskiego Beth-Nahrain) to starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu.

Nowy!!: Starożytność i Mezopotamia · Zobacz więcej »

Miedź

Miedź (Cu) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego.

Nowy!!: Starożytność i Miedź · Zobacz więcej »

Mitanni

Bliskiego Wschodu ok. 1400 r. p.n.e. Zasięg terytorialny królestwa Mitanni w okresie jego największego rozwoju (początek XV w. p.n.e.). British Museum (WAA 29791). Pozostałości mitannijskiego pałacu w mieście Nagar (obecnie stanowisko archeologiczne Tell Brak w Syrii). Mitanni – starożytne państwo założone przez Hurytów w północnej Mezopotamii i północnej Syrii w II tysiącleciu p.n.e. ze stolicą w Waszuganni (dotąd nie zidentyfikowana).

Nowy!!: Starożytność i Mitanni · Zobacz więcej »

Mitraizm

Mitraizm – kult solarnego boga Mitry; był kultem misteryjnym znanym początkowo w Azji Przedniej, później rozprzestrzenił się na całe cesarstwo rzymskie.

Nowy!!: Starożytność i Mitraizm · Zobacz więcej »

Mitrydates I

Mitrydates I (ur. ok. 195 p.n.e., zm. 132 p.n.e.) – król Partii z dynastii Arsacydów (Arsakidów) od ok.

Nowy!!: Starożytność i Mitrydates I · Zobacz więcej »

Mitrydates II Arsacyda

Mitrydates II Wielki Arsacyda (zm. 88 p.n.e.) – król Partów, syn Artabanusa I. Mitrydates pochodził z dynastii Arsacydów, był królem Partów od roku 123 p.n.e. Umocnił państwo, osłabione wcześniejszymi najazdami sąsiadów.

Nowy!!: Starożytność i Mitrydates II Arsacyda · Zobacz więcej »

Monoteizm

Monoteizm, jedynobóstwo (monoteizm z monos – „jedyny” + theos – „bóg”) – wiara na istnienie jedynego Boga i w przeciwieństwie do henoteizmu wykluczająca istnienie jakichkolwiek innych istot boskich.

Nowy!!: Starożytność i Monoteizm · Zobacz więcej »

Morze Śródziemne

Morze Śródziemne – morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją, o powierzchni około 2,5 mln km².

Nowy!!: Starożytność i Morze Śródziemne · Zobacz więcej »

Morze Egejskie

Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze wewnątrz-kontynentalne we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpatos i Rodos.

Nowy!!: Starożytność i Morze Egejskie · Zobacz więcej »

Mozaika

Mozaika w Herkulanum Mozaika – dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z drobnych, o różnej kolorystyce (dwu lub wielobarwne), fakturze i kształcie kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki.

Nowy!!: Starożytność i Mozaika · Zobacz więcej »

Nabonid

Nabonid, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Nabonid · Zobacz więcej »

Nabuchodonozor II

Nabuchodonozor II, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Nabuchodonozor II · Zobacz więcej »

Nairi

Nairi – asyryjska nazwa grupy plemion na terytorium starożytnego państwa Urartu.

Nowy!!: Starożytność i Nairi · Zobacz więcej »

Neolit

cywilizację maltańską w okresie neolituhttp://www.culturalheritage.gov.mt/filebank/inventory/00001.pdf Ġgantija Temples - National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islandshttp://www.bradshawfoundation.com/malta/ The Prehistoric Archaeology of the Temples of Malta – bradshawfoundation.com Rekonstrukcja neolitycznego ołtarza na terenie dzisiejszej Ukrainy Skara Brae na Orkadach jest najlepiej zachowaną wsią neolityczną w Europie. Wzgórze Silbury jest najwyższym usypanym w prehistorii. Avebury w Anglii. Neolit (grec. néos 'nowy' i líthos 'kamień'), młodsza epoka kamienia, epoka kamienia gładzonego – ostatni okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu).

Nowy!!: Starożytność i Neolit · Zobacz więcej »

Neron

Neron (Lucius Domitius Ahenobarbus, po adopcji przez Klaudiusza Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus, ur. 15 grudnia 37 w Ancjum, zm. 9 czerwca 68 w Rzymie) – piąty cesarz rzymski w latach 54–68, syn Gnejusza Domicjusza Ahenobarbusa i Agrypiny Młodszej, późniejszej żony cesarza Klaudiusza.

Nowy!!: Starożytność i Neron · Zobacz więcej »

Nil

Delta Nilu – zdjęcie satelitarne Nil (arab. نهر النيل, Nahr an-Nīl; ang. Nile) – najdłuższa rzeka na Ziemi (według niektórych źródeł, najdłuższa jest Amazonka i ta wersja pojawia się coraz częściej w nowych opracowaniach) w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu.

Nowy!!: Starożytność i Nil · Zobacz więcej »

Niniwa

Niniwa (akad. Ninūa) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu; jedna ze stolic Asyrii.

Nowy!!: Starożytność i Niniwa · Zobacz więcej »

Nizina Padańska

Włoch z zaznaczoną Niziną Padańską Nizina Padańska (wł. Pianura Padana) – nizina w północnych Włoszech otoczona z północy i zachodu Alpami, a kończąca się ujściem Padu do Morza Adriatyckiego.

Nowy!!: Starożytność i Nizina Padańska · Zobacz więcej »

Nobilowie

Nobilowie (łac. nobilis - szlachetny) - wyłonili się na przełomie III i II wieku p.n.e. spośród arystokracji senatorskiej.

Nowy!!: Starożytność i Nobilowie · Zobacz więcej »

Nowe Państwo (Egipt)

Nowe Państwo – okres w dziejach starożytnego Egiptu, trwający od XVI do XI wieku p.n.e. Był to okres panowania XVIII, XIX i XX dynastii (lata 1570-1070 p.n.e.). Nowe Państwo poprzedzał Drugi Okres Przejściowy, po 1070 p.n.e. nastąpił Trzeci Okres Przejściowy.

Nowy!!: Starożytność i Nowe Państwo (Egipt) · Zobacz więcej »

Nowożytność

Upadek Konstantynopola w 1453. Data ta jest jedną z kilku podawanych jako symboliczny początek nowożytności. Nowożytność – epoka w historii następująca według tradycyjnej periodyzacji po średniowieczu i poprzedzająca XIX wiek (jako epokę).

Nowy!!: Starożytność i Nowożytność · Zobacz więcej »

Nubia

Mapa Nubii Nubia – kraina historyczna w północno-wschodniej Afryce obejmująca środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą), obecnie na terenie południowego Egiptu i północnego Sudanu.

Nowy!!: Starożytność i Nubia · Zobacz więcej »

Odoaker

Odoaker nazywany także Odoacer (ok. 433–493) – wódz germański, prawdopodobnie z plemienia Herulów lub Skirów.

Nowy!!: Starożytność i Odoaker · Zobacz więcej »

Odyseja

Początek ''Odysei'' w języku greckim klasycznym Odyseja (gr. Odysseia) – epos grecki, przypisywany Homerowi, oparty na antycznej ustnej tradycji epickiej i spisany przypuszczalnie w VIII wieku p.n.e. Odyseja była przez Homera śpiewana wierszem, tzw.

Nowy!!: Starożytność i Odyseja · Zobacz więcej »

Okres Ubajd

Ur, Hadżi Muhammad, Tell 'Oueili) Narodowego Muzeum Ceramiki w Sèvres, Francja przykład naczynia z późnego okresu Ubajd; południowy Irak; zbiory Museum of Fine Arts w Bostonie Okres Ubajd – nazwa ostatniego okresu prehistorii w Mezopotamii, trwającego od ok.

Nowy!!: Starożytność i Okres Ubajd · Zobacz więcej »

Oktawian August

Gaius Octavius Thurinus, po adopcji Gaius Iulius Caesar Octavianus (Gajusz Juliusz Cezar Oktawian) (ur. 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie, zm. 19 sierpnia 14 roku n.e. w Noli) – pierwszy cesarz rzymski, panował od 16 stycznia 27 roku p.n.e. do śmierci jako Imperator Caesar Augustus.

Nowy!!: Starożytność i Oktawian August · Zobacz więcej »

Oligarchia

Oligarchia (gr. „panowanie nielicznych”, od wyrazów oligos „nieliczny” + arche „władza”) – forma rządów, polegająca na sprawowaniu władzy przez niewielką grupę ludzi.

Nowy!!: Starożytność i Oligarchia · Zobacz więcej »

Olimpia (Grecja)

Olimpia (nowogr., Archea Olimbia) – miejscowość w Grecji, na Peloponezie, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Grecja Zachodnia, w jednostce regionalnej Elida.

Nowy!!: Starożytność i Olimpia (Grecja) · Zobacz więcej »

Orodes II

Orodes II – król Partii z dynastii Arsacydów.

Nowy!!: Starożytność i Orodes II · Zobacz więcej »

Orontes

Orontes (obecnie arab. Nahr al-Asi, tur. Asi, starogr. Oróntēs) – rzeka przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję.

Nowy!!: Starożytność i Orontes · Zobacz więcej »

Ostrogoci

Kolczyki ostrogockie, Metropolitan Museum of Art Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. „ludzie stepu”) – jedno z plemion germańskich.

Nowy!!: Starożytność i Ostrogoci · Zobacz więcej »

Owidiusz

Owidiusz, właściwie Publiusz Owidiusz Nazo, niekiedy Publiusz Owidiusz Nazon (ur. 20 marca 43 p.n.e. w Sulmonie, zm. 17 lub 18 n.e. w Tomi) – poeta rzymski, często określany mianem najwybitniejszego elegika starożytności.

Nowy!!: Starożytność i Owidiusz · Zobacz więcej »

Państwo nowobabilońskie

Państwo nowobabilońskie – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, pod panowaniem dynastii chaldejskiej, ze stolicą w Babilonie.

Nowy!!: Starożytność i Państwo nowobabilońskie · Zobacz więcej »

Palestyna

Syropalestyna – zdjęcie satelitarne Palestyńska moneta z okresu rządów brytyjskich mandatu Palestyna Flaga współczesnego państwa Palestyna Jerozolimie Banknot palestyńskiego funta Palestyna (Filasṭīn) – region geograficzny, część Bliskiego Wschodu.

Nowy!!: Starożytność i Palestyna · Zobacz więcej »

Palmyra (Syria)

Palmyra (także Palmira, arab. تدمر, Tadmur) – miasto w Syrii, w muhafazie Hims, założone w oazie w północnej części Pustyni Syryjskiej u podnóża masywu Dżabal Abu Rudżmajn, około 215 km na północny wschód od Damaszku.

Nowy!!: Starożytność i Palmyra (Syria) · Zobacz więcej »

Parnowie

Parnowie (albo Parni, Aparna; gr. Απαρνοι/Παρνοι, łac. Aparni albo Parni) – wschodnioirańskie plemię koczowników, które w III w. p.n.e. utworzyło państwo Partów.

Nowy!!: Starożytność i Parnowie · Zobacz więcej »

Partia (kraina)

Partia Partia, grec. Παρθία, Παρθυαία, Παρθυηνή, stp. Parthawa - kraina historyczna starożytnego Iranu, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy-wschód od Morza Kaspijskiego.

Nowy!!: Starożytność i Partia (kraina) · Zobacz więcej »

Patrycjusz (tytuł)

Patrycjusz (łac. patricius, gr. πατρίκιος) – tytuł honorowy wysokich urzędników w późnym cesarstwie rzymskim, wprowadzony przez Konstantyna Wielkiego na początku IV w. Pierwotnie był przyznawany tylko wąskiej grupie osób, których cesarz chciał szczególnie uhonorować.

Nowy!!: Starożytność i Patrycjusz (tytuł) · Zobacz więcej »

Patrycjusze

Patrycjusze (z łac. patres, ojcowie) − uprzywilejowana, wyższa warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie królestwa i republiki w starożytnym Rzymie.

Nowy!!: Starożytność i Patrycjusze · Zobacz więcej »

Półwysep Apeniński

Półwysep Apeniński – półwysep w Europie Południowej o powierzchni 131 337 km², otoczony przez akweny Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie i Tyrreńskie od zachodu, Jońskie od południa oraz Adriatyckie od wschodu.

Nowy!!: Starożytność i Półwysep Apeniński · Zobacz więcej »

Półwysep Bałkański

Odesa Półwysep Bałkański, in.

Nowy!!: Starożytność i Półwysep Bałkański · Zobacz więcej »

Pergamon (państwo)

Królestwo Pergamońskie (kolor jasnozielony) i jego sąsiedzi około 200 p.n.e. Pergamon, Królestwo Pergamońskie (też Pergameńskie) – państwo hellenistyczne w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w mieście Pergamon, istniejące w latach 283-133 p.n.e. i rządzone przez dynastię Attalidów.

Nowy!!: Starożytność i Pergamon (państwo) · Zobacz więcej »

Persowie

Rozmieszczenie języków irańskich – język perski zaznaczony na zielono Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).

Nowy!!: Starożytność i Persowie · Zobacz więcej »

Pertynaks

Publiusz Helwiusz Pertynaks lub Pertinaks (Publius Helvius Pertinax, ur. 1 sierpnia 126, zm. 28 marca 193) – cesarz rzymski w 193, syn Helviusa Successusa (wyzwoleńca z Ligurii, handlarza drewnem).

Nowy!!: Starożytność i Pertynaks · Zobacz więcej »

Perykles

Popiersie Peryklesa Perykles (gr. Perikles – otoczony chwałą, ur. ok. 495 p.n.e., zm. 429 p.n.e.) – ateński polityk, retor (ta umiejętność była konieczna do osiągnięcia sukcesu politycznego), reformator ateńskiej demokracji.

Nowy!!: Starożytność i Perykles · Zobacz więcej »

Perystaza

Pozostałości kolumnady Świątyni Jowisza w Baalbeku Perystaza (peristaza, kolumnada) – rząd (lub kilka rzędów) kolumn połączonych ze sobą belkowaniem lub łukami arkadowymi.

Nowy!!: Starożytność i Perystaza · Zobacz więcej »

Pięciu dobrych cesarzy

Pięciu dobrych cesarzy – cesarze rzymscy, którzy panowali w latach 96–180.

Nowy!!: Starożytność i Pięciu dobrych cesarzy · Zobacz więcej »

Pierwszy kaganat turecki

Pierwszy kaganat turecki – pierwsze państwo Turkutów, stanowiące dominującą potęgę na terenach dzisiejszej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej w latach 552 – 604.

Nowy!!: Starożytność i Pierwszy kaganat turecki · Zobacz więcej »

Piramida

Piramida – budowla w kształcie ostrosłupa prawidłowego o podstawie czworokątnej lub do niego podobnym, służąca najczęściej jako grobowiec albo podbudowa dla świątyni.

Nowy!!: Starożytność i Piramida · Zobacz więcej »

Pismo

Marinusa van Reymerswaelego ''Poborcy podatków'', pierwsza połowa XVI wieku Pismo – system umownych znaków, za pomocą których przedstawiany jest język mówiony.

Nowy!!: Starożytność i Pismo · Zobacz więcej »

Pismo klinowe

Mapa ważniejszych stanowisk archeologicznych na których znaleziono archiwa z tekstami zapisanymi pismem klinowym Pismo klinowe – jedna z najstarszych na świecie odmian pisma, powstała na Bliskim Wschodzie, stworzona najprawdopodobniej przez Sumerów ok.

Nowy!!: Starożytność i Pismo klinowe · Zobacz więcej »

Pismo linearne A

Tabliczki pokryte pismem linearnym A, znalezione na Santorynie Pismo linearne A – pismo używane w starożytnej Krecie; prawdopodobnie wywodzi się od najstarszego pisma tej cywilizacji, jakim było kreteńskie pismo hieroglificzne.

Nowy!!: Starożytność i Pismo linearne A · Zobacz więcej »

Pismo linearne B

Tabliczka z pismem linearnym B Tabliczka z Myken zapisująca ilość wełny do farbowania Pismo linearne B – pismo mykeńskie odczytane przez angielskich uczonych Michaela Ventrisa i Johna Chadwicka w 1953.

Nowy!!: Starożytność i Pismo linearne B · Zobacz więcej »

Plebejusze

Plebejusze (łac. plebes - lud) - w starożytnym Rzymie warstwa społeczna, prawdopodobnie wywodząca się od ludów pobliskich, podbitych terenów lub osiedlających się w Rzymie.

Nowy!!: Starożytność i Plebejusze · Zobacz więcej »

Polis

Polis (gr. l.mn. poleis, pierwotnie „miejsce warowne”) – forma państwa w starożytnej Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Polis · Zobacz więcej »

Politeizm

Bogowie starożytnego Egiptu w Carnegie Museum of Natural History Politeizm, wielobóstwo (politeizm z polys - "liczny" + theos - "bóg") – wiara w istnienie wielu bogów (np. przedchrześcijańska religia Słowian, religia starożytnej Grecji, starożytnego Egiptu, wierzenia Azteków, shintō, niektóre odłamy hinduizmu).

Nowy!!: Starożytność i Politeizm · Zobacz więcej »

Pompejusz

Gnaeus Pompeius Magnus, Gnejusz Pompejusz Wielki (ur. 29 września 106 p.n.e., zm. 28 września 48 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców I triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu.

Nowy!!: Starożytność i Pompejusz · Zobacz więcej »

Porządek joński

Schemat porządku jońskiego Współczesne kolumny w porządku jońskim Porządek joński to jeden z trzech podstawowych porządków architektonicznych występujących w architekturze starożytnej Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Porządek joński · Zobacz więcej »

Porządek koryncki

Porządek koryncki Porządek koryncki – jeden z trzech podstawowych porządków architektonicznych występujących w architekturze starożytnej Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Porządek koryncki · Zobacz więcej »

Powstania niewolników w starożytnym Rzymie

Do pierwszych wystąpień niewolników dochodziło już na początku II w. p.n.e. Jednak największe powstanie wybuchło w 138 p.n.e. na Sycylii, gdzie znajdowało się wówczas wielkie skupisko niewolników.

Nowy!!: Starożytność i Powstania niewolników w starożytnym Rzymie · Zobacz więcej »

Prehistoria

Prehistoria, prahistoria (łac. præ - przedrostek oznaczający uprzedniość, "przed", "wcześniej") – najdłuższy okres dziejów ludzkości, od pojawienia się na Ziemi człowieka zręcznego, do powstania pisma.

Nowy!!: Starożytność i Prehistoria · Zobacz więcej »

Pryncypat (Rzym)

Pryncypat (od łac. princeps civium Romanorum) – forma rządów w okresie Cesarstwa Rzymskiego wprowadzona po 27 roku p.n.e. przez Oktawiana Augusta.

Nowy!!: Starożytność i Pryncypat (Rzym) · Zobacz więcej »

Pszenica

Łan dojrzałej pszenicy zwyczajnej Kłos z odsłoniętymi ziarniakami w fazie dojrzałości woskowej Miniatura z Tacuinum Sanitatis przedstawiająca młóckę pszenicy (XV w.) Pszenica (Triticum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych.

Nowy!!: Starożytność i Pszenica · Zobacz więcej »

Publiusz Korneliusz Tacyt

Publiusz Korneliusz Tacyt (rycina nieznanego twórcy) Publius (albo Gaius – imię niepewne) Cornelius Tacitus, czyli Tacyt (około 55–120) – historyk rzymski.

Nowy!!: Starożytność i Publiusz Korneliusz Tacyt · Zobacz więcej »

Purpura (barwnik)

Cesarz Justynian I w purpurowej szacie. Mozaika, VI w., kościół San Vitale w Rawennie Purpura (z łac purpura, z gr. πορφύρα (porphyra)) – naturalny barwnik o zakresie barw od intensywnie czerwonego do fioletu, także w głębokich odcieniach zbliżonych do barwy śliwki czy do koloru granatowego.

Nowy!!: Starożytność i Purpura (barwnik) · Zobacz więcej »

Pustynia Syryjska

Palmyra Pustynia Syryjska (arab. بادية الشام, Bādiyat aš-Šām) – pustynia w południowo-zachodniej Azji, na pograniczu Syrii, Iraku, Arabii Saudyjskiej i Jordanii.

Nowy!!: Starożytność i Pustynia Syryjska · Zobacz więcej »

Ra (bóg)

Ra (Re) – bóg Słońca, stwórca świata i pan ładu we Wszechświecie.

Nowy!!: Starożytność i Ra (bóg) · Zobacz więcej »

Radło

starożytnym Egipcie Schemat konstrukcji radła Radło – narzędzie rolnicze wynalezione ok.

Nowy!!: Starożytność i Radło · Zobacz więcej »

Ramzes III

Ramzes III – faraon, władca starożytnego Egiptu z XX dynastii, z okresu Nowego Państwa.

Nowy!!: Starożytność i Ramzes III · Zobacz więcej »

Ród

Ród – grupa społeczna oparta na wspólnocie krwi, obejmująca rodziny wywodzące swe pochodzenie od wspólnego przodka.

Nowy!!: Starożytność i Ród · Zobacz więcej »

Religia

rodzimowierstwa słowiańskiego Procent obywateli uznających religię za bardzo ważną: do '''19%''', '''>90%''' Obszary niereligijne Religia – system wierzeń i praktyk, określający relację pomiędzy różnie pojmowaną sferą sacrum (świętością) i sferą boską, a określonym społeczeństwem, grupą lub jednostką.

Nowy!!: Starożytność i Religia · Zobacz więcej »

Religia starożytnego Egiptu

Religia starożytnego Egiptu – religia politeistyczna, zespół wierzeń wyznawanych przez starożytnych Egipcjan.

Nowy!!: Starożytność i Religia starożytnego Egiptu · Zobacz więcej »

Ren

--> Szafuzy Ren (fr. Rhin, niem. Rhein, nid. Rijn, ret. Rein, łac. Rhenus) – jedna z najdłuższych rzek w Europie, licząca 1233 km, w tym 865 km w Niemczech.

Nowy!!: Starożytność i Ren · Zobacz więcej »

Republika

Republika (łac. res publica – dosł. rzecz pospolita, rzecz publiczna, rzecz stworzona pospołu) – zgodnie ze współczesną definicją ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas.

Nowy!!: Starożytność i Republika · Zobacz więcej »

Republika rzymska

Rozwój terytorialny Republiki Rzymskiej Republika rzymska, łac. Res publica Romana – okres w historii starożytnego Rzymu w którym był on republiką, trwający od upadku królestwa w 509*Daty opatrzone asteriskiem podane są według tzw.

Nowy!!: Starożytność i Republika rzymska · Zobacz więcej »

Rewolucja neolityczna

Obszar Żyznego Półksiężyca - kolebka rolnictwa Rewolucja neolityczna – proces przechodzenia ludzkości od łowiectwa-zbieractwa i koczownictwa do produkcji żywności, czyli rolnictwa i hodowli, oraz do osiadłego trybu życia, trwający w naszym kręgu cywilizacyjnym w latach ok.

Nowy!!: Starożytność i Rewolucja neolityczna · Zobacz więcej »

Rodos (wyspa)

Rodos (Rhódhos) – wyspa na Morzu Egejskim, o powierzchni 1,4 tys.

Nowy!!: Starożytność i Rodos (wyspa) · Zobacz więcej »

Rolnictwo

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych.

Nowy!!: Starożytność i Rolnictwo · Zobacz więcej »

Romanizacja (starożytność)

Podboje Rzymian Współczesny zasięg języków romańskich w Europie Romanizacja – proces polegający na rozpowszechnianiu się kultury rzymskiej i języka łacińskiego na terenach podbitych przez Rzymian.

Nowy!!: Starożytność i Romanizacja (starożytność) · Zobacz więcej »

Romulus Augustulus

Flawiusz Romulus Augustus (Flavius Romulus Augustus), zwany później przez swych wrogów szyderczo Augustulusem („Auguścik”, „cesarzątko”) (ur. ok. 463, zm. po 507) – ostatni cesarz zachodniorzymski, syn Orestesa, naczelnika wojsk, który w rzeczywistości sprawował władzę.

Nowy!!: Starożytność i Romulus Augustulus · Zobacz więcej »

Romulus i Remus

''Wilczyca kapitolińska'' – symbol Rzymu Rubens, 1618) Romulus i Remus – bracia bliźniacy, legendarni założyciele miasta Rzym.

Nowy!!: Starożytność i Romulus i Remus · Zobacz więcej »

Rzemiosło

Rzemiosło – zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, posiadającą udokumentowane kwalifikacje do wykonywania danej działalności gospodarczej we własnym imieniu i na swój rachunek, przy zatrudnieniu niewielkiej liczby pracowników, których praca ma na celu wspieranie działalności rzemieślnika.

Nowy!!: Starożytność i Rzemiosło · Zobacz więcej »

Rzym królewski

Rzym królewski – okres w dziejach starożytnego Rzymu trwający według tradycji od założenia miasta przez legendarnego Romulusa w 753 p.n.e. do obalenia monarchii i wprowadzenia Republiki przez Lucjusza Juniusza Brutusa w 509 p.n.e. Większość znanych źródeł literackich dotyczących Rzymu królewskiego to wytwór o wiele późniejszej historiografii senatorskiej i poezji doby cesarstwa (I wiek p.n.e. – I wiek n.e.). Przekaz przez nie prezentowany to pomieszanie legend i faktów historycznych.

Nowy!!: Starożytność i Rzym królewski · Zobacz więcej »

Sabinowie

Sabinowie (łac. Sabini) – jedno z plemion sabelskich, zamieszkujące środkową Italię.

Nowy!!: Starożytność i Sabinowie · Zobacz więcej »

Sakowie

Scytia – jej wschodnia część to terytoria Saków Sakowie, Śakowie (sanskryt: शक Śaka, staropers.: Sakā, grecki Σάκαι; zwani też Scytami ałtajskimi, wschodnimi lub środkowoazjatyckimi) – koczownicze i osiadłe plemiona spokrewnione ze Scytami i Sarmatami, zamieszkujące w I tysiącleciu p.n.e. tereny Azji Środkowej.

Nowy!!: Starożytność i Sakowie · Zobacz więcej »

Salmanasar III

Salmanasar III, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Salmanasar III · Zobacz więcej »

Samnici

Samnici, łacińskie Samnites, oskijskie Safinim – jeden z ludów italskich zamieszkujących Samnium, część środkowej Italii, leżącą na wschód od Lacjum.

Nowy!!: Starożytność i Samnici · Zobacz więcej »

Sardynia

Topografia Sardynii Godło Sardynii Sardynia z satelity Sardynia (wł. Sardegna, sard. Sardigna) – skalista wyspa, druga pod względem wielkości na Morzu Śródziemnym (po Sycylii).

Nowy!!: Starożytność i Sardynia · Zobacz więcej »

Sargon II

Sargon II, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Sargon II · Zobacz więcej »

Sargon Wielki

Sargon Wielki, także Sargon Akadyjski (akad. Šarru-kīn, 'prawowity król') – założyciel dynastii akadyjskiej i twórca imperium akadyjskiego, panował w latach 2334-2279 p.n.e. Uważany za twórcę pierwszego w dziejach świata imperium, rozciągającego się od Elamu i dolnej Mezopotamii aż po Morze Śródziemne i Anatolię (zasięg ten jest dyskutowany).

Nowy!!: Starożytność i Sargon Wielki · Zobacz więcej »

Sarmaci

Sarmaci w zbrojach łuskowych, zwanych karacenami Sarmaci (lub Sauromaci) – nazwa irańskich ludów koczowniczo-pasterskich.

Nowy!!: Starożytność i Sarmaci · Zobacz więcej »

Sasanidzi

Imperium perskie za czasów Sasanidów: terytorium przez większość jego istnienia (ciemna zieleń) i zasięg krótkotrwałych największych zdobyczy (jasna zieleń) Sasanidzi – dynastia panująca w Iranie w latach 224–651 naszej ery.

Nowy!!: Starożytność i Sasanidzi · Zobacz więcej »

Satrapa (w Persji)

Satrapa – namiestnik prowincji (satrapii) w starożytnej Persji.

Nowy!!: Starożytność i Satrapa (w Persji) · Zobacz więcej »

Satrapia

Satrapia był to okręg administracyjny w starożytnym Iranie, zarządzany przez satrapę.

Nowy!!: Starożytność i Satrapia · Zobacz więcej »

Słowianie

południowosłowiańskim językiem urzędowym Słowianie w VI wieku Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu etnicznym, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach.

Nowy!!: Starożytność i Słowianie · Zobacz więcej »

Scytowie

Terytoria Scytów i ich sąsiadów Scytowie – koczownicze ludy irańskie wywodzące się z obszarów pomiędzy Ałtajem a dolną Wołgą, tj.

Nowy!!: Starożytność i Scytowie · Zobacz więcej »

Seleucja nad Tygrysem

Plan Seleucji i Ktezyfonu z zaznaczoną zmiennością koryta Tygrysu Seleucja (Seleukia, Seleukeja) nad Tygrysem – starożytne miasto, założone przez Seleukosa I Nikatora ok.

Nowy!!: Starożytność i Seleucja nad Tygrysem · Zobacz więcej »

Seleucydzi

bitwie pod Ipsos (301 p.n.e.) Seleucydzi lub też Seleukidzi – dynastia hellenistyczna założona przez Seleukosa, z ośrodkiem początkowo w Babilonii, a od początku III w. p.n.e. Syrii, panująca w latach 312 - 63 p.n.e. Seleukos był dowódcą Aleksandra Wielkiego, który w wyniku wojen diadochów został władcą wielonarodowego, ogromnego imperium rozciągającego się od Azji Mniejszej na zachodzie do granic Indii na wschodzie.

Nowy!!: Starożytność i Seleucydzi · Zobacz więcej »

Senat rzymski

włoskiej izby wyższej. ''Cyceron potępia Katylinę'' (1888) Palazzo Madama, Rzym Senat rzymski (od senex - starzec – dosłownie rada starszych) – jedna z najważniejszych i najtrwalszych instytucji politycznych starożytnego Rzymu.

Nowy!!: Starożytność i Senat rzymski · Zobacz więcej »

Sennacheryb

Sennacheryb, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Sennacheryb · Zobacz więcej »

Septimius Odenathus

Septimius Odenathus (ur. ?, zm. 267) – król Palmyry, mąż Zenobii, ojciec Waballata.

Nowy!!: Starożytność i Septimius Odenathus · Zobacz więcej »

Septymiusz Sewer

Lucjusz Septymiusz Sewer, Lucius Septimius Severus (ur. 11 kwietnia 145/146 w Leptis Magna, zm. 4 lutego 211 w Eboracum (obecnie York) – ekwita, prawnik, cesarz rzymski w latach 193-211.

Nowy!!: Starożytność i Septymiusz Sewer · Zobacz więcej »

Serapis

Muzeum Watykańskie Altes Museum Berlin Serapis, Sarapis – synkretyczne bóstwo hellenistycznego Egiptu, łączące cechy niektórych bogów egipskich i greckich.

Nowy!!: Starożytność i Serapis · Zobacz więcej »

Sewerowie

Dynastia Sewerów Sewerowie – dynastia w cesarstwie rzymskim panująca w latach 193–235.

Nowy!!: Starożytność i Sewerowie · Zobacz więcej »

Soczewica jadalna

Soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.) – gatunek rośliny jednorocznej lub dwuletniej z rodziny bobowatych.

Nowy!!: Starożytność i Soczewica jadalna · Zobacz więcej »

Sofokles

Sofokles (gr.; ur. ok. 496 p.n.e. w Kolonos, zm. 406 p.n.e. w Atenach) – największy obok Ajschylosa i Eurypidesa tragik starożytnej Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Sofokles · Zobacz więcej »

Sparta

Ruiny starożytnej Sparty Tajgetem w tle. Sparta (gr., Spártī; starogr. Spártē;; Lakedaímōn, Lacedemon) – miasto w południowej Grecji, na Peloponezie, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Peloponez, w jednostce regionalnej Lakonia.

Nowy!!: Starożytność i Sparta · Zobacz więcej »

Stare Państwo

250px Stare Państwo – okres w dziejach Starożytnego Egiptu obejmujący lata ok.

Nowy!!: Starożytność i Stare Państwo · Zobacz więcej »

Starożytna Macedonia

Starożytna Macedonia – antyczne królestwo na Półwyspie Bałkańskim, zamieszkane przez lud grecki z plemienia Dorów, którego historyczne centrum znajdowało się na terytorium obecnej północno-środkowej Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Starożytna Macedonia · Zobacz więcej »

Starożytny Egipt

artefaktów egipskich. Starożytny Egipt (egip. Kemet, Czarna Ziemia) – wysoko rozwinięta cywilizacja starożytnego Bliskiego Wschodu położona w północno-wschodniej Afryce w dolinie i delcie Nilu (z oazami Pustyni Libijskiej włącznie).

Nowy!!: Starożytność i Starożytny Egipt · Zobacz więcej »

Starożytny Iran

Starożytny Iran (albo Starożytna Persja) − Iran w starożytności, od początku do podboju arabskiego.

Nowy!!: Starożytność i Starożytny Iran · Zobacz więcej »

Sulla

Lucius Cornelius Sulla (Lucjusz Korneliusz Sulla) zwany Felix (ur. 138 p.n.e. – zm. 78 p.n.e.) – rzymski polityk, dowódca i dyktator.

Nowy!!: Starożytność i Sulla · Zobacz więcej »

Sumerowie

Sumeryjska figurka oranta z ogoloną głową oraz w stroju w liściaste wzory (około 2400 roku p.n.e.) Sumerowie (sum. 𒊕𒈪, saĝ-ĝi6-ga, tłum. „czarnogłowi”) – starożytny lud nieznanego pochodzenia, który pod koniec IV tysiąclecia p.n.e. stworzył wysoko rozwiniętą cywilizację w południowej Mezopotamii – Sumer.

Nowy!!: Starożytność i Sumerowie · Zobacz więcej »

Suppiluliuma I

Suppiluliuma I, Suppiluliumas I (1380 p.n.e.-1340 p.n.e.) – król Hetytów od ok.

Nowy!!: Starożytność i Suppiluliuma I · Zobacz więcej »

Suza

Suza (pers. شوش - Shūsh) – miasto w starożytnym Elamie, jedna z jego stolic; obecnie leży w ostanie Chuzestan w Iranie, na terenie identycznie nazwanego, liczącego około 50 000 mieszkańców, współczesnego miasta, ok.

Nowy!!: Starożytność i Suza · Zobacz więcej »

Swebowie

Swebowie (Swewowie) – związek plemion Germanów (w źródłach w odniesieniu do 406 r. pod nazwą tą kryją się Kwadowie, Markomanowie i być może AlamanowieMarcin Pawlak, Konflikty Rzymian z barbarzyńcami nad Renem w latach 365-425 Stanisław Turlej (pod red.), Barbarzyńcy u bram imperium, Kraków 2010, s.80), który mógł zostać stworzony przez Ariowista w związku z jego wyprawą do Galii na pomoc Sekwanom.

Nowy!!: Starożytność i Swebowie · Zobacz więcej »

Sycylia

Topografia Sycylii Sycylia (w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), położona na południe od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska.

Nowy!!: Starożytność i Sycylia · Zobacz więcej »

Sydon

Sydon (także Sidon, Zidon lub Sajda; arab. صيدا; hebr. צִידוֹן) – trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, liczy około 170 tysięcy mieszkańców.

Nowy!!: Starożytność i Sydon · Zobacz więcej »

Synkretyzm

Synkretyzm (gr. συγκρητισμός, synkrētismós 'sojusz miast kreteńskich') – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.

Nowy!!: Starożytność i Synkretyzm · Zobacz więcej »

Synojkizm

Synojkizm (od gr. synoikismos - współżycie) – w starożytnej Grecji proces tworzenia polis poprzez łączenie się wiosek wokół ośrodka centralnego.

Nowy!!: Starożytność i Synojkizm · Zobacz więcej »

Syrakuzy

Syrakuzy – miasto we Włoszech we wschodniej Sycylii.

Nowy!!: Starożytność i Syrakuzy · Zobacz więcej »

Syria

Syria (arab. سوريا, transk. Surija), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie.

Nowy!!: Starożytność i Syria · Zobacz więcej »

Szamasz-szuma-ukin

Szamasz-szuma-ukin (akad. Šamaš-šuma-ukīn) – król Babilonii z asyryjskiej dynastii Sargonidów, syn władcy asyryjskiego Asarhaddona, starszy brat Aszurbanipala.

Nowy!!: Starożytność i Szamasz-szuma-ukin · Zobacz więcej »

Szamszi-Adad I

Zasięg terytorialny królestwa Szamszi-Adada I (1814-1782 p.n.e.) Szamszi-Adad I (akadyjskie Šamšī-Adad; amoryckie Šamšī-Addu - tłum. „Słońcem moim jest bóg Adad”) – Amoryta, syn Ila-kabkabi z miasta Terqa, założyciel amoryckiej dynastii państwa asyryjskiego; twórca pierwszego asyryjskiego imperium.

Nowy!!: Starożytność i Szamszi-Adad I · Zobacz więcej »

Szapur I

Szapur I (? - 272) – władca Persji z dynastii Sasanidów, syn Ardaszira I. Panował samodzielnie w okresie 241 - 272.

Nowy!!: Starożytność i Szapur I · Zobacz więcej »

Szapur II

Moneta z podobizną Szapura II Szapur II (310–379 n.e.) – król Persji z dynastii Sasanidów.

Nowy!!: Starożytność i Szapur II · Zobacz więcej »

Szkoci

Szkoci (ang. i scots Scots, gael. Albannaich) – naród celtycki zamieszkujący Szkocję i Irlandię Północną.

Nowy!!: Starożytność i Szkoci · Zobacz więcej »

Szlak bursztynowy

Prawdopodobny przebieg szlaku z granicami współczesnych państw Szlak bursztynowy – szlak handlowy między europejskimi krajami basenu Morza Śródziemnego a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego.

Nowy!!: Starożytność i Szlak bursztynowy · Zobacz więcej »

Sztuka

Józef Mehoffer: ''Dziwny ogród'', 1903, olej na płótnie Sztuka – część dorobku kulturowego cywilizacji, manifestująca się poprzez utwory, w tym dzieła artystyczne.

Nowy!!: Starożytność i Sztuka · Zobacz więcej »

Sztuka grecka w okresie archaicznym

Ceramika zdobiona w stylu geometrycznym 775 - 725 p.n.e. (Luwr, Paryż) Kora z Samos, ok. 570 - 560 p.n.e. (Luwr, Paryż) Kuros (Muzeum Archeologiczne Teby) Jeźdźca Rampin'' z ok. 560 p.n.e., ze zbiorów Luwru Amfora z Aten, ok. 554 - 540 p.n.e. malarstwo czarnofigurowe (Luwr, Paryż) Ceramika, ok. 500 - 475 p.n.e., malarstwo czarnofigurowe (Luwr, Paryż) Ceramika, ok. 480 p.n.e. malarstwo czerwonofigurowe (Luwr, Paryż) Sztuka starożytnej Grecji – okres archaiczny – najstarszy z trzech etapów rozwoju sztuki w rejonie basenu Morza Egejskiego.

Nowy!!: Starożytność i Sztuka grecka w okresie archaicznym · Zobacz więcej »

Sztuka grecka w okresie hellenistycznym

Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach, tzw. Olimpiejon (porządek koryncki) Zrekonstruowany portyk – Stoa Attalosa w Atenach (ok. 140 p.n.e.) Wielki Ołtarz Zeusa (pergamoński ołtarz) – rekonstrukcja (Muzeum Pergamońskie w Berlinie) Muzeum Kapitolińskie, Rzym) Grupa Laokoona – rzymska kopia rzeźby Agesandrosa, Polydorosa i Atenodorosa (Muzea Watykańskie, Rzym) Nike z Samotraki ok. 180 p.n.e. (Luwr, Paryż) Afrodyta, fragment rzymskiej kopii (Luwr, Paryż) Śpiący Hermafrodyta, fragment rzymskiej kopii (Luwr, Paryż) Wenus z Milo (Luwr, Paryż) Portret Homera, rzymska kopia rzeźby z ok. 150 p.n.e. (Luwr, Paryż) Sztuka grecka okresu hellenistycznego – sztuka ostatniego, umownego okresu dziejów sztuki starożytnej Grecji.

Nowy!!: Starożytność i Sztuka grecka w okresie hellenistycznym · Zobacz więcej »

Sztuka grecka w okresie klasycznym

Brązowy posąg Posejdona rzucającego trójzębem, ok. 450 p.n.e. (Narodowe Muzeum Archeologiczne, Ateny) Brązowy posąg woźnicy, ok. 475 p.n.e. (Muzeum, Delfy) Thesejon) Partenon Partenon – fragment tympanonu i fryzu (tryglify) Lapitę (Muzeum Brytyjskie, Londyn) Procesja panatejska, fragment fryzu z 445 – 438 p.n.e. (Luwr, Paryż) Ruiny świątyni Artemidy w Efezie Erechtejon, joński portyk, Ateny Apollo z ok. 450 p.n.e., rzymska kopia rzeźby Artemida z Luwru ok. 350 p.n.e., rzymska kopia rzeźby Leocharesa Delficka świątynia Ateny w kształcie tolosu, nazywany też Marmara Okres klasyczny w sztuce starożytnej Grecji – drugi z etapów, na które zazwyczaj dzieli się czas trwania i rozwoju sztuki na terenach zamieszkanych przez ludy greckie, czyli na obszarach należących głównie do basenu Morza Egejskiego.

Nowy!!: Starożytność i Sztuka grecka w okresie klasycznym · Zobacz więcej »

Szutruk-Nahhunte I

Szutruk-Nahhunte I (1185-1155 p.n.e.) – król Elamu, najprawdopodobniej założyciel nowej dynastii, zwanej od jego imienia dynastią Szutrukidów.

Nowy!!: Starożytność i Szutruk-Nahhunte I · Zobacz więcej »

Tarent

Tarent (wł. Taranto, łac. Tarentum, w dialekcie tarenckim Tarde lub Tarande) – miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent, w południowych Włoszech.

Nowy!!: Starożytność i Tarent · Zobacz więcej »

Tarkwiniusz Pyszny

Tarkwiniusz Pyszny, Lucius Tarquinius Superbus (żył na przełomie VI i V wieku p.n.e.) – według przyjętej tradycji siódmy i ostatni król rzymski pochodzenia etruskiego (535 p.n.e. – 509 p.n.e.). Syn lub wnuk Tarkwiniusza Starszego, ożeniony z córką Serwiusza – Tulią.

Nowy!!: Starożytność i Tarkwiniusz Pyszny · Zobacz więcej »

Taurus (góry w Turcji)

Góry Taurus Taurus – łańcuch górski w południowej Turcji, graniczy z Wyżyną Anatolijską.

Nowy!!: Starożytność i Taurus (góry w Turcji) · Zobacz więcej »

Teatr grecki

Teatr w Efezie, budowany od II w. p.n.e. do II w. n.e Milecie z II w. n.e Teatr grecki – sztuka widowiskowa wywodząca się z tradycji obrzędów religijnych, zwłaszcza związanych z obchodami ku czci Dionizosa, jak i budowla temu służąca.

Nowy!!: Starożytność i Teatr grecki · Zobacz więcej »

Teby (Egipt)

Teby (egip. Uaset, gr. Θῆβαι - Thēbai, u Homera Stubramne) – starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem, ok.

Nowy!!: Starożytność i Teby (Egipt) · Zobacz więcej »

Teby (Grecja)

Teby (Θῆβαι, Thívai, Thebaj lub Thive) – miasto w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Tesalia-Grecja Środkowa, w regionie Grecja Środkowa, w jednostce regionalnej Beocja.

Nowy!!: Starożytność i Teby (Grecja) · Zobacz więcej »

Teodoryk Wielki

franciszkanów w Innsbrucku Teodoryk, zwany Wielkim (got. Þiuda-reiks "Król ludów") (ur. 451/455, zm. 30 sierpnia 526) – król Ostrogotów z dynastii Amalów.

Nowy!!: Starożytność i Teodoryk Wielki · Zobacz więcej »

Teodozjusz I Wielki

Teodozjusz I Wielki, Flavius Theodosius, Theodosius I (ur. 11 stycznia 347, zm. 17 stycznia 395) – ostatni cesarz władający zarówno wschodnią jak i zachodnią częścią cesarstwa rzymskiego.

Nowy!!: Starożytność i Teodozjusz I Wielki · Zobacz więcej »

Tetrarchia

Cesarstwo Rzymskie w czasach '''pierwszej tetrarchii''' (z uwidocznieniem obszarów podlegających poszczególnym władcom) bazyliki św. Marka w Wenecji) Tetrarchia (z greckiego rządy czterech, czwórwładza; łac. kwadrumwirat) – system rządów w cesarstwie rzymskim wprowadzany stopniowo przez cesarza Dioklecjana od 286 roku.

Nowy!!: Starożytność i Tetrarchia · Zobacz więcej »

Teutoni

15px Zwycięstwo Cymbrów i Teutonów Teutoni, Teutonowie – lud germański lub celtycki zamieszkujący pierwotnie tereny nad Łabą, na południe od Półwyspu Jutlandzkiego i siedzib Cymbrów.

Nowy!!: Starożytność i Teutoni · Zobacz więcej »

Tiglat-Pileser I

Zasięg terytorialny królestwa średnioasyryjskiego w okresie jego największego rozwoju (koniec XIII - początek XI w. p.n.e.) Tiglat-Pileser I, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Tiglat-Pileser I · Zobacz więcej »

Tiglat-Pileser III

Kalchu; zbiory Luwru w Paryżu. Tiglat-Pileser III, właśc.

Nowy!!: Starożytność i Tiglat-Pileser III · Zobacz więcej »

Tigranes II

Tigranes II, zwany później Wielkim (ur. 138, zm. 56 p.n.e.) - król Armenii w latach 95-56 p.n.e. z dynastii Artaksydów.

Nowy!!: Starożytność i Tigranes II · Zobacz więcej »

Tiridates I

Tiridates I (orm:Տրդատ Ա) – król Armenii w latach 54 n.e. - 59 n.e. (ponownie 62 n.e. - 72 n.e.). Założyciel armeńskiej linii partyjskiej dynastii Arsacydów.

Nowy!!: Starożytność i Tiridates I · Zobacz więcej »

Tracja

Tracja współczesna Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya) – historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma).

Nowy!!: Starożytność i Tracja · Zobacz więcej »

Trajan

Marek Ulpiusz Trajan (łac. Marcus Ulpius Traianus, ur. 18 września 53 w Italice, zm. 9 sierpnia 117 w Selinusie) – cesarz rzymski w latach 98-117.

Nowy!!: Starożytność i Trajan · Zobacz więcej »

Trybun ludowy

Silvestre Davida Mirysa (1742-1810). Trybun ludowy (także plebejski, lub plebi, l.mn. tribuni plebis) – urząd w republice rzymskiej utworzony w 494 roku p.n.e., którego podstawowym zadaniem była ochrona interesów obywateli, a zwłaszcza plebejuszy przed arbitrażem patrycjuszy w senacie i samowolą urzędników.

Nowy!!: Starożytność i Trybun ludowy · Zobacz więcej »

Tukidydes

Tukidydes Tukidydes z Aten (gr. Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 p.n.e. a 460 p.n.e., zm. między 404 p.n.e. a 393 p.n.e.) – grecki historyk, autor monografii Wojna peloponeska.

Nowy!!: Starożytność i Tukidydes · Zobacz więcej »

Tunezja

Habib Burgiba był pierwszym prezydentem Tunezji, rządził krajem w latach 1957-1987 Jaśminowej Rewolucji Tunis Centrum Tunisu Safakis Amfiteatr w Al-Dżamm Susa Tunezja (Tunis, Republika Tunezyjska – Al-Dżumhurija at-Tunisija) – państwo leżące w północnej Afryce nad Morzem Śródziemnym.

Nowy!!: Starożytność i Tunezja · Zobacz więcej »

Tyberiusz Grakchus

Tyberiusz Grakchus Tiberius Sempronius Gracchus (ur. w 162 p.n.e., zm. w 133 roku p.n.e.) – syn Tyberiusza Semproniusza Grakchusa i Kornelii Afrykańskiej Młodszej (córki Scypiona Afrykańskiego).

Nowy!!: Starożytność i Tyberiusz Grakchus · Zobacz więcej »

Tyr (miasto)

Tyr (obecny Sur) – starożytne miasto fenickie, obecnie miasto i port w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego.

Nowy!!: Starożytność i Tyr (miasto) · Zobacz więcej »

Tytus Liwiusz

Titus Livius (ur. 59 p.n.e., zm. 17 n.e.) – rzymski historyk pochodzący z miasta Patavium (dziś Padwa).

Nowy!!: Starożytność i Tytus Liwiusz · Zobacz więcej »

Ugarit

Wejście do pałacu królewskiego w Ugarit Statuetka Baala z Ugarit Ugarit (Ugaryt) – starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, na terenie antycznego Kanaanu, leżące na wybrzeżu Morza Śródziemnego, obecnie w Syrii.

Nowy!!: Starożytność i Ugarit · Zobacz więcej »

Umbrowie

Umbrowie − jedno z plemion italskich, dzięki któremu Italia weszła w epokę żelaza wraz z pojawieniem się kultury "Villanova".

Nowy!!: Starożytność i Umbrowie · Zobacz więcej »

Ur (miasto)

Ur (sum. uri2/urim2(ŠEŠ.UNUG)ki lub uri5/urim5(ŠEŠ.AB)ki) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, w XXI wieku p.n.e. stolica imperium III dynastii z Ur; obecnie stanowisko archeologiczne Tall al-Mukajjar w Iraku, położone ok.

Nowy!!: Starożytność i Ur (miasto) · Zobacz więcej »

Urartu

Urartu, Ararat, Biajnili, Królestwo Wan (urart. KURbi-a-i-na, orm. Ուրարտու, tur. Urartular, pers. اورارتو) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, na Wyżynie Armeńskiej (współcześnie terytorium byłego Urartu znajduje się w granicach Armenii, Turcji i Iranu).

Nowy!!: Starożytność i Urartu · Zobacz więcej »

Uruk

Uruk (sum. unug/unuki; akad. Uruk; bibl. Erech) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, położone nad starym korytem Eufratu, współcześnie stanowisko archeologiczne Warka (też Al-Warka) w południowym Iraku, leżące ok.

Nowy!!: Starożytność i Uruk · Zobacz więcej »

Utyka

Utyka, Utica – starożytne miasto, największe ze znajdujących się pod kontrolą Kartaginy.

Nowy!!: Starożytność i Utyka · Zobacz więcej »

V wiek

IV wiek VI wiek 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500.

Nowy!!: Starożytność i V wiek · Zobacz więcej »

V wiek p.n.e.

V wiek p.n.e. VII wiek p.n.e. VI wiek p.n.e. V wiek p.n.e. IV wiek p.n.e. III wiek p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i V wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

VI wiek

V wiek VII wiek 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 595 596 597 598 599 600.

Nowy!!: Starożytność i VI wiek · Zobacz więcej »

VI wiek p.n.e.

VI WIEK P.N.E. VIII wiek p.n.e. VII wiek p.n.e. VI wiek p.n.e. V wiek p.n.e. IV wiek p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i VI wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

VII wiek

VI wiek VIII wiek 601 602 603 604 605 606 607 608 609 610 611 612 613 614 615 616 617 618 619 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 630 631 632 633 634 635 636 637 638 639 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700.

Nowy!!: Starożytność i VII wiek · Zobacz więcej »

VIII wiek p.n.e.

VIII WIEK P.N.E. X wiek p.n.e. IX wiek p.n.e. VIII wiek p.n.e. VII wiek p.n.e. VI wiek p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i VIII wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

Walens

Walens, właściwie Flavius Iulius Valens (ur. 328, zm. 9 sierpnia 378) – cesarz rzymski od 364 roku.

Nowy!!: Starożytność i Walens · Zobacz więcej »

Walentynian I

Walentynian I, Flavius Valentinianus (ur. 321 w Cibale w Panonii, zm. 17 listopada 375 w Brigetio w Panonii) – cesarz rzymski od 26 lutego 364 roku.

Nowy!!: Starożytność i Walentynian I · Zobacz więcej »

Walerian I

Walerian, łac. Publius Licinius Valerianus, Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus (ur. ok. 193/200, zm. po 262) – cesarz rzymski w latach 253–260, zwany też Walerianem I lub Starszym.

Nowy!!: Starożytność i Walerian I · Zobacz więcej »

Walijczycy

Walijczycy (ang. Welsh (people), wal. Cymry) – naród celtycki zamieszkujący głównie Walię (3 mln), Stany Zjednoczone (2 mln) i Anglię (0,6 mln).

Nowy!!: Starożytność i Walijczycy · Zobacz więcej »

Wandalowie

Silingów) kultura Poieneşti-Lukaševka Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową (dzielili się na Silingów i Hasdingów, część badaczy jako wandalskie zalicza też plemiona Wiktofalów, Lakringów i Hariów).

Nowy!!: Starożytność i Wandalowie · Zobacz więcej »

Wergiliusz

Wergiliusz, właściwie Publiusz Wergiliusz Maro, niekiedy Publiusz Wergiliusz Maron lub niepoprawnie Wirgiliusz (ur. 15 października 70 p.n.e., zm. 21 września 19 p.n.e.) – rzymski poeta, uważany za jedną z najważniejszych postaci w dziejach światowej literatury, autor Eneidy, Georgik, i. Wergiliusz pochodził z niezamożnej rodziny z Galii Cisalpejskiej.

Nowy!!: Starożytność i Wergiliusz · Zobacz więcej »

Wespazjan

Wespazjan (Titus Flavius Vespasianus, ur. 17 listopada 9 n.e., zm. 23 czerwca 79 n.e.) – cesarz rzymski w 69 roku.

Nowy!!: Starożytność i Wespazjan · Zobacz więcej »

Wieki ciemne (starożytność)

Wieki ciemne – okres w historii starożytnej Grecji, trwający od upadku kultury mykeńskiej (XII/XI wiek p.n.e.) do początku epoki archaicznej (IX/VIII wiek p.n.e.), podczas którego zaszły w świecie greckim zasadnicze zmiany, które zadecydowały o kształcie klasycznej cywilizacji greckiej.

Nowy!!: Starożytność i Wieki ciemne (starożytność) · Zobacz więcej »

Wielka kolonizacja

Wielka kolonizacja – termin „wielka kolonizacja” utworzony został przez historyków dla odróżnienia ruchu osadniczego, w którym brały udział polis greckie w okresie archaicznym, od podobnych zjawisk występujących w świecie greckim przed oraz po „wielkiej kolonizacji”Mowa tu o zasiedleniu Jonii oraz innych nadbrzeżnych krain Azji Mniejszej, a także późniejszej kolonizacji w epoce klasycznej i hellenistycznej.

Nowy!!: Starożytność i Wielka kolonizacja · Zobacz więcej »

Wielka wędrówka ludów

Cesarstwa Rzymskiego Wielka wędrówka ludów – okres migracji plemion barbarzyńskich, w szczególności Hunów i Germanów, na terytorium Cesarstwa Rzymskiego i sąsiednie, u schyłku starożytności i w początkach średniowiecza (IV-VI wiek).

Nowy!!: Starożytność i Wielka wędrówka ludów · Zobacz więcej »

Witruwiusz

Człowiek witruwiański Leonarda da Vinci Marcus Vitruvius Pollio – rzymski architekt żyjący w I w. p.n.e. Był konstruktorem machin wojennych za panowania Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta.

Nowy!!: Starożytność i Witruwiusz · Zobacz więcej »

Wizygoci

Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów.

Nowy!!: Starożytność i Wizygoci · Zobacz więcej »

Wołga

Rzeka Wołga w Twerze Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – rzeka w Rosji przeduralskiej.

Nowy!!: Starożytność i Wołga · Zobacz więcej »

Wojna peloponeska (431–404 p.n.e.)

Wojna peloponeska zwana też wielką wojną peloponeską (431–404 p.n.e.) między Atenami i wspierającym je Ateńskim Związkiem Morskim, a Spartą i Związkiem Peloponeskim.

Nowy!!: Starożytność i Wojna peloponeska (431–404 p.n.e.) · Zobacz więcej »

Wojny diadochów

Podbój imperium perskiego przez Aleksandra Wielkiego (334-323 p.n.e.) Wojny diadochów – konflikty zbrojne pomiędzy wodzami Aleksandra Wielkiego toczone po jego śmierci o panowanie nad stworzonym przez niego imperium.

Nowy!!: Starożytność i Wojny diadochów · Zobacz więcej »

Wojny peloponeskie

Wojny peloponeskie (V w. p.n.e.) – dwa konflikty zbrojne w starożytnej Grecji między Atenami a Spartą, w które zostały wplątane prawie wszystkie greckie poleis.

Nowy!!: Starożytność i Wojny peloponeskie · Zobacz więcej »

Wojny perskie

Wojny grecko-perskie – wojny stoczone w pierwszej połowie V wieku p.n.e. pomiędzy imperium perskim a greckimi polis.

Nowy!!: Starożytność i Wojny perskie · Zobacz więcej »

Wojny punickie

Wojny punickie – nazwa ogólna dla konfliktów zbrojnych między Republiką rzymską, a Kartaginą, państwem powstałym z fenickiej (łac. Poeni – Fenicjanie, punicus – fenicki, bella punica – wojny fenickie) kolonii w Afryce Północnej (obecnie Tunezja), jakie rozegrały się z przerwami w okresie od 264 do 146 r. p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i Wojny punickie · Zobacz więcej »

Wologazes I

Wologazes I (również Wologases, part. wlgšy, łac. Vologaesus I) – król Partów od 51 do 79 roku, który skutecznie walczył z Rzymem o wpływy w Armenii.

Nowy!!: Starożytność i Wologazes I · Zobacz więcej »

Wolskowie

Wolskowie – plemię italijskie (umbryjskie bądź oskijskie), które zamieszkiwało południową część Lacjum nad rzeką Liris (Garigliano).

Nowy!!: Starożytność i Wolskowie · Zobacz więcej »

Wyżyna Armeńska

Wyżyna Armeńska, widok z satelity (2011) Jezioro Sewan Góra Ararat Wyżyna Armeńska (orm. Հայկական լեռնաշխարհ, Hajkakan lernaszycharh; tur. Doğu Anadolu Yaylası) – wyżyna w zachodniej części Azji, we wschodniej części Azji Mniejszej.

Nowy!!: Starożytność i Wyżyna Armeńska · Zobacz więcej »

Wyspy Brytyjskie

Wyspy Brytyjskie (ang. The British Isles, irl. Éire agus an Bhreatain Mhór, wal. Ynysoedd Prydain; '''2''') – megaregion fizycznogeograficzny Europy Zachodniej.

Nowy!!: Starożytność i Wyspy Brytyjskie · Zobacz więcej »

XI dynastia

XI dynastia – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, władających najpierw Tebaidą, a po zjednoczeniu kraju przez Mentuhotepa II, Dolnym i Górnym Egiptem.

Nowy!!: Starożytność i XI dynastia · Zobacz więcej »

XI wiek p.n.e.

XI WIEK P.N.E. XIII wiek p.n.e. XII wiek p.n.e. XI wiek p.n.e. X wiek p.n.e. IX wiek p.n.e. Izraela Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XI wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XII wiek p.n.e.

XII WIEK P.N.E. XIV wiek p.n.e. XIII wiek p.n.e. XII wiek p.n.e. XI wiek p.n.e. X wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XII wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XIII wiek p.n.e.

XIII WIEK P.N.E. XV wiek p.n.e. XIV wiek p.n.e. XIII wiek p.n.e. XII wiek p.n.e. XI wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XIII wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XIV wiek p.n.e.

XIV WIEK P.N.E. XVI wiek p.n.e. XV wiek p.n.e. XIV wiek p.n.e. XIII wiek p.n.e. XII wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XIV wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XVI wiek p.n.e.

XVI wiek p.n.e. XVIII wiek p.n.e. XVII wiek p.n.e. XVI wiek p.n.e. XV wiek p.n.e. XIV wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XVI wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XVII wiek p.n.e.

XVII WIEK P.N.E. XIX wiek p.n.e. XVIII wiek p.n.e. XVII wiek p.n.e. XVI wiek p.n.e. XV wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XVII wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XVIII wiek p.n.e.

XVIII WIEK P.N.E. XX wiek p.n.e. XIX wiek p.n.e. XVIII wiek p.n.e. XVII wiek p.n.e. XVI wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XVIII wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XXI wiek p.n.e.

XXI WIEK P.N.E. XXIII wiek p.n.e. XXII wiek p.n.e. XXI wiek p.n.e. XX wiek p.n.e. XIX wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XXI wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XXII wiek p.n.e.

XXII WIEK P.N.E. XXIV wiek p.n.e. XXIII wiek p.n.e. XXII wiek p.n.e. XXI wiek p.n.e. XX wiek p.n.e. Urodzili się.

Nowy!!: Starożytność i XXII wiek p.n.e. · Zobacz więcej »

XXVI dynastia

XXVI dynastia – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Sais – 664-525 p.n.e.

Nowy!!: Starożytność i XXVI dynastia · Zobacz więcej »

Yuezhi

Yuezhi – lud koczowniczy pochodzenia indoeuropejskiego, który ok.

Nowy!!: Starożytność i Yuezhi · Zobacz więcej »

Zagros

Góry Zagros – widok z kosmosu, wrzesień 1992 Zagros – góry w Iranie, od pd.-zach.

Nowy!!: Starożytność i Zagros · Zobacz więcej »

Zaratusztrianizm

Faravahar, symbol opisujący drogę duszy ludzkiej od narodzin do śmierci Zaratusztrianizm (zaratustryzm, zoroastryzm, zoroastrianizm, awest. Daēnā Vañuhi; pers. آيين زرتشتی Âjin-e Zaratoszt-i) – religia irańska wywodząca się od Zaratusztry.

Nowy!!: Starożytność i Zaratusztrianizm · Zobacz więcej »

Zatoka Perska

Zatoka Perska, Zatoka Irańska, Zatoka Arabska (pers. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu.

Nowy!!: Starożytność i Zatoka Perska · Zobacz więcej »

Zawi Szemi Szanidar

Zawi Szemi Szanidar – kultura lub faza protoneolityczna Zagrosu, wyróżniana przez część badaczy.

Nowy!!: Starożytność i Zawi Szemi Szanidar · Zobacz więcej »

Zeus

Statua Zeusa w Olimpii Zeus (także Dzeus, stgr. Zeús, nowogr. Días, łac. Iupiter, Iuppiter) – w mitologii greckiej najwyższy z bogów.

Nowy!!: Starożytność i Zeus · Zobacz więcej »

Zjednoczone królestwo Izraela

Zjednoczone królestwo Izraela (znane również jako królestwo Izraela i Judy) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, którego historię szeroko opisuje Biblia.

Nowy!!: Starożytność i Zjednoczone królestwo Izraela · Zobacz więcej »

Zlodowacenie

Zlodowacenie, in.

Nowy!!: Starożytność i Zlodowacenie · Zobacz więcej »

Zlodowacenie północnopolskie

BP Maksymalny zasięg zlodowaceń na terenie Polski (linia czerwona) Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich.

Nowy!!: Starożytność i Zlodowacenie północnopolskie · Zobacz więcej »

Związek Achajski

Związek Achajski – związek państw greckich, który założono około 281 p.n.e. z inicjatywy czterech miast położonych w zachodniej części Achai - Dyme, Patraj, Tritaja, Faraj Praca zbiorowa, 2005, Wielka Historia Świata, t.8, Polskie Media Amer.Com, str.

Nowy!!: Starożytność i Związek Achajski · Zobacz więcej »

Związek Etolski

Związek Etolski – związek wspólnot plemiennych i poleis greckich.

Nowy!!: Starożytność i Związek Etolski · Zobacz więcej »

Związek Koryncki

Związek Koryncki, nazywany czasem Związkiem Helleńskim - porozumienie grupy państw greckich, uczestników kongresu w Koryncie (który odbył się w dwóch posiedzeniach), zwołanego przez zwycięskiego władcę macedońskiego - Filipa II - w 337 r. p.n.e. po wojnie Macedonii z Atenami i ich koalicjantami.

Nowy!!: Starożytność i Związek Koryncki · Zobacz więcej »

Związek Peloponeski

Związek Peloponeski, Symmachia Spartańska – związek miast Peloponezu pod przewodnictwem Sparty, utworzony w II połowie VI wieku p.n.e. w celu wspólnego prowadzenia wojny.

Nowy!!: Starożytność i Związek Peloponeski · Zobacz więcej »

146 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 146 p.n.e. · Zobacz więcej »

192

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 192 · Zobacz więcej »

193

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 193 · Zobacz więcej »

220

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 220 · Zobacz więcej »

224

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 224 · Zobacz więcej »

235

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 235 · Zobacz więcej »

263

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 263 · Zobacz więcej »

264 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 264 p.n.e. · Zobacz więcej »

267

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 267 · Zobacz więcej »

272

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 272 · Zobacz więcej »

272 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 272 p.n.e. · Zobacz więcej »

279 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 279 p.n.e. · Zobacz więcej »

284

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 284 · Zobacz więcej »

30 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 30 p.n.e. · Zobacz więcej »

306

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 306 · Zobacz więcej »

309

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 309 · Zobacz więcej »

323 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 323 p.n.e. · Zobacz więcej »

324

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 324 · Zobacz więcej »

330

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 330 · Zobacz więcej »

334 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 334 p.n.e. · Zobacz więcej »

336 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 336 p.n.e. · Zobacz więcej »

338 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 338 p.n.e. · Zobacz więcej »

364

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 364 · Zobacz więcej »

371 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 371 p.n.e. · Zobacz więcej »

375

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 375 · Zobacz więcej »

378

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 378 · Zobacz więcej »

379

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 379 · Zobacz więcej »

387 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 387 p.n.e. · Zobacz więcej »

390 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 390 p.n.e. · Zobacz więcej »

395

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 395 · Zobacz więcej »

395 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 395 p.n.e. · Zobacz więcej »

404 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 404 p.n.e. · Zobacz więcej »

406

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 406 · Zobacz więcej »

410

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 410 · Zobacz więcej »

431 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 431 p.n.e. · Zobacz więcej »

434

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 434 · Zobacz więcej »

44 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 44 p.n.e. · Zobacz więcej »

446 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 446 p.n.e. · Zobacz więcej »

451

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 451 · Zobacz więcej »

453

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 453 · Zobacz więcej »

459 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 459 p.n.e. · Zobacz więcej »

476

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 476 · Zobacz więcej »

478 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 478 p.n.e. · Zobacz więcej »

480 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 480 p.n.e. · Zobacz więcej »

489

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 489 · Zobacz więcej »

49 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 49 p.n.e. · Zobacz więcej »

490 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 490 p.n.e. · Zobacz więcej »

493

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 493 · Zobacz więcej »

494 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 494 p.n.e. · Zobacz więcej »

499 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 499 p.n.e. · Zobacz więcej »

507

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 507 · Zobacz więcej »

508 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 508 p.n.e. · Zobacz więcej »

509 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 509 p.n.e. · Zobacz więcej »

527

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 527 · Zobacz więcej »

531

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 531 · Zobacz więcej »

533

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 533 · Zobacz więcej »

534

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 534 · Zobacz więcej »

535

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 535 · Zobacz więcej »

554

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 554 · Zobacz więcej »

565

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 565 · Zobacz więcej »

568

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 568 · Zobacz więcej »

60 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 60 p.n.e. · Zobacz więcej »

602

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 602 · Zobacz więcej »

622

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 622 · Zobacz więcej »

628

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 628 · Zobacz więcej »

628 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 628 p.n.e. · Zobacz więcej »

638 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 638 p.n.e. · Zobacz więcej »

651

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 651 · Zobacz więcej »

68

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 68 · Zobacz więcej »

753 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 753 p.n.e. · Zobacz więcej »

776 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 776 p.n.e. · Zobacz więcej »

79 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 79 p.n.e. · Zobacz więcej »

814 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 814 p.n.e. · Zobacz więcej »

82 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 82 p.n.e. · Zobacz więcej »

88 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 88 p.n.e. · Zobacz więcej »

9

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 9 · Zobacz więcej »

9 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 9 p.n.e. · Zobacz więcej »

90 p.n.e.

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 90 p.n.e. · Zobacz więcej »

96

Bez opisu.

Nowy!!: Starożytność i 96 · Zobacz więcej »

Przekierowuje tutaj:

Historia starożytna.

TowarzyskiPrzybywający
Hej! Jesteśmy na Facebooku teraz! »